Yazım Kuralları: TYT Türkçe Ders Notları

Düzeltme İşareti ve Kısaltmalar

Düzeltme işareti ^ sadece anlam karışıklığını gidermek için kullanılır. Örneğin "hâl" ve "hal" kelimeleri gibi. Ayrıca Arapça ve Farsça kökenli bazı kelimelerde sesleri inceltmek için de kullanılabilir.

Kısaltmalar yazarken dikkat etmen gereken temel kurallar şunlar:

• Büyük harfli kısaltmalarda nokta konmaz: TSK, TBMM gibi (tek istisna: T.C.)
• Bu kısaltmalara ek gelirken kesme işareti kullan: TSK'nin, TBMM'ye
• Küçük harfli kısaltmalarda ek açılıma göre gelir: kg'dan, km'nin

İpucu: Kısaltmaların okunuşuna göre ek alıp almadığına dikkat et!

Sayıların ve Büyük Harflerin Yazımı

Sayıları yazarken şu kurallara uy:

• Sayı gruplarını ayrı yaz: "üç yüz elli" (bitişik değil)
• Büyük sayılarda sıfırları yazıyla yazabilirsin: "3 bin soru", "1 milyon kişi"
• Yüzde işareti ile sayı arasına boşluk koyma: %60, %0,80

Büyük harf kullanımında en önemli kurallar:

• Saygı sözlerinden sonra unvanlar büyük başlar: "Sayın Kaymakam"
• Dil ve milletadları büyük: Türkçe, Almanca, İngiliz
• Din ve mezhep adları büyük: İslâmiyet, Müslüman

Not: Akrabalık sözcükleri küçük başlar: "anneanne", "amcam"

Yer Adları ve Resmi İsimler

Coğrafi adlarda dikkat etmen gereken noktalar:

• Dağ, nehir, göl adları büyük: Erciyes Dağı, Van Gölü, Dicle Nehri
• Mahalle, cadde, sokak sözcükleri büyük: Muratlar Mahallesi, Atatürk Caddesi
• Yön ifadeleri yer adından önceyse büyük, sonraysa küçük: "Güney Almanya" ama "Almanya'nın güneyi"

Kurumlar ve yayınlarda:

• Kurum adlarının her kelimesi büyük: Türk Dil Kurumu
• Kitap, gazete adlarında sadece özel sözcükler büyük: Akşam gazetesi
• Tarihi olaylar büyük: Orta Çağ, İnönü Savaşı

Para birimleri ve müzik türleri küçük yazılır: Türk lirası, türkü, hicazkar.

Önemli: Belirli bir tarih ifade eden gün ve ay adları büyük başlar!

Bitişik ve Ayrı Yazım Kuralları

Birleşik fiillerde temel kural şu: İkinci sözcük anlamını yitiriyorsa bitişik, yitirmiyorsa ayrı yaz.

• Ayrı: "tarla faresi", "köpek balığı", "uğur böceği"
• Bitişik: "alt etmek", "terk etmek", "fark etmek"

Zaman belirten ifadelerde:

• Ayrı yazılanlar: "gece yarısı", "hafta sonu", "gün ortası"
• Bitişik yazılanlar: ara yönler (güneydoğu, kuzeybatı)

İç-dış-sıra kuralı:

• Ayrı: "yurt içi", "olağan dışı", "ardı sıra"
• Bitişik: somut anlam varsa (bilinçaltı, sırtüstü)

Pratik Kural: "Yol" sözcüğü hep ayrı yazılır: deniz yolu, hava yolu (istisna: otoyol)

Özel Durumlar ve İstisnalar

"Ana", "ön", "baş" sözcüklerinin yazımı:

• Ana sözcüğü genellikle ayrı: "ana vatan", "ana dil"
• Ön sözcüğü ayrı: "ön yargı", "ön ses"
• Baş sözcüğü yönetici anlamındaysa bitişik: "başhekim", "başyazar"

Oyun ve renk adları bitişik yazılır: "birdirbir", "beştaş", "pembemsi"

Emir kipi olan sözcükler bitişik: "çalkazan", "atıştır", "yapboz"

"Oğlu-kızı" sözcükleri:

• Gerçek anlamda: "amca oğlu", "hala kızı" (ayrı)
• Mecaz anlamda: "Çapanoğlu", "hanımefendi" (bitişik)

Dikkat: İkinci kelimede anlam değişimi yaşanırsa bitişik yaz: "kuşburnu", "hanımgöbeği"