Divanü Lugati't-Türk

Divanü Lugati't-Türk, 1072-1074 yılları arasında Kaşgarlı Mahmud tarafından yazılmış ve Ebul Kasım Abdullah'a sunulmuştur. Bu eser, İslami dönem Türk edebiyatı eserleri arasında önemli bir yere sahiptir.

Eserin özellikleri:

• Bilinen ilk Türkçe sözlüktür.
• Sadece bir sözlük değil, aynı zamanda İslamiyet öncesi Türk edebiyatı, tarihi, coğrafyası ve mitolojisi hakkında bilgi veren kapsamlı bir kaynaktır.
• Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla yazılmıştır.
• Türk sözlü edebiyatının yazıya geçen ilk örneklerini içerir.
• Eserde, dönemin Türk dünyasını gösteren bir harita da bulunmaktadır.

Vocabulary: Divan, Arapça kökenli bir kelime olup "toplama, bir araya getirme" anlamına gelir. Edebiyatta şairlerin şiirlerini topladıkları eserlere verilen isimdir.

Highlight: Divanü Lugati't-Türk, sadece bir sözlük değil, aynı zamanda Türk kültürü ve tarihi hakkında önemli bilgiler içeren ansiklopedik bir eserdir.

Atabetü'l-Hakayık

Atabetü'l-Hakayık, 12. yüzyılda Edip Ahmet Yükneki tarafından yazılmış bir ahlak ve öğüt kitabıdır. "Hakikatler eşiği" anlamına gelen bu eser, Geçiş Dönemi Eserleri arasında yer alır.

Eserin özellikleri:

• Aruz ölçüsüyle yazılmıştır.
• Arapça ve Farsça kelimelere sıkça rastlanır.
• On dört bölümden oluşur ve her bölümde ayrı bir konu işlenir.
• Didaktik bir tarzda yazılmıştır.
• Cömertlik, ilim, doğruluk gibi konuları ele alır.

Definition: Didaktik, öğretici ve eğitici nitelikte olan edebi eser türüdür.

Divan-ı Hikmet

Divan-ı Hikmet, 12. yüzyılda Ahmet Yesevi tarafından yazılmıştır. "Hikmet", Ahmet Yesevi'nin ve müritlerinin şiirlerine verilen isimdir. Bu eser, İslami dönem Türk edebiyatı açısından büyük önem taşır.

Eserin özellikleri:

• Şiirler çok sade bir halk diliyle yazılmıştır.
• Eserin yazılma amacı, halka İslam esaslarını hikmetli bir şekilde öğretmektir.
• Dörtlükler halinde ve hece ölçüsüyle yazılmıştır.
• Tasavvufi konuları işler.

Quote: Ahmet Yesevi, Hz. Muhammed (s.a.v) 63 yaşında vefat ettiği için 63 yaşına gelince kendini yeraltında bir hücreye kapatmıştır.

Highlight: Divan-ı Hikmet, Türk tasavvuf edebiyatının en önemli eserlerinden biridir ve Türk-İslam kültürünün yayılmasında büyük rol oynamıştır.

Bu eserler, 10. sınıf edebiyat İslamiyet etkisinde gelişen Türk edebiyatı konusunun temel taşlarını oluşturur ve KPSS'de ilk Türk-İslam eserleri bölümünde sıkça sorulur. Bu dönem, Türk edebiyatının İslami unsurlarla zenginleştiği ve yeni bir kimlik kazandığı önemli bir geçiş dönemidir.

Kutadgu Bilig

Kutadgu Bilig, 11. yüzyılda Yusuf Has Hacib tarafından yazılan ve Doğu Karahanlı Devleti'nin Hakanı Tabgaç Buğra Han'a sunulan önemli bir eserdir. "Mutluluk veren bilgi" anlamına gelen bu eser, İslami dönem Türk edebiyatının ilk eserleri arasında yer alır.

Eserin özellikleri şunlardır:

• Didaktik (öğretici) tarzda yazılmıştır.
• Toplumsal sorunlara çözüm yolları sunmayı ve insanları mutlu etmeyi amaçlar.
• Ahlak, dinin önemi ve devlet idaresi gibi konuları ele alır.
• Dört sembolik karakter içerir: Kün-Togdı, Ay-Toldı, Ögdülmiş ve Odgurmış.
• Türk edebiyatında aruz vezniyle yazılan ilk eserdir.
• Siyasetname türünün ilk ve en önemli örneğidir.

Highlight: Kutadgu Bilig, Türk edebiyatında aruz vezniyle yazılan ilk eser olma özelliğini taşır.

Definition: Siyasetname, devlet yönetimi ve siyaset konularında yazılan, yöneticilere öğütler veren edebi eser türüdür.

Example: Eserdeki sembolik karakterlerden Ögdülmiş, aklı ve bilgiyi temsil eder.