Karbon Dengesi

Karbon döngüsü günlük hayatımızda sürekli yaşanan bir süreç! Sen nefes alıp verirken bile bu döngünün bir parçası oluyorsun.

Karbon doğada farklı yerlerde bulunur: Atmosferde CO₂ olarak, litosfer'de fosil yakıtlar şeklinde, hidrosfer'de ise bikarbonat halinde depolanır. Bitkiler fotosentez yaparken atmosferdeki karbondioksiti alır ve besin maddesine dönüştürür. Bu sayede karbon bitkilerde depolanır.

Atmosfer ve biyosfer arasında sürekli karbon alışverişi oluyor. Sen de dahil tüm canlılar solunumla aldığımız oksijeni CO₂ olarak atmosfere geri veririz. Canlılar öldüğünde bir kısmı fosil yakıtlara dönüşerek litosferde depolanır, bir kısmı da ayrıştırıcılar sayesinde atmosfere döner.

DİKKAT: Denizler atmosferden daha çok karbon içerir ve karbon döngüsünün en önemli düzenleyicileridir!

Atmosferde karbon artışının nedenleri şunlar: Solunum, orman yangınları, fosil yakıt kullanımı, volkanik faaliyetler ve tarım amaçlı orman yakılması. Bunlar sera gazı etkisini artırarak küresel ısınmaya neden oluyor.

Azot Dengesi

Atmosferin %78'ini oluşturan azot gazı protein yapısında bulunduğu için canlılar için hayati önem taşıyor. Ama atmosferdeki azotu doğrudan kullanamazsın!

Azotun ekosisteme girişi iki şekilde gerçekleşir. İlki, yıldırım ve şimşek gibi yüksek enerjili olaylar sonucu azotun amonyum ve nitrat haline dönüşmesi. İkincisi ise azot bağlayıcı bakteriler sayesinde gerçekleşen biyolojik dönüşüm.

Nitrifikasyon ve denitrifikasyon süreçleri azot döngüsünün temelini oluşturur. Bakteriler azotu amonyak haline getirip daha sonra nitrata dönüştürür. Bitkiler bu nitratları topraktan alarak kullanabilir hale gelir. Sen de gerekli azotu bitkilerden temin edersin.

UYARI: Aşırı azot kullanımı göllerin asitlenmesine ve zararlı alg üremesine sebep olur!

Su Döngüsü ve Oksijen Dengesi

Su döngüsü canlıların yaşam kaynağı olduğu için en kritik döngüdür. Dünya'daki suların %97'si tuzlu, sadece %3'ü tatlı sudur. Suyun buharlaşıp yağmur olarak geri dönmesi hidrolojik döngüyü oluşturur.

İnsanların doğaya müdahalesi su döngüsünü bozuyor. Ormanların tahrip edilmesi topraktaki su miktarını azaltıp sel ve erozyonu artırıyor.