Boşaltım: Atık Maddelerin Uzaklaştırılması
Boşaltım, metabolizma sonucu oluşan atık maddelerin vücuttan uzaklaştırılmasıdır. Tüm canlılarda boşaltımın amacı vücudun su ve iyon dengesini sağlamak ve iç ortam kararlılığını (homeostazi) korumaktır. Bu süreçte CO₂, H₂O, amonyak, üre ve ürik asit gibi atık maddeler uzaklaştırılır.
Canlıların azotlu atıkları nasıl uzaklaştırdığı, yaşadıkları ortamın su miktarına bağlıdır. Suda yaşayan canlılar çok zehirli olan amonyağı bol suyla seyreltip atarlar. Kara hayvanlarından memeliler daha az zehirli olan üreyi atarken, kurak ortamlara uyum sağlamış kuşlar ve sürüngenler neredeyse hiç su kaybetmeden ürik asidi yarı katı halde atarlar.
Atık maddelerini uzaklaştırma yöntemleri canlı türüne göre farklılık gösterir. Tek hücreli canlılar atıklarını hücre zarından difüzyon veya kontraktil kofullar yoluyla uzaklaştırırlar. Bitkiler yapraklarını dökerek, terleme veya damlama ile boşaltım yaparlar. Hayvanlarda ise sindirim, solunum ve boşaltım sistemleri birlikte çalışarak farklı atıkları vücuttan uzaklaştırır.
Hatırlatma: Azotlu atıkların zehirlilik derecesi amonyak > üre > ürik asit şeklindedir. Atılmaları için gereken su miktarı da aynı sırayla azalır, ancak üretim için harcanan enerji (ATP) miktarı ürik asit > üre > amonyak şeklinde artar.