Jeolojik Zamanlar ve Türkiye'nin Jeolojik Geçmişi

Dünya milyarlarca yıl içinde sürekli değişim geçirdi. Jeolojik zamanlar, dünyanın oluşumundan günümüze kadar geçen süreyi üç ana zamana ayırır: Paleozoyik (I. Zaman), Mesozoyik (II. Zaman) ve Senozoyik (III. Zaman). Bazı kaynaklar dört zaman olarak öğretse de MEB kitaplarında üç zaman olarak geçmektedir.

Paleozoyik (I. Zaman) döneminde ilk ağaçlar ve sık ormanlar oluştu, Pangea tek kıtası ortaya çıktı ve taş kömürü yatakları oluştu. Türkiye'de bu döneme ait araziler azdır çünkü ülkemizin çoğu o zamanlar Tetis Denizi altındaydı. Yıldız Dağları, Zonguldak çevresi, Menteşe Dağları, Anamur-Alanya arası ve Bitlis çevresi bu döneme ait masif arazilerdir.

Mesozoyik (II. Zaman) döneminde dinozorlar yaşadı, ilk memeli hayvanlar ortaya çıktı ve Pangea kıtası ikiye ayrılarak Tetis Denizi oluştu. Bu dönemde Türkiye tamamen sular altındaydı. Bu yüzden Anadolu'nun birçok yerinde deniz canlısı fosillerine rastlanır.

Bunu Biliyor muydun? Bugün dağların tepesinde bile deniz kabuğu fosilleri bulabilirsin. Bu, o bölgelerin bir zamanlar deniz tabanı olduğunu gösterir!

Senozoyik (III. Zaman) iki alt döneme ayrılır: Tersiyer ve Kuvaterner. Tersiyer'de Alp-Himalaya dağ kuşağı, Toroslar ve Kuzey Anadolu Dağları oluştu. Anadolu denizden yükselmeye başladı. Petrol, linyit, bor ve tuz yatakları bu dönemde oluştu. Kuvaterner'de ise ilk insanlar ortaya çıktı, günümüz iklim koşulları oluştu ve kıtalar bugünkü şeklini aldı. Ege Denizi, İstanbul ve Çanakkale boğazları oluştu, Karadeniz'in suları tuzlu hale geldi.

Türkiye'nin bugünkü şekli, Avrasya, Afrika ve Arabistan levhalarının etkileşimiyle oluşmuştur. Bu levhaların hareketleri hala devam etmekte ve ülkemizin jeolojik yapısını etkilemektedir.