Türklerin Kullandığı Alfabeler ve Kutadgu Bilig

Türkler tarih boyunca Göktürk, Uygur, Kiril, Arap ve Latin alfabelerini kullanmışlardır. Bu alfabeler, Türk kültür tarihinin önemli köşe taşlarını oluşturur.

1069 yılında Yusuf Has Hacip tarafından yazılan Kutadgu Bilig, Karahanlı lehçesiyle (Hakaniye) oluşturulmuş ve Karahan Hükümdarı Tabgaç Buğra Han'a sunulmuştur. "Mutluluk veren bilgi" anlamına gelen bu eser, insanları hem bu dünyada hem de öteki dünyada mutluluğa ulaştıracak yolları gösterir. İslami etkiyle yazılan ilk eser olan Kutadgu Bilig, aynı zamanda ilk siyasetname ve ilk mesnevi özelliği taşır.

Eser, 6645 beyit ve 143 dörtlükten oluşur. Beyitler aruz ölçüsüyle (feilün felülün felülün feül kalıbı), dörtlükler ise 11'li hece ölçüsü ve mani tipi uyakla yazılmıştır. Eserdeki aruz hataları, sanat amaçlı yazılmamış olmasından kaynaklanır.

Merak Uyandıran Not: Kutadgu Bilig alegorik bir eserdir. Eserdeki karakterlerin her biri önemli değerleri temsil eder: Hükümdar Kün Togdı adaleti, Vezir Ay Toldu mutluluğu ve talihi, Vezirin oğlu Ögdilmiş aklı ve zekayı, Dindar kişi Odgurmuş ise akıbeti simgeler.

Günümüze Kutadgu Bilig'in üç nüshası ulaşmıştır: Mısır, Fergana ve Herat (Uygur Alfabesi ile yazılmış) nüshaları. Bu nüshalar, Türk edebiyat tarihinin korunmasında büyük önem taşır.