Kimyasal Tepkimeler

Maddenin kimyasal yapısının değişerek farklı özelliklerde yeni maddeler oluşturmasına kimyasal değişim, bu değişimi gösteren denkleme ise kimyasal tepkime denklemi denir. Bu tepkimelerde, kimyasal bağlar kırılır ve yenileri oluşur.

Tepkimelerde başlangıçtaki maddelere girenler (reaktifler), tepkime sonucunda oluşan maddelere ise çıkanlar (ürünler) denir. Tepkime denkleminde maddelerin fiziksel halleri sembol veya formüllerin sağ alt tarafında parantez içinde belirtilir:

• (k): Katı halde
• (s): Sıvı halde
• (g): Gaz halde
• (suda) veya (aq): Suda çözünmüş halde

Kimyasal tepkimeler, maddelerin fiziksel hallerine ve enerji değişimlerine göre sınıflandırılır:

Fiziksel Hallerine Göre:

• Homojen Tepkimeler: Tüm maddelerin fiziksel halleri aynıdır (gaz ya da sulu çözelti fazında).
• Heterojen Tepkimeler: En az bir maddenin fiziksel hali diğerlerinden farklıdır.

Enerji Değişimine Göre:

• Endotermik Tepkimeler: Enerji alarak gerçekleşir.
• Ekzotermik Tepkimeler: Enerji vererek gerçekleşir.

💡 Kimyasal değişimler günlük hayatta çok yaygındır. Örneğin, elmanın çürümesi, bitkilerin fotosentez yapması ve solunumumuz sırasında sürekli kimyasal tepkimeler gerçekleşir.

Kimyasal tepkimelerde korunan özellikler:

• Atom türü ve sayısı
• Toplam kütle
• Toplam proton, nötron, elektron sayısı
• Toplam elektriksel yük
• Çekirdek yapısı
• Toplam enerji

Kimyasal tepkimelerde değişebilen özellikler:

• Mol sayısı, madde türü
• Toplam hacim, basınç
• Renk, koku, tat, iletkenlik
• Molekül sayısı
• Fiziksel hâl
• Tanecik sayısı ve çapı

Tepkime Denklemlerinin Denkleştirilmesi

Kimyasal tepkime denklemleri denkleştirilirken bazı kurallara uyulmalıdır:

1. En kalabalık grup genellikle katsayısı 1 alınarak başlanır
2. Toplam atom türü ve sayısı korunmalıdır
3. Denkleştirme sırası: Önce metaller (M), sonra ametaller (A), en son hidrojen (H) ve oksijen (O) atomları denkleştirilir
4. Bileşiklerin ve atomik yapılı elementlerin katsayısı kesirli sayı olamaz
5. Moleküler elementlerin (O₂, H₂, Cl₂...) önüne atom sayısını tam sayı yapacak şekilde kesirli katsayılar getirilebilir

⚠️ Formüllerin önündeki katsayılar değişebilir, ancak bir formülü oluşturan elementlerin indisleri değiştirilemez. Bileşikte parantez dışında alt indis olarak yazılan sayılar, parantez içindeki tüm atomlara aittir.

Örnek Tepkime Denklemlerinin Denkleştirilmesi:

C₃H₈ + O₂ → CO₂ + H₂O

Çözüm:

• Önce C atomlarını denkleştirelim: C₃H₈ + O₂ → 3CO₂ + H₂O
• Sonra H atomlarını denkleştirelim: C₃H₈ + O₂ → 3CO₂ + 4H₂O
• Son olarak O atomlarını denkleştirelim: C₃H₈ + 5O₂ → 3CO₂ + 4H₂O

Başka bir örnek: NH₃ + O₂ → N₂O + H₂O

Çözüm:

• Önce N atomlarını denkleştirelim: 2NH₃ + O₂ → N₂O + H₂O
• Sonra H atomlarını denkleştirelim: 2NH₃ + O₂ → N₂O + 3H₂O
• Son olarak O atomlarını denkleştirelim: 2NH₃ + 2O₂ → N₂O + 3H₂O

Tepkimeler denkleştirildiğinde girenlerdeki ve ürünlerdeki toplam atom sayıları eşit olmalıdır.

Reaktiflerin Tükendiği Tepkimeler: En az bir reaktifin tükendiği tepkimelere tam verimli tepkimeler denir. Tam verimli tepkimelerde biten reaktife sınırlayıcı bileşen denir.

Kimyasal Tepkime Türleri

A) Yanma Tepkimeleri

Bir maddenin oksijenle (O₂) gerçekleştirdiği tepkimeye yanma tepkimesi denir. Bu tepkimeler oksitlenme olarak da bilinir ve genellikle ekzotermiktir (N₂'nin yanması hariç). Yanma tepkimeleri sonucunda yanan maddeyi oluşturan elementlerin oksitleri oluşur.

Yanma olayları iki şekilde gerçekleşir:

• Hızlı (Alevli) Yanma: Odun, kağıt ve doğal gazın yanması
• Yavaş (Alevsiz) Yanma: Demirin paslanması, gümüşün ve bakırın oksitlenmesi

Örnek tepkimeler:

CH₄(g) + 2O₂(g) → CO₂(g) + 2H₂O(g) + Isı
C(k) + O₂(g) → CO₂(g) + Isı
2Fe(k) + O₂(g) → Fe₂O₃(k) + Isı
N₂(g) + O₂(g) + Isı → 2NO(g) (Endotermik)

🔥 Bir maddenin yakıt olarak kullanılabilmesi için hızlı yanması, tepkimesinin ekzotermik olması ve yeterince ısı açığa çıkarması gerekir.

Yanmaya Karşı Asal Maddeler: Oksit bileşiklerin formülündeki merkez atom, alabileceği maksimum yükseltgenme basamağına sahipse o bileşik yanmaz (yanmaya karşı asaldır). Örneğin:

• CO₂: C atomu +4 değerliğinde (maksimum)
• SO₃: S atomu +6 değerliğinde (maksimum)
• N₂O₅: N atomu +5 değerliğinde (maksimum)

Soy gazlar (He, Ne, Ar, Kr, Xe, Rn) ve altın (Au) da yanmaya karşı asaldır.

Yangın Söndürücü Özellikleri: İyi bir yangın söndürücü:

1. Yanmamalı
2. Havadan ağır (yoğun) olmalı
3. Yanan yüzeyin hava temasını kesmeli
4. Zehirli olmamalı

Organik Bileşiklerin Yanması: C, H veya C, H, O içeren bileşikler genellikle organik bileşiklerdir. Bu bileşiklerin 1 molü tam yandığında, içerdikleri C atomu sayısı kadar CO₂ ve H atomu sayısının yarısı kadar H₂O oluştururlar.

Kimyasal Tepkime Türleri (Devam)

Aşağıdaki soruları çözmeyi deneyelim:

Soru 1: Aşağıdaki denklemlerden hangisi kimyasal bir tepkimeyi göstermez? A) C(k) + O₂(g) → CO₂(g) B) Ca(k) + 2HBr(suda) → CaBr₂(suda) + H₂(g) C) C₂H₅OH(s) → C₂H₅OH(g) D) N₂(g) + 3H₂(g) → 2NH₃(g) E) Mg(k) + S(k) → MgS(k)

Cevap: C. Bu bir fiziksel değişimdir, sadece etil alkolün hâl değişimi gösterilmiştir.

Soru 2: Kimyasal tepkimelerle ilgili verilen yargılardan hangileri kesinlikle doğrudur? I. Enerji alışverişi ile gerçekleşir II. Atomların cinsi ve sayısı korunur III. Atomların çekirdek yapısı değişir

Cevap: I ve II. Kimyasal tepkimeler enerji alışverişi ile gerçekleşir ve atom türü ile sayısı korunur. Fakat atomların çekirdek yapısı kimyasal tepkimelerde değişmez.

Soru 3: Aşağıda verilen yanma tepkimelerinden hangisi aynı koşullarda diğerlerine göre daha yavaş gerçekleşir?

Cevap: E. 2Cu(k) + O₂(g) → 2CuO(k) tepkimesi, katı-gaz arasında gerçekleştiğinden ve yüzey teması sınırlı olduğundan, diğer tepkimelere göre daha yavaş gerçekleşir.

Soru 4: X, Y ve Z saf maddeleri ile ilgili bazı bilgiler verilmiştir. X: Yanmaya karşı asaldır Y: Yanma tepkimesi verir fakat yakıt olarak kullanılamaz Z: Hızlı bir şekilde yanma tepkimesi verir Buna göre X, Y ve Z maddeleri hangileri olabilir?

Cevap: C. SO₂, N₂ ve CH₄. SO₂ yanmaya karşı asaldır, N₂ yanma tepkimesi vermesine rağmen endotermiktir ve yakıt olarak kullanılmaz, CH₄ ise hızlı yanarak ısı açığa çıkarır.

Soru 5: Yanma tepkimeleriyle ilgili verilen bilgilerden hangileri kesinlikle doğrudur? I. Ekzotermiktir II. Homojendir III. Oksijenli ortamda gerçekleşir

Cevap: B. Sadece III doğrudur. Yanma tepkimeleri genellikle ekzotermik olmasına rağmen N₂'nin yanması endotermiktir. Yanma tepkimeleri hem homojen hem de heterojen olabilir.

Kimyasal Tepkime Türleri (Devam)

B) Sentez (Oluşum) Tepkimeleri

Birden fazla kimyasal türün tepkimeye girerek yeni madde veya maddeler oluşturduğu tepkimelere sentez (oluşum) tepkimeleri denir. Genellikle ekzotermik tepkimelerdir.

Örnek tepkimeler:

4Fe(k) + 3O₂(g) → 2Fe₂O₃(k) + Isı
N₂(g) + 3H₂(g) → 2NH₃(g) + Isı
2SO₂(g) + O₂(g) → 2SO₃(g) + Isı
CaO(k) + CO₂(g) → CaCO₃(k) + Isı

C) Analiz (Ayrışma) Tepkimeleri

Bir bileşiğin ısı veya elektrik enerjisi ile daha küçük kimyasal türlere ayrışmasına analiz (ayrışma) tepkimesi denir. Genellikle endotermik tepkimelerdir.

Örnek tepkimeler:

MgCO₃(k) + Isı → MgO(k) + CO₂(g)
2KClO₃(k) + Isı → 2KCl(k) + 3O₂(g)
2H₂O(s) + Elektroliz → 2H₂(g) + O₂(g)

📌 Sentez tepkimeleri genellikle ekzotermik, analiz tepkimeleri ise genellikle endotermiktir. Ancak bu her zaman geçerli olmayabilir - endotermik sentez ve ekzotermik analiz tepkimeleri de vardır.

D) Çözünme-Çökelme Tepkimeleri

İki ya da daha fazla maddenin birbiri içinde homojen olarak dağılmasına çözünme, oluşan homojen karışıma ise çözelti denir. Çözeltide genellikle miktarı az olan madde çözünen, miktarı çok olan madde ise çözücüdür.

Farklı tür sulu çözeltilerin karıştırılmasıyla bir araya gelen anyon ve katyonların birleşerek suda çözünmeyen iyonik bir katı oluşturmasına çökelme, oluşan katıya çökelek, bu tür tepkimelere de çözünme-çökelme tepkimesi denir.

Pb(NO₃)₂(suda) + 2KI(suda) → PbI₂(k) + 2KNO₃(suda)

Net iyon tepkimesi: Pb²⁺(suda) + 2I⁻(suda) → PbI₂(k) Seyirci iyonlar: K⁺(suda) ve NO₃⁻(suda)

🏞️ Pamukkale travertenleri, mağaralardaki sarkıt ve dikitlerin oluşumu çözünme-çökelme tepkimelerine örnektir.

Kimyasal Tepkime Türleri (Devam)

E) Asit-Baz Tepkimeleri

Asitler su ortamında hidronyum (H₃O⁺) iyonları oluşturan bileşiklerdir. Tatları ekşidir ve aşındırıcı özellik gösterirler.

HNO₃(suda) + H₂O(s) → H₃O⁺(suda) + NO₃⁻(suda)
HBr(suda) + H₂O(s) → H₃O⁺(suda) + Br⁻(suda)

Asitlere örnek: HF, HCl, HBr, HNO₃, H₂SO₄, CH₃COOH, HCOOH

Bazlar suya hidroksit iyonu (OH⁻) veren ya da su ile tepkimesinden hidroksit iyonu oluşturan bileşiklerdir. Tatları acıdır ve sulu çözeltileri ele kayganlık hissi verir.

LiOH → Li⁺(suda) + OH⁻(suda)
Ba(OH)₂ → Ba²⁺(suda) + 2OH⁻(suda)

Bazlara örnek: NaOH, KOH, LiOH, Mg(OH)₂, Ca(OH)₂, NH₃

Asit ve bazlar birbirleriyle tepkimeye girerek genellikle tuz ve su oluştururlar. Bu tepkimelerde asitten gelen H⁺ iyonu ile bazdan gelen OH⁻ iyonu birleşerek suyu oluşturur. Sulu ortamda gerçekleşen bu tepkimelere nötralleşme tepkimeleri de denir. Asit-baz tepkimeleri ekzotermik tepkimelerdir.

Asit + Baz → Tuz + Su + Isı

Örnek tepkimeler:

HCl(suda) + NaOH(suda) → NaCl(suda) + H₂O(s) + Isı
H₂SO₄(suda) + 2KOH(suda) → K₂SO₄(suda) + 2H₂O(s) + Isı
2HNO₃(suda) + Ba(OH)₂(suda) → Ba(NO₃)₂(suda) + 2H₂O(s) + Isı

⚠️ Her asit-baz tepkimesi nötralleşme tepkimesi değildir. Örneğin gaz fazındaki amonyak (NH₃) ile hidroklorik asidin (HCl) tepkimesi sulu ortamda gerçekleşmediği ve tepkime sonucunda su oluşmadığı için nötralleşme tepkimesi değil, sadece asit-baz tepkimesidir.

NH₃ + HCl → NH₄Cl

Suda İyi Çözünen Bileşikler:

• Alkali metallerin (Li, Na, K...) tuzları
• Amonyum (NH₄⁺) iyonu tuzları
• Nitrat (NO₃⁻) iyonu tuzları
• Asetat (CH₃COO⁻) iyonu tuzları
• Bazı halojen iyonu (Cl⁻, Br⁻, I⁻) tuzları

Nötralleşme Tepkimelerinin Net İyon Tepkimesi: H⁺(suda) + OH⁻(suda) → H₂O(s)

Kimyasal Tepkime Türleri (Sonu)

Asit-baz tepkimeleri gibi çözünme-çökelme tepkimeleri, metal-asit, metal-baz ve metal-su tepkimeleri de iyon değişimi ile gerçekleşir. Bu tepkimelere yer değiştirme tepkimeleri de denilebilir.

Günlük hayatta kimyasal değişimlerin gerçekleştiğini belirlemek için:

• Renk değişimi
• Çökelek oluşumu
• Gaz çıkışı

gibi gözlemlenebilir değişimler bize yardımcı olur. Bu belirtilerden birini gözlediğimizde, kimyasal bir tepkime gerçekleştiğini söyleyebiliriz.

Test Sorusu Çözümü:

Soru 1: KOH + HBr(suda) → KBr(suda) + H₂O(s) tepkimesiyle ilgili; I. Ekzotermiktir II. Nötralleşme tepkimesidir III. Net iyon tepkimesi; H⁺(suda) + OH⁻(suda) → H₂O(s) şeklindedir yargılarından hangileri doğrudur?

Cevap: E. Tümü doğrudur. Asit-baz tepkimeleri ekzotermiktir, sulu ortamda gerçekleşen HBr ile KOH tepkimesi bir nötralleşme tepkimesidir ve verilen net iyon tepkimesi doğrudur.

Soru 2: Aşağıda verilen tepkimelerden hangisi yer değiştirme tepkimelerine örnek verilemez? A) LiOH(suda) + HCl(suda) → LiCl(suda) + H₂O(s) B) Ca(OH)₂(suda) + H₂SO₄(suda) → CaSO₄(suda) + 2H₂O(s) C) CaO(k) + CO₂(g) → CaCO₃(k) D) 2KI(suda) + Pb(NO₃)₂(suda) → PbI₂(k) + 2KNO₃(suda) E) AgNO₃(suda) + NaCl(suda) → AgCl(k) + NaNO₃(suda)

Cevap: C. CaO(k) + CO₂(g) → CaCO₃(k) tepkimesi bir sentez tepkimesidir, iyon değişimi gerçekleşmez.

Soru 3: Aşağıda verilen tepkimeler ve tepkime türlerinden hangisinde yanlışlık yapılmıştır? A) BaCl₂(suda) + Na₂SO₄(suda) → BaSO₄(k) + 2NaCl(suda) - Çözünme-çökelme B) NH₃ + HBr → NH₄Br - Asit-baz C) CaCO₃(k) → CaO(k) + CO₂(g) - Analiz D) 2N₂(g) + 5O₂(g) → 2N₂O₅(g) - Sentez E) 2H₂O(s) → 2H₂(g) + O₂(g) - Yanma

Cevap: E. 2H₂O(s) → 2H₂(g) + O₂(g) tepkimesi bir yanma tepkimesi değil, analiz (ayrışma) tepkimesidir.

Kimyasal Tepkimelerde Hesaplamalar

A) Denklemli Miktar Geçiş Soruları

Bu tür sorularda denkleşmiş denklemin katsayıları kullanılarak miktarı verilen maddeden, miktarı istenilen maddeye geçiş yapılır. Denklemdeki katsayılar maddelerin mol sayıları ve gaz fazındaki maddelerin aynı koşullardaki hacimleri arasındaki oranı verir. Ancak maddelerin kütleleri arasındaki oranı vermez.

Çözüm Adımları:

1. Kütlesi ya da hacmi verilen maddenin mol sayısı bulunur
2. Denkleşmiş denklem kullanılarak istenilen maddenin mol sayısına geçilir
3. Bulunan mol sayısından, istenilen nicelik hesaplanır

Örnek Miktar Geçişleri:

N₂(g) + 3H₂(g) → 2NH₃(g)

1 mol + 3 mol → 2 mol (Toplam mol sayısı korunmamış)
1 V + 3 V → 2 V (Sabit basınç ve sıcaklıkta toplam gaz hacmi korunmamış)
2 atom + 6 atom → 8 atom (Toplam atom sayısı korunmuş)
28 g + 6 g → 34 g (Toplam kütle korunmuş)
1 molekül + 3 molekül → 2 molekül (Toplam molekül sayısı korunmamış)

H₂(g) + Cl₂(g) → 2HCl(g)

1 mol + 1 mol → 2 mol (Toplam mol sayısı korunmuş)
1 V + 1 V → 2 V (Sabit basınç ve sıcaklıkta toplam gaz hacmi korunmuş)
2 atom + 2 atom → 4 atom (Toplam atom sayısı korunmuş)
2 g + 70 g → 72 g (Toplam kütle korunmuş)
1 molekül + 1 molekül → 2 molekül (Toplam molekül sayısı korunmuş)

📝 Tepkime denklemlerinde hacim hesabı yapılırken sadece gaz fazında bulunan maddeler dikkate alınır. H₂O bileşiği 1 atm basınç altında 100°C'nin üzerindeki sıcaklıklarda gaz, altındaki sıcaklıklarda ise katı ya da sıvı halde bulunur.

Örnek Soru: HBr asiti ile Al metalinin tepkime denklemi aşağıda verilmiştir. Al(k) + 3HBr(suda) → AlBr₃(suda) + 3/2 H₂(g) Denkleme göre normal koşullarda 6,72 litre H₂ gazının oluşması için harcanan Al metali kaç moldür?

Çözüm:

• Normal koşullarda 1 mol gaz 22,4 litre hacim kaplar.
• 6,72 litre H₂ = 6,72 ÷ 22,4 = 0,3 mol H₂
• Denklemden: 1 mol Al → 3/2 mol H₂
• 0,3 mol H₂ için gereken Al = 0,3 × (1 ÷ (3/2)) = 0,3 × (2/3) = 0,2 mol Al

Kimyasal Tepkimelerde Hesaplamalar (Devam)

B) Artan Maddesi Olan Tepkimeler

Bu tür sorularda tepkimeye giren maddeler birbirleri ile orantısız verilir. Madde miktarları dikkate alındığında hangi madde bitiyorsa soru o madde dikkate alınarak çözülür. Yani problem, olması gerekenden daha az olan maddeye göre çözülür.

Tepkimede ilk tükenerek tepkimenin durmasına neden olan maddeye sınırlayıcı madde denir. Tam verimli tepkime, reaktiflerden en az birinin bittiği tepkimedir.

Örnek: 3 mol N₂ gazı ile 6 mol H₂ gazı, N₂(g) + 3H₂(g) → 2NH₃(g) denklemine göre tam verimle tepkimeye giriyor. Sınırlayıcı bileşen ve artan gazın cinsi ve mol sayısını bulalım.

Çözüm:

• Denklemden: 1 mol N₂ için 3 mol H₂ gerekir
• 3 mol N₂ için gereken H₂ = 3 × 3 = 9 mol H₂
• Elimizde 6 mol H₂ var, yetersiz
• Bu durumda H₂ sınırlayıcı maddedir
• 6 mol H₂ ile tepkimeye girebilecek N₂ = 6 ÷ 3 = 2 mol N₂
• Artan N₂ = 3 - 2 = 1 mol N₂

Eşit Mol, Hacim veya Kütle Problemleri:

• Eşit mol veya hacim diyorsa: Reaktiflerden hangisinin mol sayısı ya da katsayısı daha fazla ise her iki reaktifin de o mol sayısına veya hacime sahip olduğu düşünülür.
• Eşit kütlede diyorsa: Reaktiflerin harcanan kütleleri bulunur. Hangi reaktif kütlece daha fazla harcanıyorsa başlangıçta her iki reaktiften o kütle değerinde var olduğu düşünülür.

Örnek: Eşit mollerde alınan C₂H₄ ve O₂ gazları, C₂H₄(g) + 3O₂(g) → 2CO₂(g) + 2H₂O(s) denklemine göre tam verimle tepkimeye giriyor. C₂H₄ gazının molce %80'i tepkimeye girmeden kalıyorsa, oluşan CO₂ gazının kütlesi, harcanan C₂H₄ gazının kütlesinin kaç katıdır?

Çözüm:

• Eşit mol alındığından, katsayısı büyük olan O₂ sınırlayıcı maddedir
• C₂H₄'ün %80'i tepkimeye girmeden kalıyorsa, %20'si tepkimeye girmiş
• Denklemden: 1 mol C₂H₄ → 2 mol CO₂
• Tepkimeye giren 0,2 mol C₂H₄ için oluşan CO₂ = 0,2 × 2 = 0,4 mol CO₂
• Mol kütleleri: C₂H₄ = 28 g/mol, CO₂ = 44 g/mol
• Tepkimeye giren C₂H₄ kütlesi = 0,2 × 28 = 5,6 g
• Oluşan CO₂ kütlesi = 0,4 × 44 = 17,6 g
• Oluşan CO₂ kütlesi / Tepkimeye giren C₂H₄ kütlesi = 17,6 / 5,6 = 3,14
• Yani CO₂ kütlesi, harcanan C₂H₄ kütlesinin yaklaşık 3 katıdır.

Kimyasal Tepkimelerde Hesaplamalar (Devam)

C) Katı Kütlesinde Artmanın veya Azalmanın Olduğu Problemler

Bir soruda katı kütlesinde artma olması, reaktiflerden gaz ya da sıvı fazda bulunan bazı maddelerin ürünlerde katıya dönüştüğünü gösterir.

Örnek: CaO(k) + CO₂(g) → CaCO₃(k) 56 g + 44 g → 100 g

Başlangıçta 56 gram olan katı kütlesi tepkime sonunda 100 gram olmuştur. Katı kütlesindeki 44 gramlık artış, 44 gram CO₂ gazının harcanmasından kaynaklanır.

Bir soruda katı kütlesinde azalma olması, reaktiflerde katı hâlde bulunan bir maddenin tamamının ya da içinde bulunan bazı elementlerin gaz ya da sıvı hâle dönüştüğünü gösterir.

Örnek: KClO₃(k) → KCl(k) + O₂(g) 122 g → 74 g + 48 g

Başlangıçta 122 gram olan toplam katı kütlesi ürünlerde 74 grama düşmüştür. Katı kütlesindeki 48 gramlık azalış, O₂ elementinin gaz fazında olmasından kaynaklanmaktadır.

Örnek Soru: X(k) + nO₂(g) → XO₂ₙ(k) Denklemine göre 6 gram X katısının artansız tepkimesi sonucunda katı kütlesi 4 gram arttığına göre n sayısı kaçtır? $O: 16 g/mol, X: 24 g/mol$

Çözüm:

• Katı kütlesindeki artış = Reaksiyona giren O₂ gazının kütlesi = 4 gram
• n mol O₂ gazının kütlesi = n × 32 = 4 gram
• n = 4/32 = 1/8 = 0,125
• n tam sayı olmalıdır, o halde tüm tepkimeyi 8 ile çarpmalıyız:
• 8X(k) + 8nO₂(g) → 8XO₂ₙ(k)
• 8n = 1 → n = 1/8
• Denklemin 8 katını düşünürsek: 8X(k) + O₂(g) → 8XO₁/₄(k)
• Daha basit yazılışla: X(k) + 1/8 O₂(g) → XO₁/₄(k)
• veya XO formülü için: 4X(k) + O₂(g) → 4XO(k)

Bu durumda n = 1 olur.

💡 Katı kütlesindeki değişim miktarı, tepkimede gaz fazındaki maddenin kütlesine eşittir.