Birey ve Toplum

İletişim konusu günlük yaşamımızın temel taşıdır. Bu ünitede, birbirimizle nasıl daha iyi anlaşabileceğimizi öğreneceğiz.

Bu ünitede öğreneceğimiz konular oldukça heyecan verici:

• İletişimi etkileyen tutum ve davranışlar
• Olumlu iletişim kurma yolları
• Medyanın sosyal değişimdeki etkisi
• İletişim araçlarını kullanırken hak ve sorumluluklarımız

Düşün ve Paylaş: Bir günde kaç farklı şekilde iletişim kurduğunu hiç düşündün mü? Arkadaşlarınla konuşmak, mesaj göndermek, sosyal medyada paylaşım yapmak... Hepsi iletişimin farklı yolları!

İletişim Türleri

İletişim, duygu ve düşüncelerimizi başkalarına aktarma sanatıdır. İnsanlar diğer canlılardan farklı olarak konuşma ve dinleme yeteneğine sahiptir ve bu sayede iletişimi geliştirebilirler.

İletişimi üç temel başlıkta inceleyebiliriz:

• Sözlü İletişim: Karşılıklı konuşmaya dayalıdır.
• Yazılı İletişim: Not, mektup, mesaj veya kitaplar aracılığıyla yapılır.
• Sözsüz İletişim: Jest ve mimiklerimizle kurduğumuz, vücut dilimizi kullandığımız iletişim türüdür.

Jest ve mimikler iletişimimize güç katar. Mimikler yüz hareketlerimizi, jestler ise el, kol ve tüm beden hareketlerimizi kapsar. Bazen sözcüklerden daha etkili olabilirler!

Bunu Dene: Arkadaşına hiç konuşmadan bir duyguyu anlatmaya çalış. Hangi hareketleri kullanırsın? Seni anlamakta zorlanır mı?

Etkili İletişim İçin İpuçları

Etkili iletişim kurmak için bazı önemli unsurlar vardır. Bunları öğrenmek, arkadaşlarınla ve ailenle daha iyi anlaşmanı sağlayacak!

Öncelikle kendini tanıman çok önemlidir. Kendi güçlü ve zayıf yönlerini bilen biri, çevresindeki insanları daha kolay anlar.

Etkili anlatım için şunlara dikkat etmelisin:

• Doğal olmalı, yapay konuşmalardan kaçınmalısın
• Karşındakiyle göz teması kurmalısın
• Ses tonunu konuşmanın içeriğine göre ayarlamalısın
• Herkesin anlayabileceği kelimeler kullanmalısın

Etkili dinleme için konuşmacıyla göz teması kurmalı, sözünü kesmemeli ve empati yapmalısın. Empati yani kendini karşındakinin yerine koymak, en önemli iletişim becerisidir.

İpucu: İyi bir dinleyici olmak, iyi bir konuşmacı olmak kadar önemlidir! Dinlerken başını sallayarak veya "anlıyorum" diyerek karşındakini onayladığını gösterebilirsin.

Olumlu ve Olumsuz İletişim Davranışları

İletişimi bazen farkında olmadan zorlaştırabiliyoruz. Buna sebep olan olumsuz davranışlar şunlardır:

• Karşımızdaki kişiyi yönlendirmek
• Sürekli eleştirmek ve suçlamak
• Çok fazla veya alakasız sorular sormak
• Küfür etmek, lakap takmak
• Ön yargılı davranmak

İletişimde kullandığımız dil çok önemlidir. İki farklı dil tarzı vardır: Ben Dili ve Sen Dili.

Sen Dili olumsuz bir iletişim türüdür: "Sürekli bilgisayarımı elimden alıyorsun, senin yüzünden oyundan atıldım."

Ben Dili olumlu bir iletişim türüdür: "Bilgisayar başında geçirdiğin zaman fazla, bu durum göz sağlığını bozacak diye endişeleniyorum."

Ben dili duygularını ifade ederken, sen dili suçlayıcıdır. Ben dili kullanan kişilerle daha rahat iletişim kurarsın.

Dikkat Et: Arkadaşlarınla tartışırken "Sen hep..." diye başlayan cümleler kurmak yerine, "Ben üzülüyorum çünkü..." demeyi dene. Sonucu gör!

Kültürümüzde İletişim ve Kitle İletişim Araçları

Hacivat ve Karagöz, iletişimde yaşanabilecek sorunları mizahi bir şekilde gösteren kültürel karakterlerimizdir. Birbirini anlamamaları ve yanlış anlaşılmaları bizi güldürürken aslında iletişim kopukluğunun nasıl olabileceğini de gösterir.

Kitle iletişim araçları topluma bilgi, düşünce ve mesaj iletmek için kullanılan araçlardır:

• Televizyon
• Radyo
• Gazete
• İnternet

Türkiye'de en yaygın kullanılan kitle iletişim aracı televizyondur. Hemen hemen her evde bulunması ve kullanımının kolay olması televizyonu diğer araçlardan daha erişilebilir kılıyor.

Kitle iletişim araçları bilgiye erişimimizi kolaylaştırır ve yeni düşüncelerin yayılmasını sağlar. Ancak sosyal bağları zayıflatabilir ve bazı kişilerde bağımlılık oluşturabilir.

Merak Et: Günde kaç saat ekran başında vakit geçiriyorsun? Bu süre ailenle ve arkadaşlarınla geçirdiğin süreden fazla mı?

Medya Okuryazarlığı ve RTÜK

Kitle iletişim araçları hayatımızı kolaylaştırsa da bilinçli kullanılmadığında zararlı olabilir. Bu araçları doğru kullanmak için medya okuryazarlığı becerisine sahip olmamız gerekir.

RTÜK (Radyo Televizyon Üst Kurulu) 1994 yılında kurulmuştur. Amacı, radyo ve televizyon yayınlarını belirli ilkeler doğrultusunda düzenlemek ve denetlemektir. Kurallara uymayan kanallara uyarı, yayın durdurma ve para cezası verebilir.

RTÜK, çocukları zararlı içeriklerden korumak için akıllı işaretler sistemini geliştirmiştir:

• Genel İzleyici: Her yaş grubu izleyebilir
• 7+: 7 yaş ve üzeri için uygun
• 13+: 13 yaş ve üzeri için uygun
• 18+: Sadece yetişkinler için uygun

Bu işaretler şiddet, korku, cinsellik ve olumsuz örneklerin bulunduğu programları belirtir.

Öneri: Televizyon izlerken veya internette gezinirken akıllı işaretlere dikkat et. Yaşına uygun olmayan içeriklerden uzak dur.

İletişim Hak ve Özgürlüklerimiz

İletişim kurarken bilmemiz gereken önemli hak ve özgürlüklerimiz vardır. Bu haklar yasalarla korunur.

Özgürlük, başkalarının haklarına zarar vermeden istediğimizi yapabilmektir. Özgürlüklerimiz sınırsız değildir - başkalarının hakları başladığı yerde bizim özgürlüğümüz biter.

İletişimle ilgili önemli haklarımız şunlardır:

• Doğru bilgi alma hakkı: Kitle iletişim araçlarının doğru bilgi verme sorumluluğu varken, bizim de doğru bilgi alma hakkımız vardır.
• Düşünceyi açıklama özgürlüğü: Düşüncelerimizi serbestçe açıklayabilmemiz ve bundan dolayı suçlanmamamız gerekir.
• Özel hayatın gizliliği: Kişilerin izni olmadan özel görüntü, telefon görüşmesi veya mektupları yayınlanamaz.

Ancak unutmamalısın ki, kamu sağlığı ve güvenliği söz konusu olduğunda bu haklar kanunlar çerçevesinde sınırlandırılabilir.

Unutma: Sosyal medyada paylaşım yaparken hem kendi hakkını hem de başkalarının hakkını gözetmelisin. Birinin fotoğrafını paylaşmadan önce izin almayı ihmal etme!