Nefron ve İdrar Oluşumu
İdrar oluşumu üç temel aşamada gerçekleşir: süzülme, geri emilim ve salgılama. Süzülme, glomerulus kılcallarından Bowman kapsülüne doğru kan basıncı ile gerçekleşir ve ATP harcanmaz. Bu aşamada glikoz, aminoasit, vitamin, mineral, üre, ürik asit, su ve iyonlar süzülürken, kan hücreleri ve plazma proteinleri geçemez.
Geri emilim aşaması proksimal tüpten başlayarak vücut kılcallarına doğru gerçekleşir ve ATP kullanılır. Proksimal tüpte glikoz ve aminoasitler %100 geri emilirken, su ozmosla, hidrojen iyonları ise aktif taşımayla geri emilir. Henle kulbunun inen kısmı suya geçirgenken, çıkan kısmı sadece tuza geçirgendir.
Distal tüpte su ve tuz geri emilirken, üre geri emilmez ve derişimi artar. İdrar toplama kanalında ise ADH hormonu etkisiyle su geri emilimi düzenlenir. ADH ve aldosteron hormonları boşaltım sürecinde önemli rol oynar.
Önemli! Sağlıklı bir böbrekte süzülen sıvının yaklaşık %99'u geri emilir ve sadece %1'i idrar olarak atılır. Bu da vücudumuzun su dengesini nasıl hassas bir şekilde koruduğunu gösterir.
Salgılama aşamasında ise, vücut kılcallarından distal tüpe doğru antibiyotikler, bazı boyalar ve geri emilimde bulunmayan maddeler aktif taşımayla atılır. Bu süreçte de ATP harcanır ve böylece kandan uzaklaştırılması gereken çeşitli maddelerin doğrudan idrar yoluyla atılması sağlanır.