Dünya'nın yüzeyindeki çeşitli yapıları oluşturan kayaçlar, yeryüzü şekillerinin temel yapıtaşlarıdır.... Daha fazla göster
Cografya1,186 görüntüleme·Güncellendi May 14, 2026·2 sayfaCoğrafya 10. Sınıf: Topografya ve Kayaçlar
ykssinavprosu@tytaytbabaprosu
1
of 2
Kayaçlar ve Türleri
Kayaçlar temel olarak üç büyük gruba ayrılır: püskürük, tortul ve başkalaşım kayaçları. Her birinin kendine özgü oluşum süreci ve özellikleri vardır.
Püskürük kayaçlar magmatik veya volkanik kayaçlar olarak da bilinir. Bunlar iki şekilde oluşur: İç püskürük kayaçlar (granit, siyenit, diyorit, gabro) yer altında yavaş soğuma sonucu oluşur ve iri kristalli bir yapıya sahiptir. Dış püskürük kayaçlar (obsidyen, tüf, andezit, bazalt) ise yüzeyde hızlı soğuma sonucu oluşur ve ince kristalli yapıdadır.
Tortul kayaçlar üç farklı şekilde oluşabilir. Fiziksel tortul kayaçlar (çakıl taşı, kum taşı, kil taşı, mil taşı) fiziksel ayrışma sonucu oluşur ve doğal çimento ile birleşirler. Kimyasal tortul kayaçlar (kireç taşı, kaya tuzu, alçı taşı) suda eriyebilen, dayanıklı olmayan kayaçlardır. Organik tortul kayaçlar (kömür, mercan, tebeşir) ise bitki ve hayvan kalıntılarının birikmesiyle oluşur.
Dikkat! Püskürük kayaçların oluşumunda soğuma hızı kristal boyutunu belirler: Yavaş soğuma iri kristalli, hızlı soğuma ince kristalli yapı oluşturur.
2
of 2
Başkalaşım Kayaçları ve Topoğrafik Şekiller
Başkalaşım kayaçları yüksek sıcaklık ve basınç altında değişime uğrayan kayaçlardır. Bunlara örnek olarak kalkerden mermer, kum taşından kuvarsit, kil taşından şist, granitten gnays ve kömürden elmas oluşumu verilebilir. Bu dönüşüm süreci kayaçların fiziksel ve kimyasal özelliklerini tamamen değiştirebilir.
Kayaçlar, karakteristik yeryüzü şekilleri oluşturur. Tor topoğrafyası, etrafı aşınan granitlerin yüzeyde bloklar halinde oluşturduğu şekillerdir. Ülkemizde Aydın-Çine arasında görebilirsin. Peri bacaları ise volkanik arazilerde sel sularının tüfleri aşındırmasıyla oluşur. Kapadokya'daki peri bacaları buna harika bir örnektir. Oluşumunda andezit, bazalt ve tüf kayaçları etkilidir.
Travertenler su içindeki kalsiyum karbonatın çökmesi sonucunda oluşan şekillerdir. Denizli Pamukkale travertenleri, ülkemizdeki en etkileyici örneklerden biridir ve dünyaca ünlüdür.
İlginç Bilgi: Kömür gibi organik bir maddenin yüksek basınç altında başkalaşıma uğramasıyla dünyanın en sert doğal maddesi olan elmas oluşur!
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: Limestone
2Cografya dersinin en popüler içerikleri
9Cografya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
917,800267
Cografya10. SINIF COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
10. SINIF COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
1079513
CografyaCoğrafya
Coğrafya tyt için tekrar
1269218
Cografya10. SINIF COĞRAFYA YERLEŞME
10. SINIF COĞRAFYA YERLEŞME
101,22910
CografyaEkosistem ve Madde Döngüleri
11. Sınıf Coğrafya Ekosistem
113,10541
Cografyafiziki dalgalar
fiziki dalgalar
1044413
Cografya10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
109758
CografyaCOĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
Ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılması
105376
Cografya11 AYT Coğrafya Madenler
CK
117282
En popüler içerikler
9
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
84,791163
Biyoloji11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
114,13282
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
94,669128
Fen Bilimleri7. Sınıf Fen Bilimleri
Tüm üniteler
79,117185
Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
93,32560
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
91,90244
T.C. İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülükİnkılap tarihi
Beğenin
82,63653
Fen Bilimleri8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR
8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR
83,35980
Cografya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
917,800267
Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı
Cografya1,186 görüntüleme·Güncellendi May 14, 2026·2 sayfaCoğrafya 10. Sınıf: Topografya ve Kayaçlar
ykssinavprosu@tytaytbabaprosu
Dünya'nın yüzeyindeki çeşitli yapıları oluşturan kayaçlar, yeryüzü şekillerinin temel yapıtaşlarıdır. Bu ders notunda, farklı kayaç türlerini ve bunların oluşturduğu topoğrafik şekilleri öğreneceğiz. Kayaçların oluşum süreçleri, özellikleri ve bunların doğadaki görünümleri hakkında bilgi edineceğiz.
1
of 2Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kayaçlar ve Türleri
Kayaçlar temel olarak üç büyük gruba ayrılır: püskürük, tortul ve başkalaşım kayaçları. Her birinin kendine özgü oluşum süreci ve özellikleri vardır.
Püskürük kayaçlar magmatik veya volkanik kayaçlar olarak da bilinir. Bunlar iki şekilde oluşur: İç püskürük kayaçlar (granit, siyenit, diyorit, gabro) yer altında yavaş soğuma sonucu oluşur ve iri kristalli bir yapıya sahiptir. Dış püskürük kayaçlar (obsidyen, tüf, andezit, bazalt) ise yüzeyde hızlı soğuma sonucu oluşur ve ince kristalli yapıdadır.
Tortul kayaçlar üç farklı şekilde oluşabilir. Fiziksel tortul kayaçlar (çakıl taşı, kum taşı, kil taşı, mil taşı) fiziksel ayrışma sonucu oluşur ve doğal çimento ile birleşirler. Kimyasal tortul kayaçlar (kireç taşı, kaya tuzu, alçı taşı) suda eriyebilen, dayanıklı olmayan kayaçlardır. Organik tortul kayaçlar (kömür, mercan, tebeşir) ise bitki ve hayvan kalıntılarının birikmesiyle oluşur.
Dikkat! Püskürük kayaçların oluşumunda soğuma hızı kristal boyutunu belirler: Yavaş soğuma iri kristalli, hızlı soğuma ince kristalli yapı oluşturur.
2
of 2Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Başkalaşım Kayaçları ve Topoğrafik Şekiller
Başkalaşım kayaçları yüksek sıcaklık ve basınç altında değişime uğrayan kayaçlardır. Bunlara örnek olarak kalkerden mermer, kum taşından kuvarsit, kil taşından şist, granitten gnays ve kömürden elmas oluşumu verilebilir. Bu dönüşüm süreci kayaçların fiziksel ve kimyasal özelliklerini tamamen değiştirebilir.
Kayaçlar, karakteristik yeryüzü şekilleri oluşturur. Tor topoğrafyası, etrafı aşınan granitlerin yüzeyde bloklar halinde oluşturduğu şekillerdir. Ülkemizde Aydın-Çine arasında görebilirsin. Peri bacaları ise volkanik arazilerde sel sularının tüfleri aşındırmasıyla oluşur. Kapadokya'daki peri bacaları buna harika bir örnektir. Oluşumunda andezit, bazalt ve tüf kayaçları etkilidir.
Travertenler su içindeki kalsiyum karbonatın çökmesi sonucunda oluşan şekillerdir. Denizli Pamukkale travertenleri, ülkemizdeki en etkileyici örneklerden biridir ve dünyaca ünlüdür.
İlginç Bilgi: Kömür gibi organik bir maddenin yüksek basınç altında başkalaşıma uğramasıyla dünyanın en sert doğal maddesi olan elmas oluşur!
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: Limestone
2Cografya dersinin en popüler içerikleri
9Cografya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
917,800267
Cografya10. SINIF COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
10. SINIF COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
1079513
CografyaCoğrafya
Coğrafya tyt için tekrar
1269218
Cografya10. SINIF COĞRAFYA YERLEŞME
10. SINIF COĞRAFYA YERLEŞME
101,22910
CografyaEkosistem ve Madde Döngüleri
11. Sınıf Coğrafya Ekosistem
113,10541
Cografyafiziki dalgalar
fiziki dalgalar
1044413
Cografya10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
109758
CografyaCOĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER
Ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılması
105376
Cografya11 AYT Coğrafya Madenler
CK
117282
En popüler içerikler
9Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
84,791163
Biyoloji11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
114,13282
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
94,669128
Fen Bilimleri7. Sınıf Fen Bilimleri
Tüm üniteler
79,117185
Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
93,32560
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
91,90244
T.C. İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülükİnkılap tarihi
Beğenin
82,63653
Fen Bilimleri8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR
8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR
83,35980
Cografya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
917,800267
Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı