Dış kuvvetler, yeryüzünün şekillenmesinde önemli rol oynayan ve enerjisini Güneş'ten... Daha fazla göster
Dış Kuvvetler: Dünyamızın Şekillenişi





Dış Kuvvetler ve Akarsular
Dış kuvvetler, Güneş'ten aldıkları enerjiyle su ve havayı harekete geçirerek yeryüzünü şekillendirir. Akarsular, buzullar, dalgalar, yeraltı suları ve erozyonlar en önemli dış kuvvetleri oluşturur.
Akarsular, yeryüzünü şekillendiren en etkili dış kuvvetlerden biridir. Her akarsuyun bir kaynağı (doğduğu nokta) ve bir ağzı (denize veya göle döküldüğü yer) vardır. Akarsuyun sularını topladığı alana havza denir.
Havzalar ikiye ayrılır: Kapalı havzalarda akarsular göllere dökülür ve bu göllerin dışarıya akıntısı yoktur (Van Gölü gibi). Açık havzalarda ise akarsular deniz veya okyanuslara ulaşır ve suları tatlıdır.
Not: Bir akarsuyun belirli bir noktasından 1 saniyede geçen su miktarına debi denir. Akarsuların su seviyesindeki yıllık değişimlere de rejim denir. Amazon Nehri gibi düzenli rejimli akarsular yılın her döneminde aynı miktarda su taşırken, Fırat Nehri gibi düzensiz rejimli akarsular mevsimsel değişimler gösterir.

Akarsuların Aşınım Şekilleri
Akarsular, aktıkları yerlerde çeşitli aşınım şekilleri oluştururlar. Vadi, akarsuyun derine veya enine aşındırması sonucu oluşan eğimli alanlardır. Vadiler türlerine göre farklı özellikler gösterir.
Boğaz (yarma) vadileri dağ sıralarını enine kesen dik yamaçlı ve derin vadilerdir. Kanyon vadileri karstik alanlarda oluşan basamaklı yapılardır. Asimetrik vadilerde akarsuyun bir yanı daha fazla aşınmıştır. Alüvyal tabanlı vadilerde ise eğimin azalmasıyla akarsular menderes oluşturmaya başlar.
Akarsular şelale (bir diklikten düşme), dev kazanı (şelale dibindeki çukurlar) ve peri bacası (volkanik arazilerde sel sularının aşındırmasıyla oluşan şekiller) gibi ilginç yerşekilleri oluşturur. Ayrıca plato (akarsular tarafından derince yarılmış yüksek düzlükler) ve peneplen (aşınmanın son aşamasında oluşan dalgalı düzlükler) de akarsuların oluşturduğu önemli yerşekilleridir.
Hatırlatalım: Peri bacaları özellikle Kapadokya gibi volkanik arazilerde, bitki örtüsünün zayıf olduğu bölgelerde tüflerin aşınmasıyla oluşur ve ülkemizin en ilginç yerşekillerinden biridir.

Akarsuların Birikim Şekilleri
Akarsular aşındırdıkları malzemeleri taşıyıp biriktirerek çeşitli yerşekilleri oluştururlar. Birikinti konisi, eğimin azaldığı yerlerde taşınan malzemelerin birikmesiyle oluşur. Bunların daha yayvan olanlarına birikinti yelpazesi denir.
Dağ eteği ovaları birikinti yelpazelerinin zamanla birleşmesiyle oluşan dalgalı düzlüklerdir. Dağ içi ovaları ise yüksek kesimlerde akarsuların taşıdığı maddelerin birikmesiyle oluşan yüksek ovalardır. Akarsu yatağının ortasında oluşan birikimlere ırmak adası denir.
Delta, akarsuların denize veya göle döküldüğü yerlerde taşıdıkları alüvyonları biriktirmesiyle oluşan ovalardır. Delta oluşabilmesi için kıta sahanlığının geniş olması, deniz derinliğinin az olması, akarsuyun bol malzeme taşıması ve kıyıda güçlü akıntıların olmaması gerekir.
Önemli: Akarsuların hem aşınım hem birikim şekilleri de vardır. Menderes, yatak eğiminin azaldığı yerlerde akarsuların "S" biçiminde büklümler oluşturmasıdır. Menderesli akarsularda eğim azalmış, akarsu boyu uzamış ve akış hızı düşmüştür. Seki (taraça) ise akarsuyun eski yatağını derine doğru aşındırması sonucu iki kenarda oluşan basamaklardır.

Rüzgarlar ve Karstik Şekiller
Rüzgarlar özellikle kurak ve yarı kurak bölgelerde (çöller) etkili olan dış kuvvetlerdir. Rüzgarların etkili olabilmesi için nem ve yağışın az, sıcaklık farklarının fazla, bitki örtüsünün zayıf ve zeminin gevşek olması gerekir.
Rüzgarlar mantar kaya, sahanı kaya, tafoni, yardang ve hamada gibi aşınım şekilleri oluştururlar. Taşıdıkları malzemeleri biriktirerek kumul ve barkan gibi birikim şekilleri oluştururlar. Türkiye'de rüzgarlar özellikle İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'da etkilidir.
Karstik şekiller ise yeraltı sularının eriyebilen kayaları (kalker, jips, kaya tuzu) aşındırması sonucu oluşur. Bu arazilerde yeraltı suları zengin, yerüstü suları fakirdir. Çok sayıda oyuk, delik ve çukur bulunduğu için engebeli bir yapıya sahiptirler.
Dikkat: Karstik arazilerde yerleşim ve tarım yapmak zordur çünkü yüzeyde su bulamaz ve arazi yapısı düzensizdir. Bu tür arazilerde mağaralar, obruklar ve düdenler gibi ilginç yerşekilleri bulunur.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: External Processes
7Dış Kuvvetler 10.sınıf 1.ünite 7.konu
Dış Kuvvetler ile ilgili konu anlatımı içerir
Dış Kuvvetler
Akarsular, akarsu aşınım şekilleri
COĞRAFYA TÜRKİYEDE DIŞ KUVVETLER
Tyt coğrafya ders notu
10.SINIF COĞRAFYA DIŞ KUVVETLER
Hem dış kuvetler ile alakalı konu anlatımı ve resimleri hemde yazılı tarzında dış kuvvetlerle alakalı örnek sorular
10. Sınıf coğrafya dış kuvvetler
10. Sınıf coğrafya dış kuvvetler konu anlatımı
TÜRKİYE’DE DIŞ KUVVETLER VE YER ŞEKİLLERİ
10. SINIF COĞRAFYA KONU ANLATIMI
Türkiyede Dış Kuvvetler
cografya ders notu 10. sinif
Cografya dersinin en popüler içerikleri
99. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
10. SINIF COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
10. SINIF COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
Coğrafya
Coğrafya tyt için tekrar
10. SINIF COĞRAFYA YERLEŞME
10. SINIF COĞRAFYA YERLEŞME
Ekosistem ve Madde Döngüleri
11. Sınıf Coğrafya Ekosistem
fiziki dalgalar
fiziki dalgalar
10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
Ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılması
11 AYT Coğrafya Madenler
CK
En popüler içerikler
98.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
Tyt biyoloji
Bio
7. Sınıf Fen Bilimleri
Tüm üniteler
9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
İnkılap tarihi
Beğenin
8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR
8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR
9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
Dış Kuvvetler: Dünyamızın Şekillenişi
Dış kuvvetler, yeryüzünün şekillenmesinde önemli rol oynayan ve enerjisini Güneş'ten alan doğal süreçlerdir. Akarsular, buzullar, dalgalar, yeraltı suları ve rüzgar gibi dış kuvvetler, farklı şekillerde yeryüzünü aşındırır ve yeni yerşekilleri oluştururlar. Bu konuda, bu kuvvetlerin nasıl çalıştığını ve hangi yerşekillerini... Daha fazla göster

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Dış Kuvvetler ve Akarsular
Dış kuvvetler, Güneş'ten aldıkları enerjiyle su ve havayı harekete geçirerek yeryüzünü şekillendirir. Akarsular, buzullar, dalgalar, yeraltı suları ve erozyonlar en önemli dış kuvvetleri oluşturur.
Akarsular, yeryüzünü şekillendiren en etkili dış kuvvetlerden biridir. Her akarsuyun bir kaynağı (doğduğu nokta) ve bir ağzı (denize veya göle döküldüğü yer) vardır. Akarsuyun sularını topladığı alana havza denir.
Havzalar ikiye ayrılır: Kapalı havzalarda akarsular göllere dökülür ve bu göllerin dışarıya akıntısı yoktur (Van Gölü gibi). Açık havzalarda ise akarsular deniz veya okyanuslara ulaşır ve suları tatlıdır.
Not: Bir akarsuyun belirli bir noktasından 1 saniyede geçen su miktarına debi denir. Akarsuların su seviyesindeki yıllık değişimlere de rejim denir. Amazon Nehri gibi düzenli rejimli akarsular yılın her döneminde aynı miktarda su taşırken, Fırat Nehri gibi düzensiz rejimli akarsular mevsimsel değişimler gösterir.

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Akarsuların Aşınım Şekilleri
Akarsular, aktıkları yerlerde çeşitli aşınım şekilleri oluştururlar. Vadi, akarsuyun derine veya enine aşındırması sonucu oluşan eğimli alanlardır. Vadiler türlerine göre farklı özellikler gösterir.
Boğaz (yarma) vadileri dağ sıralarını enine kesen dik yamaçlı ve derin vadilerdir. Kanyon vadileri karstik alanlarda oluşan basamaklı yapılardır. Asimetrik vadilerde akarsuyun bir yanı daha fazla aşınmıştır. Alüvyal tabanlı vadilerde ise eğimin azalmasıyla akarsular menderes oluşturmaya başlar.
Akarsular şelale (bir diklikten düşme), dev kazanı (şelale dibindeki çukurlar) ve peri bacası (volkanik arazilerde sel sularının aşındırmasıyla oluşan şekiller) gibi ilginç yerşekilleri oluşturur. Ayrıca plato (akarsular tarafından derince yarılmış yüksek düzlükler) ve peneplen (aşınmanın son aşamasında oluşan dalgalı düzlükler) de akarsuların oluşturduğu önemli yerşekilleridir.
Hatırlatalım: Peri bacaları özellikle Kapadokya gibi volkanik arazilerde, bitki örtüsünün zayıf olduğu bölgelerde tüflerin aşınmasıyla oluşur ve ülkemizin en ilginç yerşekillerinden biridir.

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Akarsuların Birikim Şekilleri
Akarsular aşındırdıkları malzemeleri taşıyıp biriktirerek çeşitli yerşekilleri oluştururlar. Birikinti konisi, eğimin azaldığı yerlerde taşınan malzemelerin birikmesiyle oluşur. Bunların daha yayvan olanlarına birikinti yelpazesi denir.
Dağ eteği ovaları birikinti yelpazelerinin zamanla birleşmesiyle oluşan dalgalı düzlüklerdir. Dağ içi ovaları ise yüksek kesimlerde akarsuların taşıdığı maddelerin birikmesiyle oluşan yüksek ovalardır. Akarsu yatağının ortasında oluşan birikimlere ırmak adası denir.
Delta, akarsuların denize veya göle döküldüğü yerlerde taşıdıkları alüvyonları biriktirmesiyle oluşan ovalardır. Delta oluşabilmesi için kıta sahanlığının geniş olması, deniz derinliğinin az olması, akarsuyun bol malzeme taşıması ve kıyıda güçlü akıntıların olmaması gerekir.
Önemli: Akarsuların hem aşınım hem birikim şekilleri de vardır. Menderes, yatak eğiminin azaldığı yerlerde akarsuların "S" biçiminde büklümler oluşturmasıdır. Menderesli akarsularda eğim azalmış, akarsu boyu uzamış ve akış hızı düşmüştür. Seki (taraça) ise akarsuyun eski yatağını derine doğru aşındırması sonucu iki kenarda oluşan basamaklardır.

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Rüzgarlar ve Karstik Şekiller
Rüzgarlar özellikle kurak ve yarı kurak bölgelerde (çöller) etkili olan dış kuvvetlerdir. Rüzgarların etkili olabilmesi için nem ve yağışın az, sıcaklık farklarının fazla, bitki örtüsünün zayıf ve zeminin gevşek olması gerekir.
Rüzgarlar mantar kaya, sahanı kaya, tafoni, yardang ve hamada gibi aşınım şekilleri oluştururlar. Taşıdıkları malzemeleri biriktirerek kumul ve barkan gibi birikim şekilleri oluştururlar. Türkiye'de rüzgarlar özellikle İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'da etkilidir.
Karstik şekiller ise yeraltı sularının eriyebilen kayaları (kalker, jips, kaya tuzu) aşındırması sonucu oluşur. Bu arazilerde yeraltı suları zengin, yerüstü suları fakirdir. Çok sayıda oyuk, delik ve çukur bulunduğu için engebeli bir yapıya sahiptirler.
Dikkat: Karstik arazilerde yerleşim ve tarım yapmak zordur çünkü yüzeyde su bulamaz ve arazi yapısı düzensizdir. Bu tür arazilerde mağaralar, obruklar ve düdenler gibi ilginç yerşekilleri bulunur.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: External Processes
7Dış Kuvvetler 10.sınıf 1.ünite 7.konu
Dış Kuvvetler ile ilgili konu anlatımı içerir
Dış Kuvvetler
Akarsular, akarsu aşınım şekilleri
COĞRAFYA TÜRKİYEDE DIŞ KUVVETLER
Tyt coğrafya ders notu
10.SINIF COĞRAFYA DIŞ KUVVETLER
Hem dış kuvetler ile alakalı konu anlatımı ve resimleri hemde yazılı tarzında dış kuvvetlerle alakalı örnek sorular
10. Sınıf coğrafya dış kuvvetler
10. Sınıf coğrafya dış kuvvetler konu anlatımı
TÜRKİYE’DE DIŞ KUVVETLER VE YER ŞEKİLLERİ
10. SINIF COĞRAFYA KONU ANLATIMI
Türkiyede Dış Kuvvetler
cografya ders notu 10. sinif
Cografya dersinin en popüler içerikleri
99. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
10. SINIF COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
10. SINIF COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
Coğrafya
Coğrafya tyt için tekrar
10. SINIF COĞRAFYA YERLEŞME
10. SINIF COĞRAFYA YERLEŞME
Ekosistem ve Madde Döngüleri
11. Sınıf Coğrafya Ekosistem
fiziki dalgalar
fiziki dalgalar
10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
Ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılması
11 AYT Coğrafya Madenler
CK
En popüler içerikler
98.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
Tyt biyoloji
Bio
7. Sınıf Fen Bilimleri
Tüm üniteler
9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
İnkılap tarihi
Beğenin
8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR
8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR
9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅