Türkçe'de Ses Olayları

Ses olayları, sözcüklerin telaffuzu sırasında seslerin birbirini etkilemesiyle oluşur. Ünlü düşmesi (hece kaybı) olayı, bazı kelimelerde görülür. Örneğin "ağız-ı" kelimesi "ağzı" şeklinde, "boyun-u" ise "boynu" şeklinde kullanılır.

Ünlü daralması, özellikle fiillere "-yor" eki geldiğinde görülür. Geniş ünlüler (a, e) daralarak "ı, i, u, ü" ye dönüşür. Söylemek söylüyor olurken, başlamak başlıyor olur. Benzer şekilde, ünlü türemesi özellikle bazı ekler eklenince gerçekleşir (örneğin: "azıcık", "cırcık").

Ünsüz değişimleri de dilimizde sıklıkla karşımıza çıkar. Ünsüz düşmesi $sıcak-cık → sıcacık$, ünsüz türemesi $his+etmek → hissetmek$ ve ünsüz yumuşaması $istek+i → isteği$ bunlara örnektir. Ünsüz benzeşmesi ise sert ünsüzlerin yumuşak ünsüzlere dönüşmesidir $kitap+cı → kitapçı$.

Önemli Not: Kaynaştırma harfleri (y, s, ş, n) iki ünlü arasında kullanılır ve sözcüklerin akıcı söylenmesini sağlar. Örneğin: "araba+y+ı", "kapı+s+ı" gibi.

Ulama, bir sözcüğün son sesinin, kendisinden sonra gelen ve ünlü ile başlayan sözcüğe bağlanarak söylenmesidir. "Geçen_ay" söyleyişi buna örnektir. Ayrıca N-M değişimi gibi özel ses olayları da vardır: "Sallam baş", "tembel", "kambur" gibi.