Avrupa'da Yaşanan Gelişmeler ve 20. Yüzyılda Osmanlı Devleti

Avrupa, 15. yüzyıldan itibaren büyük değişimler yaşadı. Coğrafi keşiflerle zenginleşen Avrupalılar, sanat ve bilime yönelerek "Rönesans" adı verilen yeniden doğuş hareketini başlattı. Skolastik düşünce ve kilisenin otoritesi sarsıldı, yerine akılcı ve bilimsel düşünce geldi.

16. yüzyılda yaşanan Reform hareketleriyle Avrupa'da mezhep birliği bozuldu. Kilisenin düşünce ve bilim üzerindeki baskısı azaldı. 17. yüzyılda "Aydınlanma Çağı" ile akıl, deney ve gözlem yöntemleri önem kazandı.

Bu gelişmeler, 1789'da Fransız İhtilali'ne zemin hazırladı. İhtilal sonucunda eşitlik ve özgürlük gibi kavramlar dünyaya yayıldı. "İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi" ile temel insan hakları kabul edildi. Milliyetçilik akımı ortaya çıktı ve imparatorlukların dağılmasına neden oldu.

Bunu Biliyorsun! Fransız İhtilali ile yayılan milliyetçilik düşüncesi, çok uluslu imparatorlukların sonunu getiren en önemli faktördü.

Sanayi Devrimi ise üretim biçimini değiştirdi. Makineler insan ve hayvan gücünün yerini aldı. Büyük fabrikalar kuruldu, işçi sınıfı ortaya çıktı ve üretim arttı. Ancak ham madde ve pazar ihtiyacı, sömürgeciliğin yayılmasına ve I. Dünya Savaşı'nın çıkmasına neden oldu.

Osmanlı Devleti bu gelişmeleri takip edemedi ve Batı'nın gerisinde kaldı. Avrupalı devletler için iyi bir ham madde ve pazar kaynağı haline geldi. Kapitülasyonlar nedeniyle Avrupa'nın açık pazarı oldu ve borçlarını ödeyemez duruma geldi. 1881'de "Düyun-u Umumiye" (Genel Borçlar İdaresi) kuruldu.

Fransız İhtilali'nin etkisiyle Osmanlı'da Tanzimat Fermanı, Islahat Fermanı ve I. Meşrutiyet ilan edildi. Bu gelişmeler anayasal düzene geçişi sağladı, ama imparatorluğun dağılmasını engelleyemedi.

Mustafa Kemal'in Çocukluk ve Eğitim Hayatı

Mustafa Kemal'in çocukluğu, Osmanlı'nın Batı'ya açılan kapısı olan Selanik'te geçti. Şehirde farklı milletler bir arada yaşıyor, zengin bir kültürel yapı ve canlı bir ticaret hayatı vardı. Bu çok kültürlü ortam, Mustafa Kemal'in fikirlerinin şekillenmesinde büyük rol oynadı.

Mustafa Kemal'in ailesi Ali Rıza Bey, Zübeyde Hanım ve kız kardeşi Makbule'den oluşuyordu. Eğitim hayatına önce Mahalle Mektebi'nde başladı ancak annesinin isteğiyle modern eğitim veren Şemsi Efendi Okulu'na geçti. Daha sonra babasının isteğiyle Mülkiye Rüştiyesi'ne devam etti, ama bu okulu yarıda bırakarak Askerî Rüştiye'ye geçti. Burada "Kemal" adını aldı.

Eğitimine Manastır Askerî İdadisi'nde devam eden Mustafa Kemal, burada Fransızcasını geliştirdi, edebiyat ve tarihe ilgi duydu. Harp Okulu'ndan teğmen, Harp Akademisi'nden ise kurmay yüzbaşı olarak mezun oldu.

Hiç Düşündün mü? Mustafa Kemal'in farklı şehirlerde aldığı eğitim, onun düşünce dünyasını nasıl etkilemiş olabilir?

Mustafa Kemal'in Askerlik Hayatı

Mustafa Kemal'in ilk görev yeri Şam'daki 5. Ordu oldu. 1905'te Vatan ve Hürriyet Cemiyeti'ni kurdu. 1909'da 31 Mart Olayı'nın bastırılmasında görev aldı. 1911'de Trablusgarp Savaşı'na katıldı ve burada halkı örgütleyerek ilk askerî başarısını kazandı.

1912-1913 Balkan Savaşları'nda Edirne'nin geri alınmasında etkili oldu. 1913'te Sofya'da askerî ataşelik yaptı. I. Dünya Savaşı'nda Çanakkale Cephesi'nde savaşın kazanılmasında büyük rol oynadı. Daha sonra Kafkas ve Suriye-Filistin cephelerinde görev aldı.

Mustafa Kemal'in Hayatındaki Dört Şehir

Mustafa Kemal'in hayatında dört önemli şehir vardı: Selanik, Manastır, İstanbul ve Sofya. Selanik'te farklı kültür ve yaşam tarzlarını gördü, İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne katıldı. Manastır'da aldığı eğitimle tarih bilinci ve milliyetçi kişiliği gelişti. İstanbul'da siyasi görüşleri olgunlaştı ve okul yıllarında gazete ve dergi hazırladı. Sofya'da ise Batılı bir toplumun yaşayış biçimini gözlemledi ve yabancı temsilcilerle görüştü.

Tüm bu deneyimler Mustafa Kemal'in liderlik özellikleri ve vizyonunun gelişmesinde önemli rol oynadı. Farklı kültürleri tanıması, dünya politikasını yakından takip etmesi, onu gelecekteki mücadelesine hazırladı.

I. Dünya Savaşı ve Mondros Ateşkes Antlaşması

I. Dünya Savaşı 1914-1918 yılları arasında yaşanmış, milyonlarca insanın hayatını kaybettiği büyük bir felaketti. Savaşın genel nedenleri arasında sömürgecilik, milliyetçilik akımı, silahlanma yarışı ve bloklaşma vardı. Avusturya-Macaristan veliahtının bir Sırplı tarafından öldürülmesi ise savaşın başlamasına neden oldu.

Osmanlı Devleti, kaybettiği yerleri geri almak ve siyasi yalnızlıktan kurtulmak amacıyla savaşa girdi. Alman hayranlığı ve Almanya'nın savaşı kazanacağı düşüncesi de bu kararda etkili oldu. Yavuz ve Midilli zırhlı gemilerinin Rus limanlarını bombalaması sonucu Osmanlı fiilen savaşa dahil oldu.

Osmanlı Devleti savaşta Kafkas, Kanal, Çanakkale, Suriye-Filistin, Irak ve Hicaz-Yemen cephelerinde savaştı. Ayrıca Makedonya, Romanya ve Galiçya cephelerinde müttefiklere yardım etti. Savaşın sonlarına doğru Bulgaristan'ın savaştan çekilmesi ve Wilson İlkelerine duyulan güven nedeniyle Osmanlı Devleti, İtilaf Devletleri ile Mondros Ateşkes Antlaşması'nı imzaladı.

Dikkat! Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. maddesi, İtilaf Devletlerine güvenliklerini tehdit eden yerleri işgal etme hakkı veriyordu. Bu madde, Anadolu'nun işgaline hukuki zemin hazırladı.

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın önemli maddeleri şunlardı:

• Boğazlar açılacak ve İtilaf Devletlerine verilecek
• Osmanlı ordusu terhis edilecek
• İtilaf Devletleri güvenliklerini tehdit eden yerleri işgal edebilecek
• Doğudaki altı ilde karışıklık çıkarsa işgal edilecek
• Ulaşım ve iletişim sistemi İtilaf Devletlerine bırakılacak

Bu antlaşma sonrası İstanbul Hükümeti, işgallere karşı sessiz kaldı. İtilaf Devletleri ise barış antlaşmasını beklemeden işgallere başladı. Türk halkı kurdukları cemiyetlerle bölgelerini korumaya çalışırken, azınlıklar da kendi devletlerini kurmak için harekete geçti. Mustafa Kemal Paşa ise Anadolu'da yeni bir mücadelenin başlatılması gerektiğini düşünüyordu.

Kuvayımilliye Ruhu ve Cemiyetler

İşgaller karşısında Türk halkı, Kuvayımilliye adı verilen direniş örgütlerini kurdu. İstanbul Hükümeti'nin işgallere sessiz kalması, ordunun dağıtılması ve azınlıkların zararlı faaliyetleri bu oluşumların kurulmasında etkili oldu.

Kuvayımilliye birlikleri, milli kuruluşlar olarak işgallere karşı doğal bir tepkiydi. Bu birlikler ulusal bilincin doğmasına katkı sağladı, düşmanı oyaladı ve TBMM'ye karşı çıkan isyanları bastırdı. Sivas Kongresi'nde tek çatı altında birleştirildi.

Bu dönemde yararlı cemiyetler de kuruldu. Kilikyalılar Cemiyeti, Milli Kongre, Trabzon ve Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti bunların başında geliyordu. Ancak zararlı cemiyetler de vardı. Wilson Prensipleri Cemiyeti, Kürt Teali Cemiyeti ve Mavri Mira gibi cemiyetler tam bağımsızlık ilkesine aykırı hareket ediyordu.

Unutma! Kuvayımilliye, işgallere karşı Türk halkının ilk örgütlü direnişiydi ve Milli Mücadele'nin temelini oluşturdu.

Milli Mücadele Başlıyor

Mustafa Kemal Paşa, 9. Ordu Müfettişi olarak 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıktı. Gerçek amacı halkı örgütleyerek Milli Mücadele'yi başlatmaktı. Havza Genelgesi'nde işgallerin protesto edilmesini, mitingler düzenlenmesini istedi.

22 Haziran'da yayınlanan Amasya Genelgesi'nde "Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır" denildi. Bu genelge, Milli Mücadele'nin eyleme geçmesiydi.

Erzurum Kongresi'nde $23 Temmuz - 7 Ağustos$ "Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz" ve "Manda ve himaye kabul edilemez" kararları alındı. Temsil Heyeti oluşturuldu, başına Mustafa Kemal getirildi.

Sivas Kongresi'nde $4-11 Eylül$ bütün cemiyetler "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adı altında birleştirildi. Temsil Heyeti'nin üye sayısı artırıldı ve İrade-i Milliye gazetesi çıkarıldı.

20-22 Ekim'de Amasya Görüşmeleri ile İstanbul Hükümeti, Temsil Heyeti'ni resmen tanıdı. Mebusan Meclisi'nin toplanması kararlaştırıldı. Meclis 28 Ocak 1920'de açıldı ve Misak-ı Milli kararlarını aldı.

İtilaf Devletleri'nin İstanbul'u işgal etmesi üzerine 23 Nisan 1920'de TBMM açıldı. Meclis başkanlığına Mustafa Kemal seçildi. Yasama ve yürütme yetkisinin TBMM'ye ait olduğu kabul edildi.

TBMM'ye karşı çıkan isyanlar (Kuvayi İnzibatiye, Anzavur, Çerkez Ethem) bastırıldı. Bu süreçte İstanbul Hükümeti, İtilaf Devletleri ile Sevr Barış Antlaşması'nı imzaladı (10 Ağustos 1920). Türk halkı için bir ölüm fermanı olan bu antlaşma, TBMM tarafından tanınmadı ve uygulanamadı.

Kurtuluş Savaşı

Kurtuluş Savaşı üç ana cephede yürütüldü: Doğu, Güney ve Batı Cephesi. Doğu Cephesi'nde Ermenilerle mücadele edildi. Ermeniler, Rusya ve İngiltere'nin kışkırtmasıyla Doğu Anadolu'yu işgal etmeye çalıştı. TBMM güçleri karşısında yenilen Ermenistan ile 3 Aralık 1920'de Gümrü Antlaşması imzalandı. Bu antlaşmayla Ermenistan işgallerden vazgeçti ve Doğu sınırımız güvence altına alındı.

Batı Cephesi'nde Yunanlılarla mücadele edildi. İzmir'in işgalinden sonra kurulan bu cephede başlangıçta Kuvayımilliye birlikleriyle savaşıldı, ancak daha sonra düzenli orduya geçildi.

I. İnönü Savaşı'nda $6-11 Ocak 1921$ Yunan saldırısı püskürtüldü. Bu zafer, düzenli ordunun ilk başarısı oldu. Ardından Londra Konferansı toplandı, burada TBMM dünyaya Misakımilli'yi tanıttı. Bu süreçte Türk-Afgan Dostluk ve Moskova Antlaşmaları imzalandı.

Biliyor muydun? Moskova Antlaşması ile Sovyet Rusya, TBMM'yi tanıyan ilk büyük devlet oldu.

II. İnönü Savaşı'nda $23 Mart-1 Nisan 1921$ da Yunan saldırısı başarısız oldu. Halkın TBMM'ye güveni arttı ve İtalya işgal ettiği yerleri boşaltmaya başladı.

Kütahya-Eskişehir Savaşları'nda $10-24 Temmuz 1921$ yorgun Türk ordusu taktik gereği Sakarya Nehri'nin doğusuna çekildi. Bu sırada Ankara'da Maarif Kongresi toplandı.

Mustafa Kemal'in başkomutan olduğu Sakarya Meydan Savaşı'nda "Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır" taktiği uygulandı. Bu zaferden sonra Mustafa Kemal'e "Gazi" unvanı ve "Mareşallik" rütbesi verildi.

Son olarak Büyük Taarruz ile Yunan ordusu tamamen yenilgiye uğratıldı ve Anadolu'dan atıldı. Ardından Mudanya Ateşkes Antlaşması (11 Ekim 1922) ve Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923) imzalandı.

Atatürkçülük ve Çağdaşlaşan Türkiye

Atatürkçülük, temelleri Atatürk tarafından atılan, devlet, fikir, ekonomik hayat ve toplumun temel kurumlarına ilişkin gerçekçi düşüncelere ve ilkelere denir. Türk insanının ihtiyaçlarından doğmuş, Türkiye'yi çağdaş ülkeler seviyesine çıkarmayı hedeflemiştir.

Atatürkçü düşünce sisteminin özellikleri arasında tam bağımsızlık, milli egemenlik, eşitlikçilik, barışçıllık ve akılcılık bulunur. Bu düşüncenin oluşmasında Fransız İhtilali, Osmanlı'nın geri kalması ve toprak kayıpları etkili olmuştur.

Atatürk'ü etkileyen düşünürler arasında Rousseau, Voltaire, Montesquieu, Namık Kemal ve Ziya Gökalp bulunmaktadır.

Önemli! Atatürk ilkeleri birbirini tamamlayan, birbiriyle uyumlu ve bir bütün olarak ele alınması gereken temel prensiplerdir.

Atatürk'ün altı temel ilkesi:

1. Cumhuriyetçilik: Egemenliğin millete ait olduğu, halkın kendini yönettiği sistemdir. TBMM'nin açılması, Cumhuriyet'in ilanı ve kadınlara seçme-seçilme hakkının verilmesi bu ilke doğrultusunda gerçekleştirilmiştir.

2. Milliyetçilik: Irkçılığı reddeden, dil, din, mezhep farkı gözetmeksizin kendini Türk hisseden herkesi Türk kabul eden anlayıştır. İstiklal Marşı'nın kabulü, TTK ve TDK'nin kurulması bu ilke kapsamında yapılan inkılaplardır.

3. Halkçılık: Herkesin kanun önünde eşit olduğu, hiçbir kişi ya da grubun üstünlüğünün olmadığı ilkedir. Aşar vergisinin kaldırılması, Soyadı Kanunu ve kadınlara haklar verilmesi bu ilke doğrultusunda gerçekleştirilmiştir.

4. Devletçilik: Halkın yararına olan alanlarda özel sektörün gerçekleştiremediği işleri devletin yapması anlayışıdır. Beş yıllık kalkınma planları, devlet bankalarının ve KİT'lerin kurulması bu ilkenin uygulamalarıdır.

5. Laiklik: Devlet düzeninin ve hukuk kurallarının dine değil, akıl ve bilime dayandırılmasıdır. Saltanatın ve halifeliğin kaldırılması, Tevhid-i Tedrisat Kanunu ve Medeni Kanun bu ilke doğrultusunda gerçekleştirilmiştir.

6. İnkılapçılık: Çağdaşlaşma yolunda köklü değişikliklerin yapılması, eskimiş kurumların yerine yenilerinin kurulmasıdır. Bu ilke, diğer beş ilkenin uygulanmasını da kapsar.

Milli güç unsurları ise askerî güç, ekonomik güç, siyasi güç ve sosyokültürel güç olarak sınıflandırılır. Bunlar bir ulusun hedeflerine ulaşmak için kullanabileceği kaynaklardır.

Çağdaş Türkiye Yolunda Adımlar

Yeni Türk devleti, Atatürk'ün önderliğinde birçok alanda köklü değişiklikler yaptı. Bu değişiklikler toplumu çağdaşlaştırma amacı taşıyordu. İşte bu adımların bazıları:

Siyasi Alanda Yapılan İnkılaplar: Milli egemenliği güçlendirmek için 1 Kasım 1922'de saltanat kaldırıldı. 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet ilan edildi ve kabine sistemine geçildi. 13 Ekim 1923'te Ankara başkent ilan edildi. 3 Mart 1924'te halifelik kaldırılarak laiklik yolunda önemli bir adım atıldı.

Eğitim ve Kültür Alanındaki İnkılaplar: 3 Mart 1924'te Tevhid-i Tedrisat Kanunu çıkarılarak tüm okullar Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlandı. 1 Kasım 1928'de Harf İnkılabı yapılarak okuma-yazma kolaylaştırıldı. Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu kurularak milli kültürün gelişmesi sağlandı. Üniversite reformu yapılarak İstanbul Üniversitesi açıldı.

Dikkat! Eğitim alanındaki inkılaplar, Türk toplumunun çağdaşlaşmasında en önemli adımları oluşturur.

Sosyal ve Toplumsal Alanda Yapılan İnkılaplar: Soyadı Kanunu ile resmi işlemlerdeki karışıklıklar önlendi. Şapka Kanunu çıkarılarak kılık-kıyafet düzenlemesi yapıldı. Tekke, zaviye ve türbeler kapatıldı. Saat, ölçüler ve hafta tatilinde değişiklikler yapılarak Avrupa ile uyum sağlandı.

Ekonomi Alanında Yapılan İnkılaplar: Aşar vergisi kaldırılarak köylünün yükü hafifletildi. Tarım Kredi Kooperatifleri ve Atatürk Orman Çiftliği kuruldu. Beş yıllık kalkınma planları hazırlandı. Teşvik-i Sanayi Kanunu ve Kabotaj Kanunu çıkarıldı. İş Bankası, Sümerbank ve MTA gibi kurumlar oluşturuldu.

Sağlık, Spor ve Sanat Alanında Yapılan İnkılaplar: Çocuk Esirgeme Kurumu ve Kızılay kuruldu. Türkiye İdman Cemiyeti kuruldu. Umumi Hıfzıssıhha Kanunu çıkarılarak halk sağlığı korundu. Resim Heykel Müzesi, Müzik Muallim Mektebi açıldı.

Hukuk Alanında Yapılan İnkılaplar: 1921 ve 1924 Anayasaları kabul edildi. Medeni Kanun, Ceza Kanunu, Ticaret Kanunu ve Borçlar Kanunu gibi temel yasalar kabul edildi.

Bu dönemde rejime karşı bazı isyanlar da çıktı. Şeyh Sait İsyanı, İzmir Suikast Girişimi ve Menemen Olayı bunların en önemlileriydi. Bu isyanlar bastırıldı ve cumhuriyet rejimi korundu.

Atatürk Dönemi Türk Dış Politikası

Atatürk dönemi Türk dış politikası, "Yurtta sulh, cihanda sulh" (Yurtta barış, dünyada barış) ilkesine dayanıyordu. Bu dönemin temel esasları bağımsızlığı korumak, milli sınırlar içinde kalmak, barışçı olmak ve eşit şartlarda ilişki kurmaktı.

Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Lozan'da uluslararası bir komisyona bırakılan Boğazlar'ın yönetimi Türkiye'ye verildi. Böylece egemenliğimizi kısıtlayan bir durum ortadan kaldırıldı ve Misakımilli hedefine ulaşıldı.

Balkan Antantı, Balkanlarda barışı sağlamak amacıyla Türkiye, Yugoslavya, Yunanistan ve Romanya arasında imzalandı. Bu antlaşmayla Türkiye batı sınırını güvence altına aldı.

Unutma! Atatürk'ün dış politikası gerçekçi ve barışçıl bir yaklaşımla milli çıkarları korumayı hedefliyordu.

Sadabat Paktı, İtalya'nın Habeşistan'a saldırması üzerine Orta Doğu'nun güvenliğini sağlamak için Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında imzalandı. Bu pakt ile Türkiye doğu sınırını güvence altına aldı.

Nüfus Mübadelesi konusu, Lozan'dan sonra Yunanistan ile yaşanan sorunlardandı. 1930'da yapılan anlaşmayla İstanbul'daki Rumlar ve Batı Trakya'daki Türkler yerleşik sayıldı ve iki ülke arasındaki dostluk ilişkileri gelişti.

Musul Sorunu, Lozan'da çözülememiş ve daha sonra Milletler Cemiyeti'nin İngiltere lehine karar vermesiyle sonuçlanmıştı. 1926'da imzalanan Ankara Antlaşması ile Musul, Irak'a bırakıldı ve petrol gelirinden pay alındı.

Hatay meselesi ise Lozan'da Fransa mandası altındaki Suriye'ye bırakılmıştı. Fransa'nın bölgeden çekilmesi üzerine Hatay'ın geleceği belirsizleşti. 1938'de "Hatay Bağımsız Cumhuriyeti" kuruldu, 1939'da ise Hatay Türkiye'ye katıldı.

Atatürk'ün sağlığı 1937'den itibaren bozulmaya başladı ve 10 Kasım 1938'de hayata gözlerini yumdu. Naaşı önce Etnografya Müzesi'ne kaldırıldı, 1953'te ise Anıtkabir'e nakledildi.

Atatürk'ün Ölümü ve Sonrası

Atatürk'ün ölümünden sonra dünya hızla II. Dünya Savaşı'na sürüklendi. Savaşın nedenleri arasında devletler arası dengenin bozulması, ağır antlaşma şartları ve yayılmacı politikalar vardı. Savaşta Almanya, İtalya ve Japonya Mihver Devletleri; ABD, İngiltere, Fransa ve SSCB ise Müttefik Devletleri oluşturdu.

Türkiye savaşta tarafsız kalmaya çalıştı ve denge politikası izledi. Savaşın sonunda Birleşmiş Milletler'e üye olabilmek için Mihver Devletlere savaş ilan etti. Bu dönemde sağlık ve güvenlik için çeşitli tedbirler alındı.

Önemli! II. Dünya Savaşı sonrası ABD ve SSCB arasında başlayan Soğuk Savaş, dünyayı iki kutba böldü.

Soğuk Savaş döneminde Türkiye, ABD yanlısı bir politika izledi ve Marshall Planı'ndan yararlandı. NATO'ya üye oldu. 1991'de SSCB'nin dağılmasıyla Balkanlarda ve Orta Asya'da yeni devletler kuruldu. Türkiye, Türk Cumhuriyetleriyle ilişki kurmak için TİKA'yı kurdu.

Türk ordusu, Kore Savaşı'nda BM güçleri içinde yer aldı. Buradaki başarısı NATO'ya girmemizde etkili oldu. Kıbrıs'ta ise Rumların Türklere karşı giriştiği katliamlar nedeniyle 1974'te Barış Harekâtı düzenlendi ve 1983'te Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti kuruldu.

Türkiye, 1946'da çok partili hayata geçti. İlk olarak Milli Kalkınma Partisi, ardından Demokrat Parti kuruldu. İnsan hakları alanında gelişmeler yaşandı, sendikalar kuruldu ve üniversiteler özerkleştirildi.

Türkiye'nin konumu nedeniyle birçok ülkenin topraklarımız üzerinde emelleri vardır. Bölücü unsurlar, irtica ve misyonerlik faaliyetleri ülke bütünlüğümüzü tehdit etmektedir. Bu tehditlere karşı bilinçli olmak gerekir.

1970'lerden sonra Ermeni terör örgütleri diplomatlarımıza suikastler düzenlemeye başladı. Ermeniler soykırım iddiaları nedeniyle Türkiye'den toprak ve tazminat talep ettiler.

Türk Silahlı Kuvvetleri, ülkemizi iç ve dış tehditlere karşı koruyan, dünya barışına katkı sağlayan önemli bir güçtür. Kara, hava ve deniz kuvvetlerinden oluşan ordumuz, son yıllarda kendi silah ve araçlarını üretmeye başlamıştır.