Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı, Türklerin İslamiyet öncesi ve İslamiyet'i kabul...
Türk Dili ve Edebiyatı190 görüntüleme·Güncellendi 30 Haz 2026·2 sayfaTürk Edebiyatı Geçiş Dönemi Ders Notları
D
Dilan Altundağ@dllnnaa
1
of 2
Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı
İslamiyet öncesi Türk toplumları göçebe yaşam sürdürüyor, hayvancılıkla uğraşıyordu. Gök tanrı inancı, Budizm ve Manihaizm gibi dinler benimsenmişti. Bu dönemde Köktürk ve Uygur Alfabeleri kullanılırken, edebiyat dörtlük biçiminde, hece ölçüsü ve yarım uyak ile oluşturuluyordu.
İslamiyet'in kabulüyle Türkler yerleşik yaşama geçmeye başladı, ancak göçebe yaşam ve hayvancılık da devam etti. Uygur Alfabesi yerini Arap Alfabesine bıraktı. Edebiyatta dörtlük yanında beyit de kullanılmaya, hece ölçüsüyle birlikte aruz ölçüsü de görülmeye başlandı. Tam uyak ve cinaslı uyak kullanımı yaygınlaştı.
Bu dönemin en önemli eserlerinden Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacip tarafından yazılan "mutluluk veren bilgi" anlamına gelen ilk siyasetnamedir. Mesnevi nazım şekliyle, aruz ölçüsüyle yazılan eser 6645 beyit ve 173 dörtlükten oluşur ve Türk edebiyatının ilk didaktik eseridir. Eserde hükümdar Kün Togdı adaleti, vezir Ay Toldı mutluluğu, vezirin oğlu Ögdilmiş aklı, vezirin kardeşi Odgurmuş ise akıbeti temsil eder.
Bilgi Kutusu: Kaşgarlı Mahmut'un yazdığı Divanü Lügati't-Türk, Araplara Türkçe öğretmek ve Abbasi halifesine Türk dilinin gücünü göstermek amacıyla yazılmış ilk dil bilgisi kitabı ve sözlüktür. Ayrıca içinde ilk Türk dünyası haritası da bulunur.
2
of 2
Destandan Halk Hikayesine Geçiş
Türk edebiyatında zamanla destanlardan halk hikayelerine geçiş yaşanmıştır. Destanlar tamamen nazım şeklinde, olağanüstü özellikler taşıyan ve kahramanlık temalı anlatılardır. Halk hikayeleri ise nazım ve nesir karışık, gerçeklik ve olağanüstülüğü bir arada barındıran, aşk ve kahramanlık temalarını işleyen anlatılardır.
Dede Korkut Hikayeleri bu geçiş döneminin en önemli eserlerindendir. Nazım ve nesir karışık yazılmış olan bu hikayeler, Oğuz boyları ile Kıpçakların mücadelelerini anlatır. Anonim olan hikayeler 3 nüsha ve 14 hikayeden oluşur.
Dede Korkut Hikayeleri'nde Türk toplum yapısı, gelenekleri ve yaşam tarzı gerçekçi bir biçimde yansıtılır. "Dirse Han Oğlu Boğaç Han", "Salur Kazan'ın Evinin Yağmalanması", "Deli Dumrul" ve "Tepegöz" gibi hikayeler toplumumuzun değerlerini, kahramanlıklarını ve inançlarını günümüze taşımıştır.
Not: Dede Korkut Hikayeleri'ndeki Tepegöz hikayesi, Batı edebiyatındaki Kiklop efsanesine benzerlik gösterir, ancak Tepegöz'ün doğumu ve öldürülüşü farklılık taşır.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
Benzer Ders Notları
En popüler içerikler: Myth
9
TürkçeTürkçe hikaye unsurları
Türkçe Hikaye unsurları📖📎🗞
64417
Türk Dili ve EdebiyatıAYT Edebiyat-İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı
İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı
123865
Türk Dili ve EdebiyatıEdebiyat ders notu
Türk edebiyatının dönemleri ve İslamiyet öncesi Türk edebiyatı
103876
Türk Dili ve EdebiyatıEdebiyat kavram haritası
Özetli konu anlatımı
1037112
Türk Dili ve EdebiyatıTürk edebiyatının dönemleri
Türk edebiyatının dönemleri
101,76738
Türk Dili ve Edebiyatıdestanlar ,dünyaca doğal destanlar ,dünyadaki yapay destanlar ,türk edebiyatında önemli yapma destanlar ,türk destanlarının kaynakları islamiyet öncesi türk destanları islami dönem türk destanları
edebiyat notları
111720
Türk Dili ve Edebiyatıtürk edebiyatı nazım şekilleri
islamiyet öncesi ve islamiyet etkisinde ütrk şiiri detaylı konu anlatım
101886
Türk Dili ve EdebiyatıTürk Dili ve Edebiyatı Özet Notları
Destanlar konusu özet yazılar
103293
TürkçeMasal
Masal genel konu anlatımı
75182
Türk Dili ve Edebiyatı dersinin en popüler içerikleri
9Türk Dili ve Edebiyatı9. Sınıf edebiyat ders notları.
9. Sınıflar için Türk Dili edebiyatı notları.
93,15373
Türk Dili ve Edebiyatıedebiyat 10 sınıf
edebiyat
102,33541
Türk Dili ve EdebiyatıAYT EDEBİYAT
AYT Edebiyat (Yazar-Eser)
126,728327
D
Türk Dili ve Edebiyatıdivan edebiyati yazar eser
Divan edebiyatı şairleri ve eserleri hakkındaki bilginizi bu test ile ölçün.
124300
Türk Dili ve Edebiyatıdivan edebiyatı
Divan edebiyatı terimleri, nazım biçimleri, şairleri ve eserleri hakkındaki bilginizi sınayın.
123460
A
Türk Dili ve Edebiyatıayt edebiyat
ayt edebiyat ÖSYM tarzı sınavlar
129000
Türk Dili ve Edebiyatı11.sınıf edebiyat
Tiyatro ünitesi
112,453139
Türk Dili ve Edebiyatı10 sınıf edebiyat
Püf noktalar
101,65530
Türk Dili ve EdebiyatıAnlatım bozuklukları
Anlatım bozuklukları detaylı konu anlatımı
121,31530
En popüler içerikler
9
Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
94,17666
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
85,267186
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
95,132133
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
92,21249
Biyoloji11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
114,35085
TarihTYT AYT TARİH
Tarih
92,59663
T.C. İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülükİnkılap tarihi
Beğenin
82,77155
Fen Bilimleri7. Sınıf Fen Bilimleri
Tüm üniteler
79,297188
Felsefe11.Sınıf Felsefe 2.Dönem 2.Yazılı sınavı ders notları
20.yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamı, 20.yüzyıl felsefesi temel problemleri ve akımları konularını içermektedir
113,597113
Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı
Türk Dili ve Edebiyatı190 görüntüleme·Güncellendi 30 Haz 2026·2 sayfaTürk Edebiyatı Geçiş Dönemi Ders Notları
D
Dilan Altundağ@dllnnaa
Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı, Türklerin İslamiyet öncesi ve İslamiyet'i kabul ettikten sonraki edebiyat dönemlerini kapsar. Bu dönemde yaşam tarzından inanç sistemine, alfabe ve dil özelliklerine kadar birçok değişim yaşanmıştır. Göçebe yaşamdan yerleşik hayata geçiş, edebî eserlerin biçim ve içeriğini de...
1
of 2
Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Geçiş Dönemi Türk Edebiyatı
İslamiyet öncesi Türk toplumları göçebe yaşam sürdürüyor, hayvancılıkla uğraşıyordu. Gök tanrı inancı, Budizm ve Manihaizm gibi dinler benimsenmişti. Bu dönemde Köktürk ve Uygur Alfabeleri kullanılırken, edebiyat dörtlük biçiminde, hece ölçüsü ve yarım uyak ile oluşturuluyordu.
İslamiyet'in kabulüyle Türkler yerleşik yaşama geçmeye başladı, ancak göçebe yaşam ve hayvancılık da devam etti. Uygur Alfabesi yerini Arap Alfabesine bıraktı. Edebiyatta dörtlük yanında beyit de kullanılmaya, hece ölçüsüyle birlikte aruz ölçüsü de görülmeye başlandı. Tam uyak ve cinaslı uyak kullanımı yaygınlaştı.
Bu dönemin en önemli eserlerinden Kutadgu Bilig, Yusuf Has Hacip tarafından yazılan "mutluluk veren bilgi" anlamına gelen ilk siyasetnamedir. Mesnevi nazım şekliyle, aruz ölçüsüyle yazılan eser 6645 beyit ve 173 dörtlükten oluşur ve Türk edebiyatının ilk didaktik eseridir. Eserde hükümdar Kün Togdı adaleti, vezir Ay Toldı mutluluğu, vezirin oğlu Ögdilmiş aklı, vezirin kardeşi Odgurmuş ise akıbeti temsil eder.
Bilgi Kutusu: Kaşgarlı Mahmut'un yazdığı Divanü Lügati't-Türk, Araplara Türkçe öğretmek ve Abbasi halifesine Türk dilinin gücünü göstermek amacıyla yazılmış ilk dil bilgisi kitabı ve sözlüktür. Ayrıca içinde ilk Türk dünyası haritası da bulunur.
2
of 2Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Destandan Halk Hikayesine Geçiş
Türk edebiyatında zamanla destanlardan halk hikayelerine geçiş yaşanmıştır. Destanlar tamamen nazım şeklinde, olağanüstü özellikler taşıyan ve kahramanlık temalı anlatılardır. Halk hikayeleri ise nazım ve nesir karışık, gerçeklik ve olağanüstülüğü bir arada barındıran, aşk ve kahramanlık temalarını işleyen anlatılardır.
Dede Korkut Hikayeleri bu geçiş döneminin en önemli eserlerindendir. Nazım ve nesir karışık yazılmış olan bu hikayeler, Oğuz boyları ile Kıpçakların mücadelelerini anlatır. Anonim olan hikayeler 3 nüsha ve 14 hikayeden oluşur.
Dede Korkut Hikayeleri'nde Türk toplum yapısı, gelenekleri ve yaşam tarzı gerçekçi bir biçimde yansıtılır. "Dirse Han Oğlu Boğaç Han", "Salur Kazan'ın Evinin Yağmalanması", "Deli Dumrul" ve "Tepegöz" gibi hikayeler toplumumuzun değerlerini, kahramanlıklarını ve inançlarını günümüze taşımıştır.
Not: Dede Korkut Hikayeleri'ndeki Tepegöz hikayesi, Batı edebiyatındaki Kiklop efsanesine benzerlik gösterir, ancak Tepegöz'ün doğumu ve öldürülüşü farklılık taşır.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
Benzer Ders Notları
En popüler içerikler: Myth
9TürkçeTürkçe hikaye unsurları
Türkçe Hikaye unsurları📖📎🗞
64417
Türk Dili ve EdebiyatıAYT Edebiyat-İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı
İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı
123865
Türk Dili ve EdebiyatıEdebiyat ders notu
Türk edebiyatının dönemleri ve İslamiyet öncesi Türk edebiyatı
103876
Türk Dili ve EdebiyatıEdebiyat kavram haritası
Özetli konu anlatımı
1037112
Türk Dili ve EdebiyatıTürk edebiyatının dönemleri
Türk edebiyatının dönemleri
101,76738
Türk Dili ve Edebiyatıdestanlar ,dünyaca doğal destanlar ,dünyadaki yapay destanlar ,türk edebiyatında önemli yapma destanlar ,türk destanlarının kaynakları islamiyet öncesi türk destanları islami dönem türk destanları
edebiyat notları
111720
Türk Dili ve Edebiyatıtürk edebiyatı nazım şekilleri
islamiyet öncesi ve islamiyet etkisinde ütrk şiiri detaylı konu anlatım
101886
Türk Dili ve EdebiyatıTürk Dili ve Edebiyatı Özet Notları
Destanlar konusu özet yazılar
103293
TürkçeMasal
Masal genel konu anlatımı
75182
Türk Dili ve Edebiyatı dersinin en popüler içerikleri
9Türk Dili ve Edebiyatı9. Sınıf edebiyat ders notları.
9. Sınıflar için Türk Dili edebiyatı notları.
93,15373
Türk Dili ve Edebiyatıedebiyat 10 sınıf
edebiyat
102,33541
Türk Dili ve EdebiyatıAYT EDEBİYAT
AYT Edebiyat (Yazar-Eser)
126,728327
D
Türk Dili ve Edebiyatıdivan edebiyati yazar eser
Divan edebiyatı şairleri ve eserleri hakkındaki bilginizi bu test ile ölçün.
124300
Türk Dili ve Edebiyatıdivan edebiyatı
Divan edebiyatı terimleri, nazım biçimleri, şairleri ve eserleri hakkındaki bilginizi sınayın.
123460
A
Türk Dili ve Edebiyatıayt edebiyat
ayt edebiyat ÖSYM tarzı sınavlar
129000
Türk Dili ve Edebiyatı11.sınıf edebiyat
Tiyatro ünitesi
112,453139
Türk Dili ve Edebiyatı10 sınıf edebiyat
Püf noktalar
101,65530
Türk Dili ve EdebiyatıAnlatım bozuklukları
Anlatım bozuklukları detaylı konu anlatımı
121,31530
En popüler içerikler
9Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
94,17666
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
85,267186
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
95,132133
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
92,21249
Biyoloji11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
114,35085
TarihTYT AYT TARİH
Tarih
92,59663
T.C. İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülükİnkılap tarihi
Beğenin
82,77155
Fen Bilimleri7. Sınıf Fen Bilimleri
Tüm üniteler
79,297188
Felsefe11.Sınıf Felsefe 2.Dönem 2.Yazılı sınavı ders notları
20.yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamı, 20.yüzyıl felsefesi temel problemleri ve akımları konularını içermektedir
113,597113
Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı