Jeolojik zamanlar ve yer hareketleri, dünyamızın milyarlarca yıllık geçmişini ve...
Coğrafya184 görüntüleme·Güncellendi 23 Ağu 2026·2 sayfaCoğrafya 10. Sınıf 1. Dönem 1. Yazılı Hazırlık
E
ecrin@e_crin
1
of 2
Jeolojik Zamanlar ve İç Kuvvetler
Dünya, farklı jeolojik dönemlerden geçerek bugünkü halini almıştır. En eski dönem olan İlkel Devir (Prekambriyen)'de ilk tek hücreli canlılar, ilkel atmosfer ve en eski kayaçlar oluştu. Paleozoik dönemde tek bir kara kütlesi olan Pangea, taş kömür yatakları ve ilk kıvrım dağlar ortaya çıktı.
Mesozoik dönem Alp dağlarının hazırlık dönemi olup, Pangea ikiye ayrılmış ve ilk dinozorlar, kuşlar ve memeliler ortaya çıkmıştır. Tersiyer döneminde Alp-Himalaya kıvrım dağ sistemi başlamış, Atlas ve Hint okyanusları belirginleşmiş, petrol yatakları oluşmuştur. En güncel dönem olan Kuvaterner'de ise buzul çağları yaşanmış, insan ortaya çıkmış ve denizler bugünkü seviyelerine ulaşmıştır.
Yerkabuğunu şekillendiren iç kuvvetlerin başında Epirojenez (dikey hareketler) gelir. Bu hareketler erozyonlar, dağ oluşumları ve volkanik faaliyetler gibi nedenlerle izostatik dengeyi bozar. Deniz seviyesinin yükselmesine regresyon, alçalmasına transgresyon denir.
Orogenez hareketleri ise dağ oluşum hareketleridir. Levhaların sıkıştırması sonucu tortul tabakalar kıvrılır veya kırılır. Kırılma sonucu horst (yüksek) ve graben (alçak) alanlar oluşur. Volkanizma, magmanın yeryüzüne çıkmasıdır ve derinlik ile yüzey volkanizması olmak üzere ikiye ayrılır.
⚠️ Dikkat: Türkiye, Avrasya ve Arap-Afrika levhalarının arasında sıkışmış durumdadır. Afrika levhası yılda 9 mm, Arabistan levhası ise 1 mm hızla kuzeybatıya hareket ederek Anadolu'yu sıkıştırmakta ve deprem oluşumuna neden olmaktadır.
2
of 2
Dünya'nın Tektonik Oluşumu
Dünya'nın katmanları içten dışa doğru çekirdek, manto ve yer kabuğu şeklinde sıralanır. Çekirdek en yoğun ve en sıcak katman olup iç (katı) ve dış (sıvı) olmak üzere ikiye ayrılır. Manto, hacmin %84'ünü oluşturur ve konveksiyonel akıntılarıyla tektonik olayları tetikler.
Yer kabuğu (litosfer) en ince ve en hafif katmandır. Okyanusal kabuk Sima (Silisyum+Magnezyum), karasal kabuk ise Sial (Silisyum+Alüminyum) olarak adlandırılır. Sial, kıtaların altında kalınken okyanusların altında incedir. Sima ise tam tersine okyanusların altında kalın, dağların altında incedir.
Levha Tektoniği Kuramı, Alfred Wegener'in Kıtaların Kayması fikrini geliştirir. Geçmişte tüm kıtalar Pangea adı verilen tek bir kara parçasıydı ve etrafı Panthalasa denizi ile çevriliydi. Zamanla mantonun konveksiyonel hareketleri kıtaları birbirinden ayırmıştır. Kıta kenarlarının puzzle gibi birbirine uyması, benzer fosil ve kayaçlar bu teoriyi destekler.
Levhalar üç şekilde hareket eder: Ayrılan (uzaklaşan) levhalar arasında yeni deniz tabanı oluşurken, yakınlaşan (çarpışan) levhalar arasında okyanusal litosfer mantoya dalar, yanal hareket eden levhalar ise birbirine sürtünerek geçer. Dünya üzerinde Avrasya, Pasifik, Afrika, Kuzey Amerika, Güney Amerika, Avustralya ve Antartika olmak üzere 7 büyük levha vardır.
🌋 İlginç Bilgi: Levha tektoniği kuramı sadece dağların ve okyanusların oluşumunu değil, aynı zamanda depremlerin, volkanların, sıcak su kaynaklarının ve derin okyanus çukurlarının neden belirli bölgelerde yoğunlaştığını da açıklar!
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
Benzer Ders Notları
En popüler içerikler: Plate Tectonics
5CoğrafyaCoğrafya
Levha tektoniği
102243
CoğrafyaDünyanın tektonik oluşumu
Bu ders notu 10 sınıf Coğrafya dersinde önemli konu özetleri içerir
103353
CoğrafyaDünyanın tektonik oluşumu
Coğrafya ders notu
104387
CoğrafyaCoğrafya 10.sınıf Dünyanın tektonik oluşumu,jeolojik zaman,iç kuvvetler
Coğrafya 10.sınıf 1.ünite 1-2-3.bölümleri konu yazısı
102470
Coğrafya10. sinif cografya 1. unite
ozet konu calismasi
106936
Coğrafya dersinin en popüler içerikleri
9Coğrafya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
918,289275
CoğrafyaTyt Coğrafya Doğa ve İnsan
Tyt coğrafya ilk konu
93,57448
CoğrafyaCoğrafya
Coğrafya tyt için tekrar
1282122
Coğrafya9.sınıf coğrafya 1.donem1.yazılı konu tekrarı
Coğrafya
93,58829
Matematik2020 TYT sınavı
2020 yılına ait TYT sınavı. İyi çalışmalar dilerim :)
123496
CoğrafyaTyt coğrafya notları tümü
Tyt coğrafya notları
126,231122
Matematik2018 TYT sınavı
2018 TYT sınavi sorularıdır. İyi çalışmalar :)
1234711
CoğrafyaCoğrafya ders notu
4.unite yok müfredatta
91,4389
CoğrafyaCoğrafya 9.sınıf
En iyi şekilde
984319
En popüler içerikler
9
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
95,837152
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
85,931205
Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
94,68971
FizikTYT Fizik
Tyt fizik
107,470212
Matematik8. Sınıf matematik ders notları
Ders notu
81,35436
TarihTYT AYT TARİH
Tarih
92,87367
KimyaTyt kimya konu başlıkları
Konu başlıkları
123,380134
FizikTYT Fizik
18 sayfada fizik
1218,485734
MatematikTyt matematik
Özet konular
122,64760
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı
Coğrafya184 görüntüleme·Güncellendi 23 Ağu 2026·2 sayfaCoğrafya 10. Sınıf 1. Dönem 1. Yazılı Hazırlık
E
ecrin@e_crin
Jeolojik zamanlar ve yer hareketleri, dünyamızın milyarlarca yıllık geçmişini ve günümüzdeki şeklini anlamamıza yardımcı olan temel konulardır. Bu konuda, yerkabuğunu şekillendiren iç ve dış kuvvetleri, levha hareketlerini ve jeolojik dönemleri öğreneceğiz.
1
of 2
Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Jeolojik Zamanlar ve İç Kuvvetler
Dünya, farklı jeolojik dönemlerden geçerek bugünkü halini almıştır. En eski dönem olan İlkel Devir (Prekambriyen)'de ilk tek hücreli canlılar, ilkel atmosfer ve en eski kayaçlar oluştu. Paleozoik dönemde tek bir kara kütlesi olan Pangea, taş kömür yatakları ve ilk kıvrım dağlar ortaya çıktı.
Mesozoik dönem Alp dağlarının hazırlık dönemi olup, Pangea ikiye ayrılmış ve ilk dinozorlar, kuşlar ve memeliler ortaya çıkmıştır. Tersiyer döneminde Alp-Himalaya kıvrım dağ sistemi başlamış, Atlas ve Hint okyanusları belirginleşmiş, petrol yatakları oluşmuştur. En güncel dönem olan Kuvaterner'de ise buzul çağları yaşanmış, insan ortaya çıkmış ve denizler bugünkü seviyelerine ulaşmıştır.
Yerkabuğunu şekillendiren iç kuvvetlerin başında Epirojenez (dikey hareketler) gelir. Bu hareketler erozyonlar, dağ oluşumları ve volkanik faaliyetler gibi nedenlerle izostatik dengeyi bozar. Deniz seviyesinin yükselmesine regresyon, alçalmasına transgresyon denir.
Orogenez hareketleri ise dağ oluşum hareketleridir. Levhaların sıkıştırması sonucu tortul tabakalar kıvrılır veya kırılır. Kırılma sonucu horst (yüksek) ve graben (alçak) alanlar oluşur. Volkanizma, magmanın yeryüzüne çıkmasıdır ve derinlik ile yüzey volkanizması olmak üzere ikiye ayrılır.
⚠️ Dikkat: Türkiye, Avrasya ve Arap-Afrika levhalarının arasında sıkışmış durumdadır. Afrika levhası yılda 9 mm, Arabistan levhası ise 1 mm hızla kuzeybatıya hareket ederek Anadolu'yu sıkıştırmakta ve deprem oluşumuna neden olmaktadır.
2
of 2Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Dünya'nın Tektonik Oluşumu
Dünya'nın katmanları içten dışa doğru çekirdek, manto ve yer kabuğu şeklinde sıralanır. Çekirdek en yoğun ve en sıcak katman olup iç (katı) ve dış (sıvı) olmak üzere ikiye ayrılır. Manto, hacmin %84'ünü oluşturur ve konveksiyonel akıntılarıyla tektonik olayları tetikler.
Yer kabuğu (litosfer) en ince ve en hafif katmandır. Okyanusal kabuk Sima (Silisyum+Magnezyum), karasal kabuk ise Sial (Silisyum+Alüminyum) olarak adlandırılır. Sial, kıtaların altında kalınken okyanusların altında incedir. Sima ise tam tersine okyanusların altında kalın, dağların altında incedir.
Levha Tektoniği Kuramı, Alfred Wegener'in Kıtaların Kayması fikrini geliştirir. Geçmişte tüm kıtalar Pangea adı verilen tek bir kara parçasıydı ve etrafı Panthalasa denizi ile çevriliydi. Zamanla mantonun konveksiyonel hareketleri kıtaları birbirinden ayırmıştır. Kıta kenarlarının puzzle gibi birbirine uyması, benzer fosil ve kayaçlar bu teoriyi destekler.
Levhalar üç şekilde hareket eder: Ayrılan (uzaklaşan) levhalar arasında yeni deniz tabanı oluşurken, yakınlaşan (çarpışan) levhalar arasında okyanusal litosfer mantoya dalar, yanal hareket eden levhalar ise birbirine sürtünerek geçer. Dünya üzerinde Avrasya, Pasifik, Afrika, Kuzey Amerika, Güney Amerika, Avustralya ve Antartika olmak üzere 7 büyük levha vardır.
🌋 İlginç Bilgi: Levha tektoniği kuramı sadece dağların ve okyanusların oluşumunu değil, aynı zamanda depremlerin, volkanların, sıcak su kaynaklarının ve derin okyanus çukurlarının neden belirli bölgelerde yoğunlaştığını da açıklar!
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
Benzer Ders Notları
En popüler içerikler: Plate Tectonics
5CoğrafyaCoğrafya
Levha tektoniği
102243
CoğrafyaDünyanın tektonik oluşumu
Bu ders notu 10 sınıf Coğrafya dersinde önemli konu özetleri içerir
103353
CoğrafyaDünyanın tektonik oluşumu
Coğrafya ders notu
104387
CoğrafyaCoğrafya 10.sınıf Dünyanın tektonik oluşumu,jeolojik zaman,iç kuvvetler
Coğrafya 10.sınıf 1.ünite 1-2-3.bölümleri konu yazısı
102470
Coğrafya10. sinif cografya 1. unite
ozet konu calismasi
106936
Coğrafya dersinin en popüler içerikleri
9Coğrafya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
918,289275
CoğrafyaTyt Coğrafya Doğa ve İnsan
Tyt coğrafya ilk konu
93,57448
CoğrafyaCoğrafya
Coğrafya tyt için tekrar
1282122
Coğrafya9.sınıf coğrafya 1.donem1.yazılı konu tekrarı
Coğrafya
93,58829
Matematik2020 TYT sınavı
2020 yılına ait TYT sınavı. İyi çalışmalar dilerim :)
123496
CoğrafyaTyt coğrafya notları tümü
Tyt coğrafya notları
126,231122
Matematik2018 TYT sınavı
2018 TYT sınavi sorularıdır. İyi çalışmalar :)
1234711
CoğrafyaCoğrafya ders notu
4.unite yok müfredatta
91,4389
CoğrafyaCoğrafya 9.sınıf
En iyi şekilde
984319
En popüler içerikler
9BiyolojiTyt biyoloji
Bio
95,837152
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
85,931205
Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
94,68971
FizikTYT Fizik
Tyt fizik
107,470212
Matematik8. Sınıf matematik ders notları
Ders notu
81,35436
TarihTYT AYT TARİH
Tarih
92,87367
KimyaTyt kimya konu başlıkları
Konu başlıkları
123,380134
FizikTYT Fizik
18 sayfada fizik
1218,485734
MatematikTyt matematik
Özet konular
122,64760
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı