Cografya55 görüntüleme·Güncellendi May 20, 2026·7 sayfa

Göçler ve Yerleşmeler: TYT Coğrafya Notları

Ece Canbaz@ececanbaz

Göçler, yerleşim türleri ve ulaşım ağları modern dünyanın temel coğrafi... Daha fazla göster

1 / 7

of 7

# GÖGLER

=> Türkiye göç kavramı ile 1950 sonrası tanıştı.

=>1950 öncesi herkes kendı doğduğu yerde yaşıyordu.

=> ilk göçlerın başlamasını

Türkiye'de Göçün Başlangıcı

Türkiye'de göç olayı 1950 yılından sonra başladı. O zamana kadar herkes doğduğu yerde yaşar, başka yere taşınmazdı.

İlk göçün sebebi traktörlerin tarıma girmesiydi. Makineler çiftçilik işini kolaylaştırınca daha az işçiye ihtiyaç duyuldu ve köylüler işsiz kaldı. Böylece kırsal kesim göç vermeye, şehirler ise göç almaya başladı.

Kırsal alanların göç vermesi nüfus artışını yavaşlatır ve yatırımları verimsiz hale getirir. Çünkü çalışabilecek yaştaki insanlar göç ediyor. Kentlerin göç alması ise aşırı kalabalığa, dengesiz nüfuslanmaya ve gecekondulaşmaya neden olur.

İpucu: Göç her zaman iki taraflı bir olaydır - bir yer göç verir, diğer yer göç alır!

of 7

Göç Türleri ve Nedenleri

İç göçler dört temel sebepten oluyor: ekonomik, sosyal, siyasi ve doğal afetler. En yaygını ekonomik sebepli göçler.

Sosyal sebepli göçlere kan davası, toplumsal baskı veya daha hareketli/sakin bir yere gitme isteği örnek verilebilir. Siyasi sebepli göçler ise savaşlar, darbeler ve politik baskılar yüzünden yaşanır.

Türkiye hem göç alan hem de göç veren bir ülke. Ancak giden insanlar genellikle eğitimli ve nitelikli iken, gelen insanlar daha çok niteliksiz işçiler oluyor.

Not: Dünyadaki göç akımları da Türkiye'deki gibi doğudan batıya doğru olmaya eğilimlidir.

of 7

Türkiye'nin Dış Göç Tarihi

Türkiye'nin dış göç süreci üç dönemde inceleniyor. 1960-1980 arası Avrupa'ya göç, 1980-1990 arası Orta Doğu'ya göç, 1990'dan günümüze kadar Türkistan'a göç yaşandı.

Yerleşim türleri dört kritere göre ayrılır: yönetim yapısı, sosyal ilişkiler, nüfus büyüklüğü ve ekonomik yapı. Bu kriterler sayesinde köyaltından megapole kadar sınıflandırma yapabiliyoruz.

Yönetim açısından köyde 1 yönetici varken İstanbul'da 300 yönetici bulunuyor. Sosyal ilişkiler bakımından kırsalda herkes birbirini tanırken kentte insanlar daha resmi ilişkiler kuruyor.

Dikkat: Bu dört kriter yerleşim türlerini ayırt etmek için mutlaka bilinmeli!

of 7

Yerleşim Türleri Sınıflandırması

Nüfus büyüklüğüne göre yerleşimler şöyle sıralanıyor: Köyaltı $10-20 kişi$ , köy (2.000'e kadar), kasaba (2.000-10.000), küçük şehir (10.000-50.000), orta şehir (50.000-100.000), büyük şehir (100.000-500.000), metropol $500.000-10 milyon$ , megapol (10 milyon üzeri).

Ekonomik yapı açısından kırsal alanlarda tarım ve hayvancılık gibi birincil sektör hakim. Kentlerde ise sanayi ve hizmet sektörleri yani ikincil ve üçüncül sektörler ağırlık kazanır.

Ulaşım ağları beş türe ayrılır: kara, deniz, hava, demiryolu ve boru hattı. Her birinin kendine özgü avantaj ve dezavantajları var.

Sınav İpucu: Nüfus sınırlarını ezberlemek yerine mantığını anlayın - her basamak öncekinin yaklaşık 5 katı!

of 7

Dünyada Önemli Boğaz ve Kanallar

Boğazlar doğal, kanallar ise insanlar tarafından yapılmış su yolları. Türkiye'nin İstanbul ve Çanakkale boğazları jeopolitik açıdan çok önemli.

İstanbul Boğazı olmasaydı Yunanistan, Bulgaristan, Romanya, Ukrayna ve Rusya'ya deniz yoluyla mal taşınamızdı. Bu da Türkiye'ye büyük avantaj sağlar.

Çanakkale Boğazı 1915 Çanakkale Savaşı'nın yaşandığı yer olarak tarihi öneme sahip. Corint Kanalı Ege'yi İyon Denizi'ne bağlarken, Messina Boğazı İtalya'yı Sicilya'ya bağlar.

Hafıza Tekniği: Boğazları harita üzerinde takip ederek görsel hafızanızı kullanın!

of 7

Avrupa ve Amerika'daki Önemli Su Yolları

Cebelitarık Boğazı Akdeniz'i Atlas Okyanusu'na bağlar ve İspanya ile Fas arasında yer alır. Ancak kontrolü İngilizlerin elinde.

Panama Kanalı Kuzey ve Güney Amerika'yı birbirine bağlayan yapay kanal. İngilizler açmak istemiş ama Amerikalılar yapmış. Özel asansör sistemi var.

Macellan Boğazı Güney Amerika'nın en ucunda bulunur ve oldukça tehlikeli bir geçiş noktası. Bu boğazlar sayesinde gemiler çok uzun yollardan kurtulmuş oluyor.

İlginç Bilgi: Panama Kanalı'nın asansör sistemi gemileri farklı su seviyelerine çıkararak geçiş sağlar!

of 7

Asya ve Afrika'nın Stratejik Su Yolları

Malakka Boğazı Pasifik'ten Hint Okyanusu'na geçişi sağlar ama korsan tehlikesi yüksek. Babülmendep Boğazı da dünyanın en tehlikeli deniz yolu olarak biliniyor.

Süveyş Kanalı Kızıldeniz'i Akdeniz'e bağlayan süper önemli kanal. İngilizler açmış ama şimdi Mısırlılar kontrol ediyor. Bir gün kapanırsa dünya ekonomisine 15 milyar dolar zarar verir!

Hürmüz Boğazı dünyanın enerji boğazı diye anılır çünkü petrol taşımacılığında kritik rol oynar. Dover, Kiel, Torres ve Bering boğazları da kendi bölgelerin önemli geçiş noktaları.

Ekonomik Not: Süveyş Kanalı'nın önemi anlayabilmen için - Ever Given gemisi 2021'de burayı 6 gün kapattı ve dünya ticareti durdu!

Hiç sormayacaksın sanmıştık...

Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?

Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.

Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?

Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.

Knowunity ücretsiz mi?

Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙

Türkiye'de Göçün Başlangıcı

Göç Türleri ve Nedenleri

Türkiye'nin Dış Göç Tarihi

Yerleşim Türleri Sınıflandırması

Dünyada Önemli Boğaz ve Kanallar

Avrupa ve Amerika'daki Önemli Su Yolları

Asya ve Afrika'nın Stratejik Su Yolları

Hiç sormayacaksın sanmıştık...

Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?

Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?

Knowunity ücretsiz mi?

Cografya dersinin en popüler içerikleri

9. sınıf coğrafya ders notları

10. SINIF COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER

Coğrafya

10. SINIF COĞRAFYA YERLEŞME

Ekosistem ve Madde Döngüleri

fiziki dalgalar

10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER

COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER

11 AYT Coğrafya Madenler

En popüler içerikler

8.sınıf matematik

11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları

Tyt biyoloji

7. Sınıf Fen Bilimleri

9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı

9.sınıf tarih ders notları

İnkılap tarihi

8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR

9. sınıf coğrafya ders notları

Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.

Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Türkiye'de Göçün Başlangıcı

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Göç Türleri ve Nedenleri

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Türkiye'nin Dış Göç Tarihi

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Yerleşim Türleri Sınıflandırması

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Dünyada Önemli Boğaz ve Kanallar

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Avrupa ve Amerika'daki Önemli Su Yolları

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Asya ve Afrika'nın Stratejik Su Yolları

Hiç sormayacaksın sanmıştık...

Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?

Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?

Knowunity ücretsiz mi?

Cografya dersinin en popüler içerikleri

9. sınıf coğrafya ders notları

10. SINIF COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER

Coğrafya

10. SINIF COĞRAFYA YERLEŞME

Ekosistem ve Madde Döngüleri

fiziki dalgalar

10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER

COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER

11 AYT Coğrafya Madenler

En popüler içerikler

8.sınıf matematik

11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları

Tyt biyoloji

7. Sınıf Fen Bilimleri

9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı

9.sınıf tarih ders notları

İnkılap tarihi

8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR

9. sınıf coğrafya ders notları

Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.

Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.