Cografya90 görüntüleme·Güncellendi May 21, 2026·3 sayfa

10. Sınıf Coğrafya Ders Notları - Volkanizma

Hayriye Dila İleri@hayriyedilailer

Dünyanın iç yapısından jeolojik zamanlara, dağ oluşumundan kıta hareketlerine kadar... Daha fazla göster

1 / 3

of 3

# Dünyanın Tektonik Oluşumu
## ve Gelişimi

Yer Kabuğo
→Celindek
→ Manto

*Dunya yoğunluk ve Seaklik bo-
kımından 3 katmondan oluşur. Bunker

Dünyanın İç Yapısı ve Tektonik Hareketler

Ayaklarımızın altındaki toprak aslında çok katmanlı bir yapının sadece en üst kısmı! Dünya üç ana katmandan oluşuyor: en dışta yer kabuğu, ortada manto ve merkezde çekirdek var.

Yer kabuğu iki farklı bileşenden oluşuyor. Sial $silisyum + alüminyum$ kıtaları, sima $silisyum + magnezyum$ ise okyanusları oluşturuyor. Bu katman en serin ve hafif olan kısım.

Manto dünyanın hacminin %84'ünü kaplıyor ve iç kuvvetlerin asıl kaynağı burası. İçindeki sıcak magma sürekli hareket halinde ve bu hareket yeryüzündeki tüm değişimleri tetikliyor. Her 33 metrede sıcaklık 1°C artıyor, yani ne kadar derine inersen o kadar sıcak oluyor!

Alfred Wegener'in kıtaların kayması teorisine göre, levhalar birbirinden uzaklaşırsa riftler, birbirine yaklaşırsa dağlar oluşuyor. Levhaların yanal hareketi de depremlerle sonuçlanıyor.

Not: Manto içindeki konveksiyonel hareketler, dünyadaki tüm büyük değişimlerin gerçek sebebi!

of 3

Jeolojik Zamanlar: Dünyanın Büyük Dönüşümü

Dünya milyarlarca yıl içinde üç büyük jeolojik zaman geçirdi ve her dönemde bambaşka bir gezegen haline geldi!

İlkel Zaman (Prekambriyen) en uzun dönem. İlk kıta çekirdekleri ve tek hücreli canlılar bu dönemde ortaya çıktı. I. Jeolojik Zaman (Paleozoik)'te ise İskandinav, Ural ve Appalaş dağları oluştu. Bu dönemde dev Pangea kıtası vardı ve ilk kanatlı böcekler yaşamaya başladı.

II. Jeolojik Zaman (Mezozoik) dinozorların dönemi! Tetis Denizi oluştu ve yer kabuğu parçalanmaya başladı. Şiddetli deprem ve volkanik faaliyetler bu dönemin özelliği.

III. Jeolojik Zaman (Senozoik)'te günümüze daha yakın değişimler yaşandı. Alp-Himalaya kıvrım sistemi oluştu ve ülkemizdeki Toros ile Kuzey Anadolu Dağları bu dönemde şekillendi. Kuvaterner'de ise İstanbul ve Çanakkale Boğazları açıldı, insanlar ortaya çıktı ve kıyılar bugünkü şeklini almaya başladı.

Önemli: Türkiye'deki dağların çoğu Senozoik'te oluştu, bu yüzden deprem riski yüksek!

of 3

İç Kuvvetler: Dağlar ve Kıtalar Nasıl Oluşuyor?

Mantodaki sıcak akıntılar yeryüzünü şekillendiren dört büyük iç kuvvet yaratıyor: orojenez, epirojenez, volkanizma ve depremler.

Orojenez (Dağ Oluşumu) yan basınçlarla gerçekleşiyor. Yumuşak tabakalar sıkışınca kıvrım dağları $antiklinal-senklinal$ oluşuyor - Kuzey Anadolu ve Toros dağları gibi. Sert tabakalar kırılınca da kırık dağları $horst-graben$ ortaya çıkıyor - Ege Bölgesi'ndeki dağlar gibi.

Epirojenez (Kıta Oluşumu) yer kabuğundaki yükselme-çökme hareketleri. İzostatik denge bozulunca bu hareketler başlıyor. Buzulların erimesi, dağ oluşumu ya da aşınma malzemelerinin birikmesi dengeyi bozabilir.

Transgresyon denizin karaya ilerlemesi (Venedik'in batması gibi), regresyon ise denizin geri çekilmesi (İskandinav Yarımadası'nın yükselmesi gibi). Bu süreçler hâlâ devam ediyor ve günümüzde de gözlemliyoruz!

Dikkat: İzostatik denge bozulmazsa epirojenez gerçekleşmez - bu sınav sorusu favorisi!

Hiç sormayacaksın sanmıştık...

Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?

Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.

Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?

Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.

Knowunity ücretsiz mi?

Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙

Dünyanın İç Yapısı ve Tektonik Hareketler

Jeolojik Zamanlar: Dünyanın Büyük Dönüşümü

İç Kuvvetler: Dağlar ve Kıtalar Nasıl Oluşuyor?

Hiç sormayacaksın sanmıştık...

Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?

Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?

Knowunity ücretsiz mi?

En popüler içerikler: Plate Tectonics

Dünyanın Yapısı ve Katmanları

10. Sınıf Coğrafya

coğrafya tyt

Coğrafya ders notu

Coğrafya 10.sınıf

Coğrafya

Cografya 1.Bolum Dunya'nin Tektonik Olusumu ve Gelisimi

coğrafya ders notu

Cografya dersinin en popüler içerikleri

9. sınıf coğrafya ders notları

10. SINIF COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER

Coğrafya

10. SINIF COĞRAFYA YERLEŞME

Ekosistem ve Madde Döngüleri

fiziki dalgalar

10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER

COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER

11 AYT Coğrafya Madenler

En popüler içerikler

8.sınıf matematik

11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları

Tyt biyoloji

7. Sınıf Fen Bilimleri

9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı

9.sınıf tarih ders notları

İnkılap tarihi

8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR

9. sınıf coğrafya ders notları

Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.

Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Dünyanın İç Yapısı ve Tektonik Hareketler

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

Jeolojik Zamanlar: Dünyanın Büyük Dönüşümü

Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!

İç Kuvvetler: Dağlar ve Kıtalar Nasıl Oluşuyor?

Hiç sormayacaksın sanmıştık...

Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?

Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?

Knowunity ücretsiz mi?

En popüler içerikler: Plate Tectonics

Dünyanın Yapısı ve Katmanları

10. Sınıf Coğrafya

coğrafya tyt

Coğrafya ders notu

Coğrafya 10.sınıf

Coğrafya

Cografya 1.Bolum Dunya'nin Tektonik Olusumu ve Gelisimi

coğrafya ders notu

Cografya dersinin en popüler içerikleri

9. sınıf coğrafya ders notları

10. SINIF COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER

Coğrafya

10. SINIF COĞRAFYA YERLEŞME

Ekosistem ve Madde Döngüleri

fiziki dalgalar

10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER

COĞRAFYA EKONOMİK FAALİYETLER

11 AYT Coğrafya Madenler

En popüler içerikler

8.sınıf matematik

11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları

Tyt biyoloji

7. Sınıf Fen Bilimleri

9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı

9.sınıf tarih ders notları

İnkılap tarihi

8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR

9. sınıf coğrafya ders notları

Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.

Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.