•

Güncellendi May 6, 2026

•

6 sayfa

Kako cene oblikuju tržišnu ekonomiju

Cene nisu samo brojevi u prodavnici - one su kao... Daha fazla göster

1 / 6

# Uloga cena u tržišnoj
ekonomiji

Uvod: Zašto su cene važne?

Cene nisu samo brojevi na etiketama u prodavnici. U tržišnoj ekonomiji, cene

Osnove tržišta i cena

Zamislite tržište kao mesto gde se stalno "pregovaraju" cene između kupaca koji traže nešto i prodavaca koji nude proizvode. Tržište je svugde oko nas - od pijace do online prodavnica.

Cena se formira kada se susretnu ponuda (ono što prodavci žele da prodaju) i tražnja (ono što kupci žele da kupe). Osnovno pravilo: kada cena raste, prodavci žele da prodaju više, a kupci da kupe manje.

Svi mi smo ekonomski akteri - bilo kao potrošači kada kupujemo, proizvođači kada pravimo nešto, ili država kada donosi zakone. Naše odluke zavise od cena koje vidimo svaki dan.

💡 Zapamti: Niko ne "postavlja" cenu sam od sebe - ona nastaje kroz "borbu" između želja kupaca i mogućnosti prodavaca!

Informativna i alokativna uloga cena

Cene su kao WhatsApp poruke ekonomije - prenose najvažnije informacije! Informativna uloga znači da ti visoka cena govori "ovo je retko ili veoma traženo", dok niska cena znači "ima ga u izobilju".

Kada vidiš da je cena telefona porasla, to nije slučajno. To je signal da ljudi više žele telefone ili da ih je teže napraviti.

Alokativna uloga znači da cene usmeravaju ograničene resurse tamo gde su najpotrebniji. Ako cena pametnih telefona raste, firme će uložiti više novca i radnika u tehnologiju, a manje u nešto što se slabije traži.

💡 Primer: Kada je koronavirus počeo, cena maski je skočila - to je bio signal proizvođačima da hitno preusmere proizvodnju sa drugih stvari na maske!

Distributivna i motivaciona uloga

Distributivna uloga je prilično jednostavna - ko može da plati, taj i dobija proizvod. Ako su patike 15.000 dinara, dobiće ih samo oni koji mogu da izdvoje taj novac.

Ali tu nije kraj! Motivaciona uloga cena je ono što pokreće sve nas. Kada vidiš popust od 50%, odmah si motivisan da kupiš, zar ne? A proizvođače motiviše mogućnost zarade - što veća razlika između cene i troškova, to su spremniji da proizvode više.

Ravnotežna cena je ona "savršena" tačka gde se seku ponuda i tražnja - tu je tržište zadovoljno i nema ni viška ni nestašice.

💡 Zanimljivost: Kada prodavci snize cene, oni zapravo "razgovaraju" sa kupcima i govore im "hajde, kupite više!"

Praktični primeri iz Srbije

Maline u Srbiji su savršen primer kako cene rade. Kada je suša uništila rod, cena malina je skočila jer ih je bilo manje. To je informisalo kupce da štede maline, a poljoprivrednike da ulože u navodnjavanje.

Kada je u svetu nastao trend zdrave hrane, tražnja za srpskim malinama je eksplodirala. Visoka cena je motivisala naše poljoprivrednike da prestanu da gaje druge stvari i pređu na maline.

Stanovi u Beogradu su drugi odličan primer. Mnogo ljudi se doseljava zbog posla i studija, ali se stanovi ne grade dovoljno brzo. Rezultat? Cene stanova lete u nebo!

💡 Napomena za test: Cena nije "dobra" ili "loša" - ona je samo signal o tome koliko je nešto retko i koliko se traži!

Šta zapamtiti za test

Najveća greška je misliti da prodavci sami određuju cene - to nije tačno! Cena nastaje na tržištu kroz interakciju ponude i tražnje.

Četiri uloge cena koje moraš da znaš:

Informativna - govori šta je retko/traženo
Alokativna - usmerava resurse tamo gde treba
Distributivna - određuje ko dobija proizvod
Motivaciona - podstiče na akciju

Kada država pokuša da "zamrzne" cene (kao što je radila sa uljem), ona remeti ove prirodne signale i može doći do nestašica ili viškova.

💡 Ključna reč: SIGNAL - to je najvažnija reč u ovoj lekciji. Cena je signal koji prenosi informacije bolje od bilo kog plana!

Hiç sormayacaksın sanmıştık...

Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?

Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.

Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?

Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.

Knowunity ücretsiz mi?

Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙

Ekonomija dersinin en popüler içerikleri

Globalizacija

Definisanje globalizacije, njenih uzroka, prednosti i nedostataka, kao i uticaja na nacionalne ekonomije.

Ekonomija

4. r. SŠ

Troškovi proizvodnje: fiksni i varijabilni

Učenici će se upoznati sa fiksnim troškovima (koji se ne menjaju sa obimom proizvodnje) i varijabilnim troškovima (koji se menjaju), kao i ukupnim troškovima.

Ekonomija

2. r. SŠ

Troškovi proizvodnje

Učenici će razlikovati fiksne, varijabilne, ukupne, prosečne i granične troškove, te analizirati njihovo ponašanje u kratkom i dugom roku.

Ekonomija

3. r. SŠ

Vrste Preduzeća

Učenje o osnovnim oblicima preduzeća, uključujući individualna preduzeća, ortačka društva i akcionarska društva.

Ekonomija

1. r. SŠ

Fiskalna politika: porezi i javna potrošnja

Uloga poreza (prihodi države) i javne potrošnje (rashodi države) kao alata kojima država utiče na ekonomiju i redistribuira bogatstvo.

Ekonomija

2. r. SŠ

Ekonomski sistemi

Učenici će istražiti različite načine organizovanja ekonomije, uključujući tržišnu, plansku i mešovitu ekonomiju.

Ekonomija

3. r. SŠ

Ponuda i tražnja (pojednostavljeno)

Kako količina dostupnih proizvoda (ponuda) i želja kupaca da ih kupe (tražnja) utiču na formiranje cena.

Ekonomija

8. r.

Bruto domaći proizvod (BDP)

Učenici će definisati BDP, naučiti metode njegovog obračuna, razlikovati nominalni od realnog BDP-a i razumeti BDP po glavi stanovnika.

Ekonomija

3. r. SŠ

Uvod u ekonomiju

Jednostavno objašnjene osnove ekonomije

Ekonomija

4. r. SŠ

En popüler içerikler

Glagoli

Ponavljaće se poznati glagolski oblici (prezent, perfekat, futur I), a učiće se i novi oblici kao što su aorist, imperfekat, pluskvamperfekat, futur II, kao i glagolski prilozi i pridevi.

Srpski jezik

7. r.

Ugljovodonici

Učićete o najjednostavnijim organskim jedinjenjima – ugljovodonicima, uključujući alkane, alkene i alkine, njihove opšte formule i osnovnu nomenklaturu.

Hemija

1. r. SŠ

Glagoli

Obradićemo glagolska vremena (prezent, futur I, perfekat) i glagolske načine, kao i glagolske oblike (infinitiv, glagolski pridevi i prilozi) i glagolski vid (svršeni i nesvršeni).

Srpski jezik

6. r.

Rečenični članovi

Učiće se o glavnim i sporednim rečeničnim članovima (subjekat, predikat, objekat, priloške odredbe, atribut, apozicija) i njihovoj funkciji.

Srpski jezik

7. r.

Glavni frontovi i ključne bitke

Proučavaće se najvažniji frontovi i bitke koje su obeležile Prvi svetski rat.

Istorija

8. r.

Uspon Nemanjića – stvaranje moćne države

Pratimo kako je dinastija Nemanjića izgradila snažnu i nezavisnu srpsku državu.

Istorija

7. r.

Ugao

Ponavljanje vrsta uglova (oštar, prav, tup, opružen, pun), merenje uglova i učenje o uporednim, unakrsnim i uglovima na transverzali paralelnih pravih.

Matematika

6. r.

Glasovi i glasovne promene

Ponovićemo šta su glasovi i kako se dele, a zatim ćemo učiti o važnim promenama koje se dešavaju kada se glasovi nađu jedan pored drugog u rečima (npr. jednačenje suglasnika po zvučnosti i mestu tvorbe).

Srpski jezik

6. r.

Fonetika

Za 8. Razred

Srpski jezik

8. r.

Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.

Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.

4.6/5

App Store

4.7/5

Google Play

Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!

A.S.

iOS kullanıcısı

Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.

S.L.

Android kullanıcısı

BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅

iOS kullanıcısı

Knowunity'yi keşfedinceye kadar ödevlerimi zamanında tamamlamakta zorlanıyordum, Knowunity sadece kendi ders notlarımı yüklemeyi kolaylaştırmakla kalmıyor, aynı zamanda çalışmamı daha hızlı ve verimli hale getiren harika özetler de sunuyor.

Thomas R

iOS kullanıcısı

Ödevlerim için önemli bilgilerin tümünü bulmak her zaman bir zorluktu - Knowunity'yi kullanmaya başladığımdan beri, ders notlarımı kolayca yükleyebilir ve başkalarının özetlerinden faydalanabilirim, bu da organizasyon konusunda bana çok yardımcı oluyor.

Lisa M

Android kullanıcısı

Ders çalışırken genellikle yeterince genel bakışa sahip olmadığımı hissederdim, ama Knowunity'yi kullanmaya başladığımdan beri bu artık sorun değil - ders notlarımı yüklüyorum ve platformda her zaman yardımcı özetler buluyorum, bu da öğrenmemi çok daha kolaylaştırıyor.

David K

iOS kullanıcısı

Uygulama acayip iyi! Konuyu yazıyorum hemen yanıt alıyorum. Bi şeyi anlamak için 10 tane youtube videosu izlemem gerekmiyor. Kesssinlikle tavsiye ederim!

Sudenaz Ocak

Android kullanıcısı

Matematikte baya kötüydüm ama bu uygulama sayesinde şimdi daha iyiyim. Uygulamayı yapanlara için çok teşekkürler!

G.B.

Android kullanıcısı

Sunumlarım için tüm bilgileri toplamak gerçekten zordu. Ama Knowunity'yi kullanmaya başladığımdan beri, notlarımı yüklüyorum ve başkalarından harika özetler buluyorum - bu da çalışmamı çok daha verimli hale getiriyor!

Julia S

Android kullanıcısı

Tüm çalışma materyalleriyle sürekli stres altındaydım, ama Knowunity'yi kullanmaya başladığımdan beri, notlarımı yüklüyor ve başkalarının harika özetlerine bakıyorum - her şeyi daha iyi yönetmemi sağlıyor ve çok daha az stresli.

Marco B

iOS kullanıcısı

QUİZLER VE FLASHCARDLAR ÇOK FAYDALI VE Knowunity AI'I ÇOK SEVİYORUM. AYRICA TAM OLARAK CHATGPT GİBİ AMA DAHA AKILLI!! RİMEL SORUNLARIMDA DA YARDIM ETTİ!! GERÇEK DERSLERİMDE DE TABII Kİ! DUHHH 😍😁😲🤑💗✨🎀😮

Sarah L

Android kullanıcısı

Eskiden okul materyallerini Google'da aramakla saatler harcardım, ama şimdi sadece notlarımı Knowunity'ye yüklüyorum ve başkalarının faydalı özetlerine bakıyorum - sınavlara hazırlanırken kendimi çok daha güvende hissediyorum.

Paul T

iOS kullanıcısı

Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!

A.S.

iOS kullanıcısı

S.L.

Android kullanıcısı

iOS kullanıcısı

Thomas R

iOS kullanıcısı

Lisa M

Android kullanıcısı

David K

iOS kullanıcısı

Uygulama acayip iyi! Konuyu yazıyorum hemen yanıt alıyorum. Bi şeyi anlamak için 10 tane youtube videosu izlemem gerekmiyor. Kesssinlikle tavsiye ederim!

Sudenaz Ocak

Android kullanıcısı

Matematikte baya kötüydüm ama bu uygulama sayesinde şimdi daha iyiyim. Uygulamayı yapanlara için çok teşekkürler!

G.B.

Android kullanıcısı

Julia S

Android kullanıcısı

Marco B

iOS kullanıcısı

Sarah L

Android kullanıcısı

Paul T

iOS kullanıcısı

Ekonomija

•

Güncellendi May 6, 2026

•

6 sayfa

Kako cene oblikuju tržišnu ekonomiju

Cene nisu samo brojevi u prodavnici - one su kao saobraćajni znaci koji kontrolišu celu ekonomiju! U tržišnoj ekonomiji, cene odlučuju šta će se proizvoditi, koliko će se proizvoditi i ko će to kupiti.

Ders notlarını görmek için kaydolÜcretsiz!

Tüm belgeleri görebilirsin

Notlarını Yükselt

Milyonlarca öğrenciye katıl

Osnove tržišta i cena

Zamislite tržište kao mesto gde se stalno "pregovaraju" cene između kupaca koji traže nešto i prodavaca koji nude proizvode. Tržište je svugde oko nas - od pijace do online prodavnica.

Svi mi smo ekonomski akteri - bilo kao potrošači kada kupujemo, proizvođači kada pravimo nešto, ili država kada donosi zakone. Naše odluke zavise od cena koje vidimo svaki dan.

💡 Zapamti: Niko ne "postavlja" cenu sam od sebe - ona nastaje kroz "borbu" između želja kupaca i mogućnosti prodavaca!

Ders notlarını görmek için kaydolÜcretsiz!

Tüm belgeleri görebilirsin

Notlarını Yükselt

Milyonlarca öğrenciye katıl

Informativna i alokativna uloga cena

Kada vidiš da je cena telefona porasla, to nije slučajno. To je signal da ljudi više žele telefone ili da ih je teže napraviti.

💡 Primer: Kada je koronavirus počeo, cena maski je skočila - to je bio signal proizvođačima da hitno preusmere proizvodnju sa drugih stvari na maske!

Ders notlarını görmek için kaydolÜcretsiz!

Tüm belgeleri görebilirsin

Notlarını Yükselt

Milyonlarca öğrenciye katıl

Distributivna i motivaciona uloga

Distributivna uloga je prilično jednostavna - ko može da plati, taj i dobija proizvod. Ako su patike 15.000 dinara, dobiće ih samo oni koji mogu da izdvoje taj novac.

Ravnotežna cena je ona "savršena" tačka gde se seku ponuda i tražnja - tu je tržište zadovoljno i nema ni viška ni nestašice.

💡 Zanimljivost: Kada prodavci snize cene, oni zapravo "razgovaraju" sa kupcima i govore im "hajde, kupite više!"

Ders notlarını görmek için kaydolÜcretsiz!

Tüm belgeleri görebilirsin

Notlarını Yükselt

Milyonlarca öğrenciye katıl

Praktični primeri iz Srbije

Kada je u svetu nastao trend zdrave hrane, tražnja za srpskim malinama je eksplodirala. Visoka cena je motivisala naše poljoprivrednike da prestanu da gaje druge stvari i pređu na maline.

Stanovi u Beogradu su drugi odličan primer. Mnogo ljudi se doseljava zbog posla i studija, ali se stanovi ne grade dovoljno brzo. Rezultat? Cene stanova lete u nebo!

💡 Napomena za test: Cena nije "dobra" ili "loša" - ona je samo signal o tome koliko je nešto retko i koliko se traži!

Ders notlarını görmek için kaydolÜcretsiz!

Tüm belgeleri görebilirsin

Notlarını Yükselt

Milyonlarca öğrenciye katıl

Šta zapamtiti za test

Najveća greška je misliti da prodavci sami određuju cene - to nije tačno! Cena nastaje na tržištu kroz interakciju ponude i tražnje.

Četiri uloge cena koje moraš da znaš:

Informativna - govori šta je retko/traženo
Alokativna - usmerava resurse tamo gde treba
Distributivna - određuje ko dobija proizvod
Motivaciona - podstiče na akciju

Kada država pokuša da "zamrzne" cene (kao što je radila sa uljem), ona remeti ove prirodne signale i može doći do nestašica ili viškova.

💡 Ključna reč: SIGNAL - to je najvažnija reč u ovoj lekciji. Cena je signal koji prenosi informacije bolje od bilo kog plana!

Ders notlarını görmek için kaydolÜcretsiz!

Tüm belgeleri görebilirsin

Notlarını Yükselt

Milyonlarca öğrenciye katıl

Hiç sormayacaksın sanmıştık...

Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?

Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?

Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.

Knowunity ücretsiz mi?

Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙

Akıllı Araçlar YENİ

Bu notu şunlara dönüştür: ✓ 50+ Alıştırma Sorusu ✓ Etkileşimli Flash Kartları ✓ Tam Deneme Sınavı ✓ Kompozisyon Taslakları

Deneme Sınavı

Quiz

Flashcard

Kompozisyon

Ekonomija dersinin en popüler içerikleri

Globalizacija

Definisanje globalizacije, njenih uzroka, prednosti i nedostataka, kao i uticaja na nacionalne ekonomije.

Ekonomija

4. r. SŠ

Troškovi proizvodnje: fiksni i varijabilni

Učenici će se upoznati sa fiksnim troškovima (koji se ne menjaju sa obimom proizvodnje) i varijabilnim troškovima (koji se menjaju), kao i ukupnim troškovima.

Ekonomija

2. r. SŠ

Troškovi proizvodnje

Učenici će razlikovati fiksne, varijabilne, ukupne, prosečne i granične troškove, te analizirati njihovo ponašanje u kratkom i dugom roku.

Ekonomija

3. r. SŠ

Vrste Preduzeća

Učenje o osnovnim oblicima preduzeća, uključujući individualna preduzeća, ortačka društva i akcionarska društva.

Ekonomija

1. r. SŠ

Fiskalna politika: porezi i javna potrošnja

Uloga poreza (prihodi države) i javne potrošnje (rashodi države) kao alata kojima država utiče na ekonomiju i redistribuira bogatstvo.

Ekonomija

2. r. SŠ

Ekonomski sistemi

Učenici će istražiti različite načine organizovanja ekonomije, uključujući tržišnu, plansku i mešovitu ekonomiju.

Ekonomija

3. r. SŠ

Ponuda i tražnja (pojednostavljeno)

Kako količina dostupnih proizvoda (ponuda) i želja kupaca da ih kupe (tražnja) utiču na formiranje cena.

Ekonomija

8. r.

Bruto domaći proizvod (BDP)

Učenici će definisati BDP, naučiti metode njegovog obračuna, razlikovati nominalni od realnog BDP-a i razumeti BDP po glavi stanovnika.

Ekonomija

3. r. SŠ

Uvod u ekonomiju

Jednostavno objašnjene osnove ekonomije

Ekonomija

4. r. SŠ

En popüler içerikler

Glagoli

Ponavljaće se poznati glagolski oblici (prezent, perfekat, futur I), a učiće se i novi oblici kao što su aorist, imperfekat, pluskvamperfekat, futur II, kao i glagolski prilozi i pridevi.

Srpski jezik

7. r.

Ugljovodonici

Učićete o najjednostavnijim organskim jedinjenjima – ugljovodonicima, uključujući alkane, alkene i alkine, njihove opšte formule i osnovnu nomenklaturu.

Hemija

1. r. SŠ

Glagoli

Obradićemo glagolska vremena (prezent, futur I, perfekat) i glagolske načine, kao i glagolske oblike (infinitiv, glagolski pridevi i prilozi) i glagolski vid (svršeni i nesvršeni).

Srpski jezik

6. r.

Rečenični članovi

Učiće se o glavnim i sporednim rečeničnim članovima (subjekat, predikat, objekat, priloške odredbe, atribut, apozicija) i njihovoj funkciji.

Srpski jezik

7. r.

Glavni frontovi i ključne bitke

Proučavaće se najvažniji frontovi i bitke koje su obeležile Prvi svetski rat.

Istorija

8. r.

Uspon Nemanjića – stvaranje moćne države

Pratimo kako je dinastija Nemanjića izgradila snažnu i nezavisnu srpsku državu.

Istorija

7. r.

Ugao

Ponavljanje vrsta uglova (oštar, prav, tup, opružen, pun), merenje uglova i učenje o uporednim, unakrsnim i uglovima na transverzali paralelnih pravih.

Matematika

6. r.

Glasovi i glasovne promene

Srpski jezik

6. r.

Fonetika

Za 8. Razred

Srpski jezik

8. r.

Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.

Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.

4.6/5

App Store

4.7/5

Google Play

Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!

A.S.

iOS kullanıcısı

S.L.

Android kullanıcısı

iOS kullanıcısı

Thomas R

iOS kullanıcısı

Lisa M

Android kullanıcısı

David K

iOS kullanıcısı

Uygulama acayip iyi! Konuyu yazıyorum hemen yanıt alıyorum. Bi şeyi anlamak için 10 tane youtube videosu izlemem gerekmiyor. Kesssinlikle tavsiye ederim!

Sudenaz Ocak

Android kullanıcısı

Matematikte baya kötüydüm ama bu uygulama sayesinde şimdi daha iyiyim. Uygulamayı yapanlara için çok teşekkürler!

G.B.

Android kullanıcısı

Julia S

Android kullanıcısı

Marco B

iOS kullanıcısı

Sarah L

Android kullanıcısı

Paul T

iOS kullanıcısı

Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!

A.S.

iOS kullanıcısı

S.L.

Android kullanıcısı

iOS kullanıcısı

Thomas R

iOS kullanıcısı

Lisa M

Android kullanıcısı

David K

iOS kullanıcısı

Uygulama acayip iyi! Konuyu yazıyorum hemen yanıt alıyorum. Bi şeyi anlamak için 10 tane youtube videosu izlemem gerekmiyor. Kesssinlikle tavsiye ederim!

Sudenaz Ocak

Android kullanıcısı

Matematikte baya kötüydüm ama bu uygulama sayesinde şimdi daha iyiyim. Uygulamayı yapanlara için çok teşekkürler!

G.B.

Android kullanıcısı

Julia S

Android kullanıcısı

Marco B

iOS kullanıcısı

Sarah L

Android kullanıcısı

Paul T

iOS kullanıcısı