Organik Bileşikler
Organik bileşikler genellikle canlılar tarafından sentezlenebilen, enerji verebilen ve yapısında karbon (C), hidrojen (H) ve oksijen (O) bulunduran maddelerdir. Bunların başlıcaları karbonhidratlar, lipitler, proteinler, enzimler, vitaminler ve nükleik asitlerdir.
Karbonhidratlar, canlılar için temel enerji kaynağıdır ve C, H, O atomlarından oluşur. Monosakkaritler (glikoz, fruktoz, galaktoz), disakkaritler (sükroz, laktoz, maltoz) ve polisakkaritler (nişasta, selüloz, glikojen) olarak üç gruba ayrılır. Glikoz kan şekeri olarak bilinir ve özellikle sinir hücreleri için tek enerji kaynağıdır.
Lipitler (yağlar), yüksek enerji depolama kapasitesine sahip, suda çözünmeyen organik bileşiklerdir. Nötral yağlar (trigliseritler), fosfolipitler ve steroidler olmak üzere üç ana grupta incelenirler. Hücre zarının yapısına katılır, enerji depolar ve organları darbelere karşı korurlar.
Önemli Not: Fosfolipitler hücre zarının temel yapı taşıdır ve su seven baş (hidrofilik) ile su sevmeyen kuyruk (hidrofobik) kısımlarından oluşur. Bu yapı, hücre zarının seçici geçirgenliğini sağlar.
Organik bileşikler arasında glikoproteinler glikoz+protein ve glikolipitler glikoz+lipit gibi karma yapılar da bulunur. Riboz ve deoksiriboz şekerleri RNA ve DNA'nın yapısına katılır, ancak enerji vermezler.