Türk Dinleri ve İnanç Sistemleri
Türkler tarih boyunca Göktanrı inancından başlayarak çok farklı dinleri benimsemiş. Şamanizm, Budizm, Musevilik, Hristiyanlık, Maniheizm ve İslamiyet gibi büyük dinlerin yanı sıra kendilerine özgü inanç sistemleri de geliştirmişler.
Atalar Kültü ve Yer-Su-Gök inancı Türk kültürünün temel taşları arasında yer alıyor. Doğa kültü ve totemizm (ongunluk) de günlük yaşamın ayrılmaz parçasıydı. Bu inançlar, Türklerin doğayla uyum içinde yaşama felsefelerini yansıtıyor.
Dini terimler de oldukça zengin: Kam (din adamı), yuğ (cenaze töreni), kurgan ve balbal (mezar taşları) gibi kavramlar. Uçmak cennet, tanrı ise cehennem anlamında kullanılıyordu.
Önemli Not: Bu kavramlar sınavlarda sık sık soruluyor, özellikle terim-anlam eşleştirme sorularında karşına çıkabilir!
Ekonomi ve Para Sistemi
İpek ve Kürk Yolu Türk ekonomisinin can damarıydı. Ticaret rotaları sayesinde farklı medeniyetlerle sürekli etkileşim halindelerdi.
Para sistemleri oldukça çeşitliydi: Kamdu, BŞ2 ve Küenpayu gibi bez paralar, Çav kağıt para, Yarmak maden para ve Satır gümüş para kullanılıyordu. Bu çeşitlilik, Türklerin ticari zekalarını gösteriyor.
Ekonomik kavramlar da dikkat çekici: Yalak (energi verme), Payik (yapıya katılma) ve Kayip (parçalanma) gibi terimler ekonomik süreçleri tanımlıyordu.
Yazı, Dil ve Edebiyat
Türkler tarih boyunca pek çok alfabeyi kullanmış: Köktürk ve Uygur alfabeleri milli alfabelerimiz olarak öne çıkıyor. Soğda, Kiril, Arap, Latin ve Fars alfabeleri de farklı dönemlerde benimsenmiş.
Sözlü edebiyat geleneği çok zengin: Sav (atasözü), Sagu (ağıt), Koşuk (şiir), hikaye ve destanlar. Bu türler Türk kültürünün aktarılmasında kilit rol oynuyor.
Destanlar konusunda gerçekten şanslısın! Alp Er Tunga (İskitler), Oğuz Kağan (Asya Hun), Ergenekon ve Bozkurt (Köktürk) gibi efsanevi hikayeler var.
Yazılı edebiyat da oldukça impressif: Yenisey Kitabeleri (Kırgızlar), Orhun Abideleri (Moğolistan'da, Köktürk dönemi), Manas (Kırgız), Attila (Avrupa Hun) gibi önemli eserler Türk tarihinin şahitleri.