I. Dünya Savaşı ve Osmanlı'nın Savaşa Girişi

Osmanlı Devleti, iki Alman gemisinin (Goben ve Breslav) Rus limanlarını bombalaması olayıyla I. Dünya Savaşı'na girdi. Bu gemiler İngilizlerden kaçarak Osmanlı'ya sığınmış, Osmanlı tarafından satın alınıp isimleri Yavuz ve Midilli olarak değiştirilmişti.

Osmanlı Devleti farklı türlerde birçok cephede savaştı. Taarruz cepheleri Kanal ve Kafkas; savunma cepheleri Çanakkale, Irak, Suriye-Filistin ve Hicaz-Yemen'di. Ayrıca Romanya, Galiçya ve Makedonya'ya yardım gönderildi.

Kafkas Cephesi'nde Rusya'ya karşı savaştık. Bu cephenin amacı Turancılık fikrini gerçekleştirmek ve Bakü petrollerini kontrol etmekti. Ancak Sarıkamış Harekâtında ağır kış şartları nedeniyle binlerce askerimiz şehit oldu. Sonradan Mustafa Kemal'in katılımıyla Muş ve Bitlis geri alındı. Rusya'daki Bolşevik İhtilali sonrası imzalanan Brest Litowsk Antlaşması'yla Kars, Ardahan ve Batum'u geri aldık.

Not: Kanal Cephesi'nde İngilizlere karşı savaştık. Amacımız İngiltere'nin Uzak Doğu sömürgelerine giden yolu ele geçirmekti. Ancak çöl şartları, açlık ve susuzluk nedeniyle başarılı olamadık.

Çanakkale Cephesi ve Diğer Cepheler

Çanakkale Cephesi, İngiltere ve Fransa'nın Rusya'ya yardım götürmek, İstanbul ve boğazları almak amacıyla açtığı bir cepheydi. İtilaf Devletleri önce denizden geçmeye çalıştı ama Türk tabyalarının isabetli atışları ve mayınlar yüzünden başarısız oldular.

Düşman kuvvetleri karadan çıkarma yapınca 19. Tümen Komutanı Yarbay Mustafa Kemal'in emrindeki 57. Alay ve diğer birlikler düşmanı geri püskürttü. Bu zaferin önemli sonuçları oldu: Savaşın süresi uzadı, Rusya'ya yardım götürülemedi ve Bulgaristan İttifak Devletleri yanında savaşa girdi.

Hicaz-Yemen Cephesi'nde İngilizler, Arapları toprak vaadiyle kışkırttı. Şerif Hüseyin isyanı sonucunda savaşı kaybettik ve ümmetçilik akımı sona erdi. Irak (Basra) Cephesi'nde İngilizlere karşı savaştık. İlk başta Kut'ül Amare'de başarılı olduk ama İngiltere'nin sömürgelerinden gelen yardımlar nedeniyle başarısız olduk.

Dikkat: Mustafa Kemal, Çanakkale'deki başarılarından dolayı yarbaylığa yükselmiştir. Bu başarılar, ileride Kurtuluş Savaşı'nın lideri olmasında önemli bir adım olmuştur.

Suriye-Filistin Cephesi, Kanal Cephesi'nin devamıydı. İngilizler Arapların desteğiyle Filistin ve Kudüs'ü ele geçirdi. Mustafa Kemal bu cephede 7. Ordu Komutanı olarak görev yaptı ancak savaş bitince İstanbul'a çağrıldı.

Ermeni Sorunu ve I. Dünya Savaşı'nın Sonu

Ermeniler asırlarca Osmanlı topraklarında barış içinde yaşamış ve "millet-i sâdıka" (sadık millet) olarak anılmıştı. Fakat milliyetçilik akımı ve Rusya'nın kışkırtmalarıyla Kafkas Cephesi sırasında bazı Ermeni çeteleri halka ve ordumuza saldırdı. Osmanlı Hükümeti, Sevk ve İskân Kanunu (1915) ile olaylara karışan Ermenileri Suriye'ye göç ettirdi.

ABD başlangıçta tarafsızdı fakat Alman denizaltılarının ticaret gemilerini batırması üzerine İtilaf Devletlerinin yanında savaşa girdi. ABD Başkanı Wilson, kendi ismiyle anılan Wilson İlkelerini yayınladı. Bu ilkelerin en önemlileri: yenenler yenilenlerden toprak ve tazminat almayacak, her millet nüfusunun çok olduğu yerde devlet kurabilecek, dünya barışı için bir örgüt kurulacaktı.

Paris Barış Konferansı'nda yenen devletler Osmanlı'yı paylaşmayı amaçladı. Bu konferansta Milletler Cemiyeti kuruldu ve İtalya'nın payı olan İzmir ve çevresi Yunanistan'a verildi. Konferans sonucunda Almanya, Avusturya, Macaristan ve Bulgaristan ile antlaşmalar imzalandı, ama Osmanlı ile antlaşma sonraya bırakıldı.

Önemli Bilgi: I. Dünya Savaşı sonucunda imparatorluklar parçalandı, yeni milli devletler kuruldu ve dünya haritası yeniden çizildi. Sömürgeciliğin yerini manda ve himaye sistemi aldı.

I. Dünya Savaşı'nı İtilaf Devletleri kazandı. İngiltere savaştan en kârlı çıkan devlet oldu. Savaş sonrasında faşizm, nazizm ve sosyalizm gibi yeni rejimler ortaya çıktı.