Dünyanın şekli ve hareketleri, günlük hayatımızı ve çevremizdeki doğal olayları... Daha fazla göster
Cografya76 görüntüleme·Güncellendi May 13, 2026·3 sayfaCoğrafya: Dünya’nın Şekli ve Hareketleri
A
Ayşenur Çalık@aysenurr
1 / 3
1
of 3
Dünya'nın Şekli ve Eksen Hareketi
Dünya tam bir küre değil, geoid şeklindedir. Yani ekvatordan şişkin, kutuplardan ise basıktır. Bu şeklin sonucunda ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe çizgisel hız azalırken, yer çekimi artar.
Dünya'nın küresel şeklinin önemli sonuçları vardır. Gece-gündüzün oluşması Dünya'nın şekli sayesindeyken, gece-gündüzün ardalanması (birbirini takip etmesi) eksen hareketiyle gerçekleşir. Kutuplara doğru gidildikçe paralellerin boyları kısalır, sıcaklık azalır ve gölge boyu uzar. Ayrıca biyoçeşitlilik ve denizlerdeki tuzluluk oranı da azalır.
Dünya'nın eksen hareketi, iki kutup noktasından geçtiği varsayılan eksen etrafında dönmesidir ve 24 saat sürer. Bu hareketin sonucunda gün içinde sıcaklık değişir, gölge boyu değişir ve gece-gündüz ardalanır. Ayrıca meltem rüzgarları ve yerel saat farkları oluşur.
Bilgi Notu: Ekvator ve kutup noktaları Dünya'nın şekline bağlı olarak oluşurken, dönenceler ve kutup daireleri eksen eğikliğinin bir sonucudur.
2
of 3
Dünya'nın Yörünge Hareketi ve Mevsimler
Dünya'nın Güneş etrafındaki yörüngesi elips şeklindedir. Bu yüzden Dünya yıl içinde Güneş'e yaklaşır ve uzaklaşır . Güneş'e yaklaştığında Dünya'nın hızı ve çekim gücü artar, uzaklaştığında ise azalır.
Ancak mevsimlerin oluşma nedeni Güneş'e yaklaşıp uzaklaşmamız değil, eksen eğikliğidir! Dünya'nın ekseninin yörünge düzlemine 23°27' eğik olması nedeniyle mevsimler oluşur. Eksen eğikliği sayesinde dönenceler (23°27') ve kutup daireleri (66°33') oluşmuştur.
Eksen eğikliğinin sonuçları çok önemlidir. Matematiksel iklim kuşakları, mevsimlerin oluşması, gece-gündüz sürelerinin yıl içinde değişmesi ve Güneş'in doğuş-batış saatlerinin değişmesi bu eğikliğin sonuçlarıdır. Ayrıca eksen eğikliği olmasaydı, ekinoks tarihlerinde yaşanan olaylar sürekli olurdu.
İlginç Bilgi: Eğer eksen eğikliği olmasaydı, Dünya'da mevsimler oluşmaz ve her yerde gece-gündüz süreleri yıl boyunca eşit olurdu.
3
of 3
Özel Tarihler: Ekinoks ve Gündönümü
Ekinoks tarihleri (21 Mart ve 23 Eylül) Güneş ışınlarının ekvatora dik geldiği günlerdir. Bu tarihlerde Dünya'nın her yerinde gece ve gündüz süreleri eşittir. Ekvator üzerindeki cisimlerin öğle vakti gölge boyu sıfırdır ve Güneş tam doğudan doğar, tam batıdan batar.
21 Mart'ta Kuzey Yarımküre'de ilkbahar, Güney Yarımküre'de sonbahar başlarken, Kuzey Kutup Noktası'nda 6 aylık gündüz, Kuzey Kutup Dairesi'nde ise 24 saatlik gündüz başlar.
21 Haziran, Kuzey Yarımküre'de yaz, Güney Yarımküre'de kış başlangıcıdır. Güneş ışınları Yengeç Dönencesi'ne dik gelir ve bu tarihte Kuzey Yarımküre'de en uzun gündüz yaşanır. Kuzey Kutup Dairesi'nin kuzeyi 24 saat aydınlıkken, Güney Kutup Dairesi'nin güneyi 24 saat karanlıktır. Aydınlanma çizgisi kutup dairelerinden geçer.
Hatırlatma: 21 Haziran'dan sonra Kuzey Yarımküre'de gündüzler kısalmaya başlar. Böylece yıl içinde Güneş'in gökyüzündeki konumu ve günlerin uzunluğu sürekli değişir.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: Tilt
2Cografya dersinin en popüler içerikleri
9Cografya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
917,800267
Cografya10. SINIF COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
10. SINIF COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
1079513
CografyaCoğrafya
Coğrafya tyt için tekrar
1269218
Cografya10. SINIF COĞRAFYA YERLEŞME
10. SINIF COĞRAFYA YERLEŞME
101,22910
CografyaEkosistem ve Madde Döngüleri
11. Sınıf Coğrafya Ekosistem
113,10541
Cografyafiziki dalgalar
fiziki dalgalar
1044413
Cografya10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
109758
CografyaCOĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
Ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılması
105376
Cografya11 AYT Coğrafya Madenler
CK
117282
En popüler içerikler
9
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
84,791163
Biyoloji11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
114,13282
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
94,669128
Fen Bilimleri7. Sınıf Fen Bilimleri
Tüm üniteler
79,117185
Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
93,32560
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
91,90244
T.C. İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülükİnkılap tarihi
Beğenin
82,63653
Fen Bilimleri8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR
8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR
83,35980
Cografya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
917,800267
Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı
Cografya76 görüntüleme·Güncellendi May 13, 2026·3 sayfaCoğrafya: Dünya’nın Şekli ve Hareketleri
A
Ayşenur Çalık@aysenurr
Dünyanın şekli ve hareketleri, günlük hayatımızı ve çevremizdeki doğal olayları doğrudan etkileyen önemli bir coğrafya konusudur. Dünyanın küresel yapısı, eksen ve yörünge hareketleri, gece-gündüz oluşumu ve mevsimlerin nasıl meydana geldiğini anlamamızı sağlar.
1
of 3Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Dünya'nın Şekli ve Eksen Hareketi
Dünya tam bir küre değil, geoid şeklindedir. Yani ekvatordan şişkin, kutuplardan ise basıktır. Bu şeklin sonucunda ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe çizgisel hız azalırken, yer çekimi artar.
Dünya'nın küresel şeklinin önemli sonuçları vardır. Gece-gündüzün oluşması Dünya'nın şekli sayesindeyken, gece-gündüzün ardalanması (birbirini takip etmesi) eksen hareketiyle gerçekleşir. Kutuplara doğru gidildikçe paralellerin boyları kısalır, sıcaklık azalır ve gölge boyu uzar. Ayrıca biyoçeşitlilik ve denizlerdeki tuzluluk oranı da azalır.
Dünya'nın eksen hareketi, iki kutup noktasından geçtiği varsayılan eksen etrafında dönmesidir ve 24 saat sürer. Bu hareketin sonucunda gün içinde sıcaklık değişir, gölge boyu değişir ve gece-gündüz ardalanır. Ayrıca meltem rüzgarları ve yerel saat farkları oluşur.
Bilgi Notu: Ekvator ve kutup noktaları Dünya'nın şekline bağlı olarak oluşurken, dönenceler ve kutup daireleri eksen eğikliğinin bir sonucudur.
2
of 3Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Dünya'nın Yörünge Hareketi ve Mevsimler
Dünya'nın Güneş etrafındaki yörüngesi elips şeklindedir. Bu yüzden Dünya yıl içinde Güneş'e yaklaşır ve uzaklaşır . Güneş'e yaklaştığında Dünya'nın hızı ve çekim gücü artar, uzaklaştığında ise azalır.
Ancak mevsimlerin oluşma nedeni Güneş'e yaklaşıp uzaklaşmamız değil, eksen eğikliğidir! Dünya'nın ekseninin yörünge düzlemine 23°27' eğik olması nedeniyle mevsimler oluşur. Eksen eğikliği sayesinde dönenceler (23°27') ve kutup daireleri (66°33') oluşmuştur.
Eksen eğikliğinin sonuçları çok önemlidir. Matematiksel iklim kuşakları, mevsimlerin oluşması, gece-gündüz sürelerinin yıl içinde değişmesi ve Güneş'in doğuş-batış saatlerinin değişmesi bu eğikliğin sonuçlarıdır. Ayrıca eksen eğikliği olmasaydı, ekinoks tarihlerinde yaşanan olaylar sürekli olurdu.
İlginç Bilgi: Eğer eksen eğikliği olmasaydı, Dünya'da mevsimler oluşmaz ve her yerde gece-gündüz süreleri yıl boyunca eşit olurdu.
3
of 3Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Özel Tarihler: Ekinoks ve Gündönümü
Ekinoks tarihleri (21 Mart ve 23 Eylül) Güneş ışınlarının ekvatora dik geldiği günlerdir. Bu tarihlerde Dünya'nın her yerinde gece ve gündüz süreleri eşittir. Ekvator üzerindeki cisimlerin öğle vakti gölge boyu sıfırdır ve Güneş tam doğudan doğar, tam batıdan batar.
21 Mart'ta Kuzey Yarımküre'de ilkbahar, Güney Yarımküre'de sonbahar başlarken, Kuzey Kutup Noktası'nda 6 aylık gündüz, Kuzey Kutup Dairesi'nde ise 24 saatlik gündüz başlar.
21 Haziran, Kuzey Yarımküre'de yaz, Güney Yarımküre'de kış başlangıcıdır. Güneş ışınları Yengeç Dönencesi'ne dik gelir ve bu tarihte Kuzey Yarımküre'de en uzun gündüz yaşanır. Kuzey Kutup Dairesi'nin kuzeyi 24 saat aydınlıkken, Güney Kutup Dairesi'nin güneyi 24 saat karanlıktır. Aydınlanma çizgisi kutup dairelerinden geçer.
Hatırlatma: 21 Haziran'dan sonra Kuzey Yarımküre'de gündüzler kısalmaya başlar. Böylece yıl içinde Güneş'in gökyüzündeki konumu ve günlerin uzunluğu sürekli değişir.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: Tilt
2Cografya dersinin en popüler içerikleri
9Cografya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
917,800267
Cografya10. SINIF COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
10. SINIF COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
1079513
CografyaCoğrafya
Coğrafya tyt için tekrar
1269218
Cografya10. SINIF COĞRAFYA YERLEŞME
10. SINIF COĞRAFYA YERLEŞME
101,22910
CografyaEkosistem ve Madde Döngüleri
11. Sınıf Coğrafya Ekosistem
113,10541
Cografyafiziki dalgalar
fiziki dalgalar
1044413
Cografya10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
109758
CografyaCOĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
Ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılması
105376
Cografya11 AYT Coğrafya Madenler
CK
117282
En popüler içerikler
9Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
84,791163
Biyoloji11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
114,13282
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
94,669128
Fen Bilimleri7. Sınıf Fen Bilimleri
Tüm üniteler
79,117185
Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
93,32560
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
91,90244
T.C. İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülükİnkılap tarihi
Beğenin
82,63653
Fen Bilimleri8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR
8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR
83,35980
Cografya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
917,800267
Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı