Büyük Harflerin Yazım Kuralları

Günlük hayatta sürekli karşılaştığın özel isimler her zaman büyük harfle yazılır. Mesela "Doktor Melek Hanım" derken büyük harf kullanırsın ama "doktor hanımla görüştük" derken küçük harf kullanırsın.

Coğrafi yerler de büyük harfle başlar: Hazar Gölü, Fırat Nehri, Muş Ovası gibi. Bu kuralı ezberlemen çok kolay - haritada gördüğün her yer adı büyük harfle yazılır.

Tarihi olaylar, savaşlar ve antlaşmalar da büyük harfle başlar. İstanbul'un Fethi, Kadeş Antlaşması, Haçlı Seferleri gibi örnekleri tarih derslerinden zaten biliyorsun!

İpucu: Özel isim mi değil mi anlamak için şu soruyu sor: "Bu isim sadece bir kişiye/yere mi ait?" Cevap evet ise büyük harf kullan.

Kitap ve Dergi İsimlerinin Yazımı

Edat ve bağlaçlar kitap isimlerinde küçük harfle yazılır. "Leyla ile Mecnun" örneğinde "ile" küçük kalır. Ama tamamı büyük harfle yazılırsa "LEYLA İLE MECNUN" olur.

Gazete isimleri de aynı kurala uyar: Milliyet gazetesi, Cumhuriyet gazetesi gibi. Sadece "Resmi Gazete" istisnası var - burada her kelime büyük yazılır.

Sıfat-fiil ekleri sonda olursa bitişik, başta olursa ayrı yazılır. "Çabuklaş" bitişik ama "çalar saat" ayrı yazılır. Bu kural başta zor gelebilir ama biraz pratikle alışırsın.

Bazı kelimeler anlamı değişmese de bitişik yazılır: milletvekili, başkent, ortaokul gibi. Bunları ezberlemen gerekiyor.

Not: Edat ve bağlaç ayırımını öğrenmek için Türkçe kitabındaki listelerine göz at!

Dönem Adları ve Yerleşim Yerlerinin Yazımı

Dönem, devir ve çağ adları büyük harfle başlar: Yükselme Dönemi, Kuruluş Dönemi, Lale Devri gibi. Edebiyat dönemlerinde de aynı kural geçerli: Tanzimat edebiyatı, Divan edebiyatı.

Yerleşim yerleri yazılırken mahalle, cadde, sokak, bulvar gibi kelimeler küçük harfle yazılır. Örneğin "Yıldırım Mahallesi", "Soğukpınar köyü" şeklinde.

Akrabalık bağı bildiren sözcükler unvan veya lakap değilse küçük yazılır. "Elif teyze", "Mustafa amcam" örneklerinde küçük harf kullanırız. Ama "Meryem Ana", "Nene Hatun" gibi lakap olanlar büyük yazılır.

Bu kurallar başta karışık gelebilir ama mantığını anladığında çok basit!

Dikkat: Akrabalık isimleri kendi ailenle ilgili olsa bile küçük yazılır - "annem", "babam" gibi.

Yabancı Özel Adlar ve Yön İsimleri

Yabancı özel adlara gelen ekler, o kelimenin telaffuzuna göre yazılır. "Google'a" doğru, "Google'ye" yanlış. "Einstein'dan" doğru, "Einstein'den" yanlış.

Yardımcı eylemler ses değişimine uğrarsa küçük yazılır: "fark etmek", "sağ ol" gibi. Yüzde işareti sayıyla bitişik yazılır: %100 şeklinde.

Ara yönler daima bitişik yazılır: kuzeydoğu, güneybatı. Ama coğrafi bölge adları ayrı ve büyük yazılır: Orta Doğu, Orta Asya, Yukarı Fırat.

Ana yönler özel addan önce gelirse büyük, sonra gelirse küçük yazılır. "Kuzeybatı Marmara" ama "Anadolu'nun güneyi" şeklinde.

Püf Noktası: Yön kelimesi coğrafi bölge mi yoksa sadece yön mü belirtiyor? Bölge ise büyük, yön ise küçük yaz.

Tarih, Saat ve Sayı Yazımı

Ay ve gün isimleri yanında sayı varsa büyük harfle yazılır: "29 Mayıs 1453 Cuma". Ama sayı yoksa küçük yazılır: "mayısın ikinci cuması".

Milli veya evrensel günler büyük harfle yazılır: Anneler Günü, Babalar Günü. Normal günler küçük harfle yazılır.

Tarihlerin yazımında birkaç yol var: 29 Mayıs 1453, 29/05/1453, 29.V.1453. Romen rakamı sadece aylarda kullanılır.

Din ve mezhep adları büyük harfle başlar: Müslümanlık, Budizm, Ortodoks. Bu dinlerin mensupları da büyük yazılır: Müslüman, Budist.

Saatlerde tek nokta konur: 14.00'te, 13.00'te. Sondaki sıfırlar okunmaz.

Önemli: "Tanrı" kelimesi özel ad olarak kullanılmadığında küçük yazılır - "Eski Yunan tanrıları" gibi.

Din Terimleri ve Özel Adlardan Türetilen Kelimeler

Dini terimler geleneksel olarak bazıları küçük yazılır: cemaat, peygamber, şehit gibi. Ama özel adlar büyük kalır: Tanrı, Allah, Cebrail.

Özel adlardan türetilen kelimeler büyük harfle başlar: Türklük, Türkçe, Konyalı, Avrupalı. Bu kural çok net ve istisnası yok.

Özel ad kendi anlamı dışında kullanılırsa küçük yazılır: "julide" (temiz), "amper" (birim) gibi.

Gezegen ve yıldız adları büyük harfle yazılır: Merkür, Dünya, Neptün, Güneş. Ama gerçek anlamı dışında kullanılırsa küçük olur: "dünya kadar", "ay ışığı".

Birleşik eylemler bitişik yazılır: geliver, bakakl, çözdür.

Dikkat: "Dünya, güneş, ay" kelimeleri mecazi anlamda kullanıldığında küçük yazılır!

Bayramlar ve Bileşik Kelimelerin Yazımı

Milli ve dini bayramlar büyük harfle yazılır: 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı, Nevruz Bayramı, Kurban Bayramı. Bu çok net bir kural.

Özel isimlere bağlı tür adları küçük yazılır: Brüksel lahanası, Roma salatası, Diyarbakır köprüsü, Bursa kebabı.

Bazı kelimelere araya ünlü girer: Trabzon, kulüp, kalemtıraş. Bunları ezberlemen gerekiyor.

İkilemeler genelde ayrı yazılır: düşe kalka, eşine dostuna, art arda. Ama bazıları bitişik yazılır: apacık, dümdüz, güpegündüz, yemyeşil.

Hane, name, gah, sever, ev kelimeleri bitişik yazılır: şehzadehane, seyahatname, yurtsever.

İpucu: İkileme mi normal kelime mi ayırmak için kelimenin tekrar edilip edilmediğine bak!

"De/Da" ve "Mi" Eklerinin Yazımı

"De/da" eki cümleden çıkarıldığında anlam bozulmuyorsa ayrı yazılır: "Gelecek de olsun". Anlam bozuluyorsa bitişik: "Hikâyede anlatılmış".

Bu kuralı test etmek çok kolay - cümleden "de/da"yı çıkar, anlam değişiyorsa bitişik yaz.

Soru edatı "mi" her zaman ayrı yazılır: "Geliyor musun?". Pekiştirme anlamındaki "mi" de ayrı: "Güzel mi güzel".

Para birimleri büyük harfle yazılır: Türk lirası, Amerika doları.

Unvanlar, saygı sözleri özel ada dahil olup büyük yazılır: Zeynep Hanım, Hasan Bey, Gazi Osman.

Pratik Test: "De/da" için cümleden çıkarma testini her zaman kullan - bu hiç yanıltmaz!

Kısaltmaların Yazım Kuralları

"Ki" bağlacı ayrı yazılır: "Öyle ki", "şöyle ki". Ama isim tamlaması yapan "ki" bitişik yazılır: "dünkü", "bugünkü".

Küçük harfli kısaltmalar sonuna nokta alır: kg., cm., dr. Bu kısaltmalar açılımlarına göre okunur.

Büyük harfli kısaltmalar çekim eklerini kesme işaretiyle alır: TDK'nın, MEB'e, UEFA'nın. Bu çok önemli bir kural.

Kısaltmalar yazılış açısından bazen karışık gelebilir ama kuralları öğrendikten sonra otomatik yapacaksın.

Bu yazım kuralları ilk başta zor görünse de pratik yaparak çok rahat öğrenebilirsin!

Son İpucu: Kısaltmalarda kesme işareti sadece büyük harfli olanlarda kullanılır, küçük harflilerde nokta yeterli.

Kesme İşaretinin Kullanımı

Kesme işareti sadece büyük harfle başlayan özel isimlere gelen eklerde kullanılır: "İstanbul Boğazı'na", "Hazır Değil mi?"

Kesme işareti konulmaz: iyelik eklerinden sonra (kardeşler kasabı), kurum isimlerinde (Çelebi Mehmet Lisesi), yapım eklerinden sonra gelen çekim eklerinde (Türkçenin, Osmanlının).

Tamlanan ekinden sonra iyelik ek gelirse kesme kullanılmaz: "Boğaziçi köprümüz", "Anadolu ovamız".

Avrupa Birliği gibi bazı kuruluşlar istisna teşkil eder: "Avrupa Birliği'ne".

Bu kural sınavlarda çok sorulur, o yüzden iyi öğrenmen gerekiyor!

Önemli: Kesme işareti sadece büyük harfle başlayan özel isimlerde kullanılır - bu temel kuraldır!