Jeolojik zamanlar ve yer hareketleri, dünyamızın milyarlarca yıllık geçmişini ve...
Coğrafya180 görüntüleme·Güncellendi 21 Haz 2026·2 sayfaCoğrafya 10. Sınıf 1. Dönem 1. Yazılı Hazırlık
E
ecrin@e_crin
1
of 2
Jeolojik Zamanlar ve İç Kuvvetler
Dünya, farklı jeolojik dönemlerden geçerek bugünkü halini almıştır. En eski dönem olan İlkel Devir (Prekambriyen)'de ilk tek hücreli canlılar, ilkel atmosfer ve en eski kayaçlar oluştu. Paleozoik dönemde tek bir kara kütlesi olan Pangea, taş kömür yatakları ve ilk kıvrım dağlar ortaya çıktı.
Mesozoik dönem Alp dağlarının hazırlık dönemi olup, Pangea ikiye ayrılmış ve ilk dinozorlar, kuşlar ve memeliler ortaya çıkmıştır. Tersiyer döneminde Alp-Himalaya kıvrım dağ sistemi başlamış, Atlas ve Hint okyanusları belirginleşmiş, petrol yatakları oluşmuştur. En güncel dönem olan Kuvaterner'de ise buzul çağları yaşanmış, insan ortaya çıkmış ve denizler bugünkü seviyelerine ulaşmıştır.
Yerkabuğunu şekillendiren iç kuvvetlerin başında Epirojenez (dikey hareketler) gelir. Bu hareketler erozyonlar, dağ oluşumları ve volkanik faaliyetler gibi nedenlerle izostatik dengeyi bozar. Deniz seviyesinin yükselmesine regresyon, alçalmasına transgresyon denir.
Orogenez hareketleri ise dağ oluşum hareketleridir. Levhaların sıkıştırması sonucu tortul tabakalar kıvrılır veya kırılır. Kırılma sonucu horst (yüksek) ve graben (alçak) alanlar oluşur. Volkanizma, magmanın yeryüzüne çıkmasıdır ve derinlik ile yüzey volkanizması olmak üzere ikiye ayrılır.
⚠️ Dikkat: Türkiye, Avrasya ve Arap-Afrika levhalarının arasında sıkışmış durumdadır. Afrika levhası yılda 9 mm, Arabistan levhası ise 1 mm hızla kuzeybatıya hareket ederek Anadolu'yu sıkıştırmakta ve deprem oluşumuna neden olmaktadır.
2
of 2
Dünya'nın Tektonik Oluşumu
Dünya'nın katmanları içten dışa doğru çekirdek, manto ve yer kabuğu şeklinde sıralanır. Çekirdek en yoğun ve en sıcak katman olup iç (katı) ve dış (sıvı) olmak üzere ikiye ayrılır. Manto, hacmin %84'ünü oluşturur ve konveksiyonel akıntılarıyla tektonik olayları tetikler.
Yer kabuğu (litosfer) en ince ve en hafif katmandır. Okyanusal kabuk Sima (Silisyum+Magnezyum), karasal kabuk ise Sial (Silisyum+Alüminyum) olarak adlandırılır. Sial, kıtaların altında kalınken okyanusların altında incedir. Sima ise tam tersine okyanusların altında kalın, dağların altında incedir.
Levha Tektoniği Kuramı, Alfred Wegener'in Kıtaların Kayması fikrini geliştirir. Geçmişte tüm kıtalar Pangea adı verilen tek bir kara parçasıydı ve etrafı Panthalasa denizi ile çevriliydi. Zamanla mantonun konveksiyonel hareketleri kıtaları birbirinden ayırmıştır. Kıta kenarlarının puzzle gibi birbirine uyması, benzer fosil ve kayaçlar bu teoriyi destekler.
Levhalar üç şekilde hareket eder: Ayrılan (uzaklaşan) levhalar arasında yeni deniz tabanı oluşurken, yakınlaşan (çarpışan) levhalar arasında okyanusal litosfer mantoya dalar, yanal hareket eden levhalar ise birbirine sürtünerek geçer. Dünya üzerinde Avrasya, Pasifik, Afrika, Kuzey Amerika, Güney Amerika, Avustralya ve Antartika olmak üzere 7 büyük levha vardır.
🌋 İlginç Bilgi: Levha tektoniği kuramı sadece dağların ve okyanusların oluşumunu değil, aynı zamanda depremlerin, volkanların, sıcak su kaynaklarının ve derin okyanus çukurlarının neden belirli bölgelerde yoğunlaştığını da açıklar!
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
Benzer Ders Notları
En popüler içerikler: Plate Tectonics
5Coğrafyacoğrafya ders notu
tyt coğrafya yer şekilleri ders notu
101,1985
CoğrafyaCoğrafya ders notu
10. Sınıf coğrafya dünyanın tektonik oluşumu ders notu
101,3208
Coğrafyacoğrafya tyt
tyt notları
122082
CoğrafyaDünyanın iç yapisi
İyi dersler
9910
CoğrafyaCoğrafya 10.sınıf Dünyanın tektonik oluşumu,jeolojik zaman,iç kuvvetler
Coğrafya 10.sınıf 1.ünite 1-2-3.bölümleri konu yazısı
102450
Coğrafya dersinin en popüler içerikleri
9Coğrafya11 sınıf COĞRAFYA SINAV NOTU 2 dönem 2 yazılı
İyi çalışmalar
111,07319
Coğrafya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
918,147271
CoğrafyaCOĞRAFYA DOĞAL AFETLER
Coğrafya ders notu
1097029
Coğrafya10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
101,0339
Coğrafyafiziki dalgalar
fiziki dalgalar
1050614
CoğrafyaCoğrafya
Coğrafya tyt için tekrar
1276621
Coğrafya10. Sınıf Coğrafya
2.Dönem 2.Yazılı Notları (2024-2025 müfredatı)
101,1048
CoğrafyaEkosistem ve Madde Döngüleri
11. Sınıf Coğrafya Ekosistem
113,19441
CoğrafyaTyt Coğrafya Doğa ve İnsan
Tyt coğrafya ilk konu
93,45046
En popüler içerikler
9
Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
94,18967
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
85,305187
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
95,163134
Felsefe11.Sınıf Felsefe 2.Dönem 2.Yazılı sınavı ders notları
20.yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamı, 20.yüzyıl felsefesi temel problemleri ve akımları konularını içermektedir
113,599113
Biyoloji11. sınıf biyoloji boşaltım (üriner) sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji boşaltım (üriner) sistemi ders notları
115,940619
TarihTYT AYT TARİH
Tarih
92,60363
FizikDalgalar
Fizik Notları
99,610142
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
92,22349
Türk Dili ve Edebiyatı9. Sınıf edebiyat ders notları.
9. Sınıflar için Türk Dili edebiyatı notları.
93,17073
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı
Coğrafya180 görüntüleme·Güncellendi 21 Haz 2026·2 sayfaCoğrafya 10. Sınıf 1. Dönem 1. Yazılı Hazırlık
E
ecrin@e_crin
Jeolojik zamanlar ve yer hareketleri, dünyamızın milyarlarca yıllık geçmişini ve günümüzdeki şeklini anlamamıza yardımcı olan temel konulardır. Bu konuda, yerkabuğunu şekillendiren iç ve dış kuvvetleri, levha hareketlerini ve jeolojik dönemleri öğreneceğiz.
1
of 2
Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Jeolojik Zamanlar ve İç Kuvvetler
Dünya, farklı jeolojik dönemlerden geçerek bugünkü halini almıştır. En eski dönem olan İlkel Devir (Prekambriyen)'de ilk tek hücreli canlılar, ilkel atmosfer ve en eski kayaçlar oluştu. Paleozoik dönemde tek bir kara kütlesi olan Pangea, taş kömür yatakları ve ilk kıvrım dağlar ortaya çıktı.
Mesozoik dönem Alp dağlarının hazırlık dönemi olup, Pangea ikiye ayrılmış ve ilk dinozorlar, kuşlar ve memeliler ortaya çıkmıştır. Tersiyer döneminde Alp-Himalaya kıvrım dağ sistemi başlamış, Atlas ve Hint okyanusları belirginleşmiş, petrol yatakları oluşmuştur. En güncel dönem olan Kuvaterner'de ise buzul çağları yaşanmış, insan ortaya çıkmış ve denizler bugünkü seviyelerine ulaşmıştır.
Yerkabuğunu şekillendiren iç kuvvetlerin başında Epirojenez (dikey hareketler) gelir. Bu hareketler erozyonlar, dağ oluşumları ve volkanik faaliyetler gibi nedenlerle izostatik dengeyi bozar. Deniz seviyesinin yükselmesine regresyon, alçalmasına transgresyon denir.
Orogenez hareketleri ise dağ oluşum hareketleridir. Levhaların sıkıştırması sonucu tortul tabakalar kıvrılır veya kırılır. Kırılma sonucu horst (yüksek) ve graben (alçak) alanlar oluşur. Volkanizma, magmanın yeryüzüne çıkmasıdır ve derinlik ile yüzey volkanizması olmak üzere ikiye ayrılır.
⚠️ Dikkat: Türkiye, Avrasya ve Arap-Afrika levhalarının arasında sıkışmış durumdadır. Afrika levhası yılda 9 mm, Arabistan levhası ise 1 mm hızla kuzeybatıya hareket ederek Anadolu'yu sıkıştırmakta ve deprem oluşumuna neden olmaktadır.
2
of 2Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Dünya'nın Tektonik Oluşumu
Dünya'nın katmanları içten dışa doğru çekirdek, manto ve yer kabuğu şeklinde sıralanır. Çekirdek en yoğun ve en sıcak katman olup iç (katı) ve dış (sıvı) olmak üzere ikiye ayrılır. Manto, hacmin %84'ünü oluşturur ve konveksiyonel akıntılarıyla tektonik olayları tetikler.
Yer kabuğu (litosfer) en ince ve en hafif katmandır. Okyanusal kabuk Sima (Silisyum+Magnezyum), karasal kabuk ise Sial (Silisyum+Alüminyum) olarak adlandırılır. Sial, kıtaların altında kalınken okyanusların altında incedir. Sima ise tam tersine okyanusların altında kalın, dağların altında incedir.
Levha Tektoniği Kuramı, Alfred Wegener'in Kıtaların Kayması fikrini geliştirir. Geçmişte tüm kıtalar Pangea adı verilen tek bir kara parçasıydı ve etrafı Panthalasa denizi ile çevriliydi. Zamanla mantonun konveksiyonel hareketleri kıtaları birbirinden ayırmıştır. Kıta kenarlarının puzzle gibi birbirine uyması, benzer fosil ve kayaçlar bu teoriyi destekler.
Levhalar üç şekilde hareket eder: Ayrılan (uzaklaşan) levhalar arasında yeni deniz tabanı oluşurken, yakınlaşan (çarpışan) levhalar arasında okyanusal litosfer mantoya dalar, yanal hareket eden levhalar ise birbirine sürtünerek geçer. Dünya üzerinde Avrasya, Pasifik, Afrika, Kuzey Amerika, Güney Amerika, Avustralya ve Antartika olmak üzere 7 büyük levha vardır.
🌋 İlginç Bilgi: Levha tektoniği kuramı sadece dağların ve okyanusların oluşumunu değil, aynı zamanda depremlerin, volkanların, sıcak su kaynaklarının ve derin okyanus çukurlarının neden belirli bölgelerde yoğunlaştığını da açıklar!
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
Benzer Ders Notları
En popüler içerikler: Plate Tectonics
5Coğrafyacoğrafya ders notu
tyt coğrafya yer şekilleri ders notu
101,1985
CoğrafyaCoğrafya ders notu
10. Sınıf coğrafya dünyanın tektonik oluşumu ders notu
101,3208
Coğrafyacoğrafya tyt
tyt notları
122082
CoğrafyaDünyanın iç yapisi
İyi dersler
9910
CoğrafyaCoğrafya 10.sınıf Dünyanın tektonik oluşumu,jeolojik zaman,iç kuvvetler
Coğrafya 10.sınıf 1.ünite 1-2-3.bölümleri konu yazısı
102450
Coğrafya dersinin en popüler içerikleri
9Coğrafya11 sınıf COĞRAFYA SINAV NOTU 2 dönem 2 yazılı
İyi çalışmalar
111,07319
Coğrafya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
918,147271
CoğrafyaCOĞRAFYA DOĞAL AFETLER
Coğrafya ders notu
1097029
Coğrafya10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
10. SINIF COĞRAFYA DOĞAL AFETLER
101,0339
Coğrafyafiziki dalgalar
fiziki dalgalar
1050614
CoğrafyaCoğrafya
Coğrafya tyt için tekrar
1276621
Coğrafya10. Sınıf Coğrafya
2.Dönem 2.Yazılı Notları (2024-2025 müfredatı)
101,1048
CoğrafyaEkosistem ve Madde Döngüleri
11. Sınıf Coğrafya Ekosistem
113,19441
CoğrafyaTyt Coğrafya Doğa ve İnsan
Tyt coğrafya ilk konu
93,45046
En popüler içerikler
9Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
94,18967
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
85,305187
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
95,163134
Felsefe11.Sınıf Felsefe 2.Dönem 2.Yazılı sınavı ders notları
20.yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamı, 20.yüzyıl felsefesi temel problemleri ve akımları konularını içermektedir
113,599113
Biyoloji11. sınıf biyoloji boşaltım (üriner) sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji boşaltım (üriner) sistemi ders notları
115,940619
TarihTYT AYT TARİH
Tarih
92,60363
FizikDalgalar
Fizik Notları
99,610142
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
92,22349
Türk Dili ve Edebiyatı9. Sınıf edebiyat ders notları.
9. Sınıflar için Türk Dili edebiyatı notları.
93,17073
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı