Türkçe151Güncellendi 28 Eyl 20266 sayfa

Yazım Kuralları Nasıl Uygulanır?

Şikayet Et

Kerem@krmd.34

Yazım kuralları, Türkçe'yi doğru ve etkili kullanmamızı sağlayan önemli kurallardır. Bu kurallara uygun yazı yazmak, anlaşılırlığı artırır ve iletişimimizi güçlendirir. Türkçe yazım kurallarında özellikle büyük-küçük harf kullanımı ve bitişik-ayrı yazıma dikkat etmeliyiz.

Ders notlarını görmek için kaydol.
Ücretsiz!

Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun

Büyük - Küçük Harf Kullanımı

Ünvan, lakap ve saygınlık bildiren sözcüklerin ilk harfi büyük yazılır. Örneğin: "Doktor Zeynep Hanım'a" derken, "Doktor" kelimesi büyük harfle başlar. Ancak akrabalık adları küçük harfle yazılır, "Zerrin hala" gibi.

Mevki, makam adları ve din, dil, mezhep adları her zaman büyük harfle başlar. "Vali", "İslamiyet", "Budizm" örneklerindeki gibi. Gezegen anlamında kullanıldığında "Dünya", "Güneş" gibi kelimeler büyük yazılır, ama "Odam güneş almıyor" cümlesindeki gibi sıradan kullanımda küçük yazılırlar.

"Doğu" ve "batı" sözcükleri yer yön belirttiğinde küçük, düşünce ve hayat tarzı belirttiğinde büyük yazılır. "İl, ilçe, köy, kasaba, belde" kelimeleri küçük; "Cadde, Mahalle, Bulvar, Sokak" ise büyük yazılır.

Dikkat! Yazım kurallarında en çok karışan konulardan biri büyük-küçük harf kullanımıdır. Bir yere ait özel adların yazımına dikkat etmelisin.

Ders notlarını görmek için kaydol.
Ücretsiz!

Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun

Yazım Kurallarında İstisnalar

Dünyada tek olan şeyler büyük, birden çok olan şeyler küçük harfle yazılır. "Van Gölü" tek olduğu için büyük, "Van kedisi" birden çok olduğu için küçük yazılır. Taşınabiliyorsa küçük, taşınamıyorsa büyük harf kullanılır: "İnegöl köftesi" taşınabilir, "Alman Çeşmesi" taşınamaz.

Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesme işareti ile ayrılır: "Türk Dil Kurumunun" şeklinde yazılır. Ama unutma, "Avrupa Birliği'ne" bu kurala istisnadır. Kısaltmalarda da dikkatli olmalısın - "İTÜ'nün" gibi büyük harfle yapılan kısaltmalarda ek kesme ile ayrılır.

Küçük harfle yazılan kısaltmalarda (yy., vb.) gelen ek nokta ile ayrılır ve kelimenin okunuşuna göre getirilir. Ağırlık ve uzunluk birimleri (mm, kg) bu kurala istisna olup, bunlara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.

Not: Arapça-Farsça tamlamaların yazımına özellikle dikkat et! Bir eser adıysa (Servet-i Fünun Dergisi) orijinali gibi, değilse (servetifünun dönemi) bitişik yazılır.

Ders notlarını görmek için kaydol.
Ücretsiz!

Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun

Özel Durumlarda Yazım Kuralları

Dönem ve çağ adları her zaman büyük yazılır ve gelen ekler kesme ile ayrılır: "Antik Çağ'ın" örneğindeki gibi. Dergi, gazete, tablo adları özel ada dahil değilse küçük yazılır: "Atlas dergisi" gibi. Ancak "Resmi Gazete", "Milli Gazete" gibi istisnalar vardır.

Element kısaltmalarına (Fe) ek getirilmez. "Yol" kelimesi her zaman ayrı yazılır: "hava yolu", "deniz yolu" gibi. İkilemeler genellikle ayrı yazılır: "adım adım", "göre göre" şeklinde, ama "gitgide" kelimesi istisnadır.

Belirli bir tarihi bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar: "29 Mayıs 1453 Salı günü". Yön adları isimden önce gelirse büyük, sonra gelirse küçük yazılır: "Doğu Anadolu'nun doğusu" gibi. Ara yönler (kuzeydoğu, güneybatı) ise birleşik yazılır.

Hatırla: Yön adlarının yazımı, cümledeki konumuna göre değişir. Hangi durumda nasıl yazılacağını bilmek, yazılarının daha düzgün olmasını sağlar.

Ders notlarını görmek için kaydol.
Ücretsiz!

Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun

Bitişik ve Ayrı Yazım Kuralları

"Alt", "üst" ve "üzeri" sözcükleri yer bildiriyorsa ayrı, yer bildirmiyorsa bitişik yazılır. "Yer altı", "su altı" yer bildirdiği için ayrı; "akşamüstü", "yüzüstü" yer bildirmediği için bitişik yazılır.

"Alt, üst, ön, arka, yan, karşı, iç, dış, orta, büyük, küçük" gibi sözcükler başa geldiğinde genellikle ayrı yazılır: "ön söz", "arka plan", "iç hat" gibi. "İç, dış, sıra" kelimeleri her zaman ayrı yazılır: "yurt içi", "yanı sıra".

Saat gösterimlerinde küsurat varsa ona göre, tam saatlerde ise saate göre ek gelir: "22.11'de", "20.00'de" gibi. Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır: "kırk dokuz". Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla ifade edilir: "beşer", "yedişer".

İpucu: Günlük hayatta en çok kullandığımız bitişik-ayrı yazım kurallarına dikkat edersen, yazıların daha düzgün ve anlaşılır olur!

Ders notlarını görmek için kaydol.
Ücretsiz!

Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun

Özel Yazım Durumları

Bir fiilde ünsüz türemesi veya ünlü düşmesi varsa, eylem bitişik yazılır: "hissetti", "affetti", "sarf etti". Bağlaç olan "-ki" her zaman ayrı, sıfat yapan ve ilgi zamiri olan "-ki" ise bitişik yazılır: "bilmem ki", "sendeki azim", "gazetedeki haber".

İkinci kelimesi belirli geçmiş zaman $-di$ kurallı birleşik kelimeler bitişik yazılır: "hünkarbeğendi", "albastı". Her iki kelimesi de belirli geçmiş $-di$ veya geniş zaman $-r$ eklerini almış kalıplaşmış sözcükler de bitişik yazılır: "oldubitti", "dedikodu", "okuryazar".

"Öz" kelimesi "özbeöz", "özçekim", "özsever", "özişler", "özeser", "özveri", "öndeyiş" gibi kelimelere bitişik yazılır. Ancak "öz güven" ayrı yazılır.

Önemli: Bitişik mi, ayrı mı yazılacağını karıştırdığın kelimelerde, kelimelerin anlamlarına dikkat et. Anlam değişiyorsa yazım da değişebilir.

Ders notlarını görmek için kaydol.
Ücretsiz!

Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun

Birleşik Kelimelerin Yazımı

Sıfat fiil ekleriyle kurulan kelimeler bitişik yazılır. "Kuşkonmaz", "cankurtaran", "gökdelenler" gibi örneklerde gördüğün üzere bu tür kelimeler ayrı değil bitişik yazılır.

Mesleğin başına gelen "baş" kelimesi her zaman bitişik yazılır. "Başöğretmen", "başhekim" örneklerinde olduğu gibi meslekle "baş" kelimesi arasına boşluk koymuyoruz.

Bir ya da iki ögesi emir kipiyle kurulan kalıplaşmış kelimeler de birleşik yazılır. "Albeni", "ateşkes", "veryansın" gibi kelimeler bu kurala örnek olarak verilebilir.

Kendine Güven: Yazım kuralları başlangıçta karmaşık gelebilir, ama zamanla ve pratik yaptıkça bunları kolayca hatırlayacaksın. Türkçeyi doğru kullanman, hem okul hayatında hem de ileride çok işine yarayacak!

Hiç sormayacaksın sanmıştık...

Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.

Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.

Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙

Benzer Ders Notları

Türk Dili ve Edebiyatı