Küresel ve Bölgesel Örgütler

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) 1948'de kurulmuş, 1961'de bugünkü adını almıştır. Merkezi Paris'te olan OECD, üye ülkelere ekonomi, istihdam, ticaret ve teknoloji konularında destek vermektedir. Türkiye, OECD'nin kurucu üyeleri arasında yer almaktadır.

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC), 1960 yılında Bağdat'ta Venezuela, Kuveyt, İran, Irak ve Suudi Arabistan tarafından kurulmuştur. Merkezi Viyana'da olan örgüt, petrol fiyatlarını belirler ve üye ülkelerin verimli, düzenli üretim yapmasını sağlar. OPEC'in günümüzde 15 üyesi bulunmaktadır.

İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT), İsrail'de yaşanan olaylar sonrasında 1969'da kurulmuş ve 2011'de bugünkü adını almıştır. Merkezi Cidde'de bulunan örgüt, İslam dünyasının haklarını korumak ve üye ülkeler arasında dayanışma sağlamak için çalışır. Türkiye bu örgütün de üyesidir.

Dikkat: NATO, askeri bir ittifak olarak 1949'da ABD öncülüğünde kurulmuştur. Amacı Sovyetler Birliği'nden gelecek tehlikelere karşı ortak savunma sağlamaktır. "Bir üyeye saldırı tüm üyelere saldırı sayılır" ilkesi NATO'nun temel prensibidir.

Uluslararası Ekonomik ve Siyasi Örgütler

G-20, uluslararası ekonomik işbirliğini artırmak amacıyla kurulmuştur. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin oluşturduğu grubun merkezi Roma'dadır. Her yıl ülke liderleri toplanarak küresel ekonomik konuları görüşür. Türkiye G-20'nin kurucu üyelerindendir.

Gelişen Sekiz Ülke $D-8$, merkezi İstanbul'da bulunan ve üye ülkeler arasında ekonomik ve ticari ilişkileri geliştirmek amacını taşıyan bir örgüttür. Türkiye, İran, Pakistan, Bangladeş, Nijerya, Mısır, Endonezya ve Malezya bu örgütün üyeleridir.

Birleşmiş Milletler (BM), II. Dünya Savaşı'ndan sonra 24 Ekim 1945'te dünya barışı, güvenliği ve uluslararası işbirliğini korumak amacıyla kurulmuştur. Merkezi New York'tadır. Genel Kurul, Güvenlik Konseyi, Ekonomik ve Sosyal Konsey, Uluslararası Adalet Divanı ve BM Sekreterliği ana organlarıdır. Güvenlik Konseyi 5 daimi (İngiltere, Rusya, Çin, ABD, Fransa) ve 10 geçici üyeden oluşur.

Önemli Not: Avrupa Birliği 1951'de Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu olarak kurulmuş, 1993'te bugünkü adını almıştır. Türkiye 1959'da üyelik başvurusu yapmış, 2005'te katılım müzakerelerine başlamış ancak 2021'de müzakereler askıya alınmıştır.

Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra 1991'de kurulmuştur. Merkezi Minsk'tedir. Karadeniz Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (KEİ) ise 1992'de İstanbul merkezli olarak kurulmuş, Karadeniz havzasında barış ve ekonomik işbirliğini amaçlamaktadır. Türkiye her iki örgütün de üyesidir.