Hücre Döngüsü ve Evreler
Hücre döngüsü, bir hücrenin oluşumundan başlayıp bölünerek iki yavru hücre oluşturmasına kadar geçen süredir. Bu döngü iki ana evreden oluşur: interfaz ve mitotik faz.
İnterfaz, hücre döngüsünün yaklaşık %90'ını kapsayan ve üç aşamadan oluşan bir evredir: G₁, S ve G₂. G₁ evresi, hücrenin en hızlı büyüdüğü ve RNA sentezinin hızlı olduğu en uzun evredir. Hücre, bölünebilecek büyüklüğe ulaşmak için protein sentezini, sitoplazma miktarını ve organel sayısını artırır. Bazı hücreler G₁ evresinden çıkıp G₀ adı verilen durgunluk evresine girebilir.
S evresinde DNA kendini eşler (replikasyon) ve DNA miktarı iki katına çıkar. RNA sentezi G₁'deki gibi devam ederken, protein sentezi en yüksek seviyeye ulaşır. G₂ evresi ise mitoz için gerekli enzimlerin sentezlendiği ve mitoz hazırlıklarının bittiği evredir.
💡 İlginç Bilgi: İnsanda sinir, çizgili kas, retina ve alyuvar hücrelerinin bölünme yetenekleri yoktur. Karaciğer hücreleri ise tahrip olduğunda tekrar bölünme yeteneği kazanabilir!
Mitotik faz iki kısımdan oluşur: çekirdek bölünmesi karyokinez/mitoz ve sitoplazma bölünmesi (sitokinez). Çekirdek bölünmesi profaz, metafaz, anafaz ve telofaz evrelerinden oluşur. Bu evrelerde kromozomlar önce belirginleşir, sonra hücre ekvatoru üzerine dizilir, ardından kardeş kromatitler ayrılarak farklı kutuplara çekilir ve son olarak yeni çekirdek zarları oluşur.
Embriyonik hücrelerin döngüsü diğer hücrelere göre daha kısadır, çünkü DNA eşlemesinden hemen sonra büyümeye zaman kalmadan hızla bölünürler.