Kayaçlar, yer kabuğunu oluşturan temel yapı taşlarıdır ve oluşum süreçlerine... Daha fazla göster
Cografya137 görüntüleme·Güncellendi May 15, 2026·2 sayfaKayaçlar Nedir? Çeşitleri ve Özellikleri
A
Ayşe Aybakar@ayeaybakar
1
of 2
Kayaçlar ve Sınıflandırılması
Kayaçlar, oluşum şekillerine göre üç ana gruba ayrılır: püskürük, tortul ve başkalaşım kayaçlar. Hepsi farklı özelliklere sahiptir ve yeryüzünü şekillendirmede önemli roller üstlenir.
Püskürük kayaçlar iki türe ayrılır: iç püskürük ve dış püskürük. İç püskürük kayaçlar (granit, siyenit, diyorit, gabro) yer altında yavaş soğumayla oluşup iri kristalli yapıdadır. Dış püskürük kayaçlar ise (bazalt, andezit, obsidyen, tüf) yüzeyde hızlı soğumayla oluşup ince kristalli yapıdadır.
Tortul kayaçlar da kendi içinde üçe ayrılır. Fiziksel tortul kayaçlar (çakıl taşı, kum taşı, kil taşı, mil taşı) fiziksel ayrışma sonucu oluşur. Kimyasal tortul kayaçlar (kireç taşı, kaya tuzu, alçı taşı) suda eriyebilen ve dayanıksız özelliktedir. Organik tortul kayaçlar (kömür, mercan, tebeşir) ise bitki ve hayvan kalıntılarının birikmesiyle meydana gelir.
İpucu: Püskürük kayaçların özelliklerini hatırlamak için soğuma hızına odaklanın - yavaş soğuyan iç püskürük kayaçlar iri kristalli, hızlı soğuyan dış püskürük kayaçlar ince kristallidir.
2
of 2
Başkalaşım Kayaçlar ve Yeryüzü Şekilleri
Başkalaşım kayaçlar, yüksek sıcaklık ve basınç altında diğer kayaç türlerinin değişime uğramasıyla oluşur. Örneğin kalker mermere, kum taşı kuvarsit kayacına, kil taşı şiste, granit gnaysa ve kömür elmasa dönüşebilir. Bu dönüşüm sürecine metamorfizma denir.
Farklı kayaçlar, aşınma sonucunda çeşitli yeryüzü şekillerini oluştururlar. Tor topoğrafyası, granitlerin aşınmasıyla oluşan blok yapılardır ve Aydın-Çine arasında görülebilir. Peri bacaları, volkanik alanlarda sel sularının tüflü araziyi aşındırmasıyla oluşur ve Kapadokya'da muhteşem örnekleri bulunur.
Travertenler ise su içindeki kalsiyum karbonatın çökmesiyle oluşan ilginç yer şekilleridir. Denizli Pamukkale'deki travertenler, bu oluşumun ülkemizdeki en güzel örneklerindendir.
Önemli Not: Her kayaç tipi kendine özgü yeryüzü şekilleri oluşturur. Sınavlarda kayaç-yeryüzü şekli ilişkisi genellikle sorulur. Peri bacalarının oluşumunda andezit, bazalt ve tüf kayaçlarının rolünü unutmayın!
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: Limestone
2Cografya dersinin en popüler içerikleri
9Cografya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
917,800267
Cografya10. SINIF COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
10. SINIF COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
1079513
CografyaCoğrafya
Coğrafya tyt için tekrar
1269218
Cografya10. SINIF COĞRAFYA YERLEŞME
10. SINIF COĞRAFYA YERLEŞME
101,22910
CografyaEkosistem ve Madde Döngüleri
11. Sınıf Coğrafya Ekosistem
113,10541
Cografyafiziki dalgalar
fiziki dalgalar
1044413
Cografya10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
109758
CografyaCOĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
Ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılması
105376
Cografya11 AYT Coğrafya Madenler
CK
117282
En popüler içerikler
9
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
84,791163
Biyoloji11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
114,13282
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
94,669128
Fen Bilimleri7. Sınıf Fen Bilimleri
Tüm üniteler
79,117185
Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
93,32560
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
91,90244
T.C. İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülükİnkılap tarihi
Beğenin
82,63653
Fen Bilimleri8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR
8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR
83,35980
Cografya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
917,800267
Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı
Cografya137 görüntüleme·Güncellendi May 15, 2026·2 sayfaKayaçlar Nedir? Çeşitleri ve Özellikleri
A
Ayşe Aybakar@ayeaybakar
Kayaçlar, yer kabuğunu oluşturan temel yapı taşlarıdır ve oluşum süreçlerine göre sınıflandırılırlar. Bu doğal materyaller, yeryüzü şekillerinin oluşumunda belirleyici rol oynarlar ve farklı özelliklere sahiptirler.
1
of 2Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kayaçlar ve Sınıflandırılması
Kayaçlar, oluşum şekillerine göre üç ana gruba ayrılır: püskürük, tortul ve başkalaşım kayaçlar. Hepsi farklı özelliklere sahiptir ve yeryüzünü şekillendirmede önemli roller üstlenir.
Püskürük kayaçlar iki türe ayrılır: iç püskürük ve dış püskürük. İç püskürük kayaçlar (granit, siyenit, diyorit, gabro) yer altında yavaş soğumayla oluşup iri kristalli yapıdadır. Dış püskürük kayaçlar ise (bazalt, andezit, obsidyen, tüf) yüzeyde hızlı soğumayla oluşup ince kristalli yapıdadır.
Tortul kayaçlar da kendi içinde üçe ayrılır. Fiziksel tortul kayaçlar (çakıl taşı, kum taşı, kil taşı, mil taşı) fiziksel ayrışma sonucu oluşur. Kimyasal tortul kayaçlar (kireç taşı, kaya tuzu, alçı taşı) suda eriyebilen ve dayanıksız özelliktedir. Organik tortul kayaçlar (kömür, mercan, tebeşir) ise bitki ve hayvan kalıntılarının birikmesiyle meydana gelir.
İpucu: Püskürük kayaçların özelliklerini hatırlamak için soğuma hızına odaklanın - yavaş soğuyan iç püskürük kayaçlar iri kristalli, hızlı soğuyan dış püskürük kayaçlar ince kristallidir.
2
of 2Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Başkalaşım Kayaçlar ve Yeryüzü Şekilleri
Başkalaşım kayaçlar, yüksek sıcaklık ve basınç altında diğer kayaç türlerinin değişime uğramasıyla oluşur. Örneğin kalker mermere, kum taşı kuvarsit kayacına, kil taşı şiste, granit gnaysa ve kömür elmasa dönüşebilir. Bu dönüşüm sürecine metamorfizma denir.
Farklı kayaçlar, aşınma sonucunda çeşitli yeryüzü şekillerini oluştururlar. Tor topoğrafyası, granitlerin aşınmasıyla oluşan blok yapılardır ve Aydın-Çine arasında görülebilir. Peri bacaları, volkanik alanlarda sel sularının tüflü araziyi aşındırmasıyla oluşur ve Kapadokya'da muhteşem örnekleri bulunur.
Travertenler ise su içindeki kalsiyum karbonatın çökmesiyle oluşan ilginç yer şekilleridir. Denizli Pamukkale'deki travertenler, bu oluşumun ülkemizdeki en güzel örneklerindendir.
Önemli Not: Her kayaç tipi kendine özgü yeryüzü şekilleri oluşturur. Sınavlarda kayaç-yeryüzü şekli ilişkisi genellikle sorulur. Peri bacalarının oluşumunda andezit, bazalt ve tüf kayaçlarının rolünü unutmayın!
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: Limestone
2Cografya dersinin en popüler içerikleri
9Cografya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
917,800267
Cografya10. SINIF COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
10. SINIF COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
1079513
CografyaCoğrafya
Coğrafya tyt için tekrar
1269218
Cografya10. SINIF COĞRAFYA YERLEŞME
10. SINIF COĞRAFYA YERLEŞME
101,22910
CografyaEkosistem ve Madde Döngüleri
11. Sınıf Coğrafya Ekosistem
113,10541
Cografyafiziki dalgalar
fiziki dalgalar
1044413
Cografya10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
109758
CografyaCOĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
Ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılması
105376
Cografya11 AYT Coğrafya Madenler
CK
117282
En popüler içerikler
9Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
84,791163
Biyoloji11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
114,13282
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
94,669128
Fen Bilimleri7. Sınıf Fen Bilimleri
Tüm üniteler
79,117185
Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
93,32560
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
91,90244
T.C. İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülükİnkılap tarihi
Beğenin
82,63653
Fen Bilimleri8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR
8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR
83,35980
Cografya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
917,800267
Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı