Türk Dili ve Edebiyatı185 görüntüleme·Güncellendi 20 Haz 2026·2 sayfa

Türk Edebiyatı Dönemleri: İslamiyet Öncesi ve Sonrası

Elif İDİKURT@elifidikurt

Türk Edebiyatı, zengin tarihi boyunca çeşitli dönemlerden geçerek bugünkü halini...

of 2

- TÜRK EDEBİYATININ DÖKIEMLERİ -

İslamiyet Öncesi
↓
İslamiyet Etkisindel

Sözlü ed.
yazılı ed. halked.divan ed.
- Sav - Köktürk (Таків) - A

Türk Edebiyatının Dönemleri ve İslamiyet Öncesi

Türk Edebiyatı üç ana döneme ayrılır: İslamiyet Öncesi, İslamiyet Etkisinde ve Batı Etkisinde. Her dönemin kendine özgü özellikleri ve ürünleri vardır.

İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı'nda sözlü ve yazılı olmak üzere iki kol vardır. Sözlü edebiyat ürünleri sav (atasözü), sagu (ölüm üzerine yakılan ağıtlar) ve koşuk gibi türlerden oluşur. Bu ürünler genellikle kopuz eşliğinde söylenmiş, hece ölçüsü kullanılmış ve dörtlükler halinde yazılmıştır. Yabancı dillerden çok az sözcük alınmıştır.

Yazılı edebiyat kolunda ise Türk Edebiyatı'nın ilk yazılı belgeleri olan Orhun Yazıtları bulunur. M.S. 8. yüzyılda ortaya konan bu yazıtlarda, dağılan Göktürklerin Bilge Kağan ve kardeşi Kültigin tarafından bir araya getirilişi ve Köktürk devletinin yeniden kuruluşu anlatılmaktadır. Bu yazıtların yazarı Yolluğ Tigin'dir.

Unutma! İslamiyet öncesi edebiyatımızın en önemli özelliği milli bir karakter taşımasıdır. Bu dönemin kültürel izlerini bugün bile kullandığımız atasözleri ve şiir yapılarında görebilirsin.

Geçiş Dönemi Eserleri ise İslamiyet'in kabulünden sonra yazılmaya başlanan, ancak hâlâ eski Türk geleneklerini taşıyan eserlerdir. Bunlar: Kutadgu Bilig (Yusuf Has Hacip), Divan-ı Lügati't-Türk (Kaşgarlı Mahmut), Atabetü'l-Hakayık (Edip Ahmet) ve Divan-ı Hikmet'tir (Ahmet Yesevi).

of 2

Türk Destanları ve İslamiyet Etkisindeki Türk Edebiyatı

Destanlar, milletlerin ortak hafızasını yansıtan önemli eserlerdir. Türk destanları doğal ve yapay olarak ikiye ayrılır. Doğal destanlar halk arasında kendiliğinden oluşmuş anonim eserlerdir. Bunların içinde Yaratılış, Oğuz Kağan, Bozkurt, Ergenekon gibi destanlar yer alır. Yapay destanlar ise Fazıl Hüsnü Dağlarca, Nazım Hikmet gibi şairler tarafından bilinçli olarak yazılmıştır.

Dünya edebiyatında da önemli destanlar vardır. Bunlar arasında Yunan destanları (İlyada, Odysseia), İran destanı Şehname, Hint destanları (Ramayana, Mahabharata) ve Sümer destanı Gılgamış sayılabilir.

İslamiyet Etkisindeki Türk Edebiyatı iki koldan ilerlemiştir: Divan Edebiyatı ve Halk Edebiyatı. Divan Edebiyatı'nda nazım birimi beyit, ölçü olarak aruz kullanılmış, tam ve zengin uyak tercih edilmiştir. İçerikten çok üslup önem kazanmıştır.

Önemli bilgi: Halk Edebiyatı, İslamiyet öncesi edebiyatımızın devamı niteliğindedir ve daha sade bir dil kullanır. Hece ölçüsü, aşk, tabiat, ölüm ve kahramanlık temaları bu edebiyatın temel özellikleridir.

Halk Edebiyatı saz eşliğinde icra edilmiş, dili sadedir ve yarım ve cinaslı uyak kullanılmıştır. Başlıca anonim, âşık ve tekke edebiyatı kollarına ayrılır. Bu edebiyatta hece ölçüsü hâkimdir ve düzyazı örneklerine pek rastlanmaz. Lirik şiirler ön planda olmuştur.

Hiç sormayacaksın sanmıştık...

Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?

Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.

Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?

Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.

Knowunity ücretsiz mi?

Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙

Benzer Ders Notları

Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi

İslam'a bilginin kaynağı ve delilleri

tyt din ilk konu

91070

Religious Studies

Shi'a Islam's Key Practices

Explore the 10 obligatory acts of Shi'a Islam, including Hajj, Salah, Zakat, and Jihad. This summary highlights essential practices such as fasting during Ramadan and the significance of community responsibilities like Nahil Anril Munkar and Amr-bil-Maroof. Ideal for GCSE Religious Studies students seeking to understand the core tenets of Shi'a beliefs.

943012

Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi

Allah’ın İsim ve Sıfatları

Müfredata uygun

104084

Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi

8. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Kader ve Kaza terimleri ders notları

Din dersi ile alakalı ders notları... 🙂🙂

8321

Sosyal Bilgiler

7.sınıf sosyal 2. Ünite

Umarım işinize yarar

741224

Sosyal Bilgiler

Sosyal 2. Ünite

2 ünite özeti

72593

Daha Fazla

En popüler içerikler: Islam

Sosyal Bilgiler

7.sınıf sosyal bilgiler ders notları

Sizin için en iyi notlar sosyal bilgiler tüm ünite notları burda🎀🌟

71,18729

Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi

7.sınıf Din kültürü 5.ünite Ders notu

Ders notu

72,05299

Felsefe

10. Sınıf Felsefe

2.Dönem 2.Yazılı Notları (2024-2025 müfredatı)

106127

Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi

7. Sınıf din k ve ahlak bilgisi

Din kültürü

71,45413

Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi

Din kültürü 2. Ünite 8. Sınıf

8.sınıf din kültürü

81,15617

Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi

Din kültürü

8 sinif

Türk Edebiyatının Dönemleri ve İslamiyet Öncesi

Türk Destanları ve İslamiyet Etkisindeki Türk Edebiyatı