Jeolojik Zamanlar ve İç Kuvvetler
Dünya, farklı jeolojik dönemlerden geçerek bugünkü halini almıştır. En eski dönem olan İlkel Devir (Prekambriyen)'de ilk tek hücreli canlılar, ilkel atmosfer ve en eski kayaçlar oluştu. Paleozoik dönemde tek bir kara kütlesi olan Pangea, taş kömür yatakları ve ilk kıvrım dağlar ortaya çıktı.
Mesozoik dönem Alp dağlarının hazırlık dönemi olup, Pangea ikiye ayrılmış ve ilk dinozorlar, kuşlar ve memeliler ortaya çıkmıştır. Tersiyer döneminde Alp-Himalaya kıvrım dağ sistemi başlamış, Atlas ve Hint okyanusları belirginleşmiş, petrol yatakları oluşmuştur. En güncel dönem olan Kuvaterner'de ise buzul çağları yaşanmış, insan ortaya çıkmış ve denizler bugünkü seviyelerine ulaşmıştır.
Yerkabuğunu şekillendiren iç kuvvetlerin başında Epirojenez (dikey hareketler) gelir. Bu hareketler erozyonlar, dağ oluşumları ve volkanik faaliyetler gibi nedenlerle izostatik dengeyi bozar. Deniz seviyesinin yükselmesine regresyon, alçalmasına transgresyon denir.
Orogenez hareketleri ise dağ oluşum hareketleridir. Levhaların sıkıştırması sonucu tortul tabakalar kıvrılır veya kırılır. Kırılma sonucu horst (yüksek) ve graben (alçak) alanlar oluşur. Volkanizma, magmanın yeryüzüne çıkmasıdır ve derinlik ile yüzey volkanizması olmak üzere ikiye ayrılır.
⚠️ Dikkat: Türkiye, Avrasya ve Arap-Afrika levhalarının arasında sıkışmış durumdadır. Afrika levhası yılda 9 mm, Arabistan levhası ise 1 mm hızla kuzeybatıya hareket ederek Anadolu'yu sıkıştırmakta ve deprem oluşumuna neden olmaktadır.
