Türkçe Yazım Kuralları Rehberi

Büyük Harf Kuralları

Unvan ve lakaplar her zaman büyük harfle yazılır ve gelen ekler kesmeyle ayrılır. "Aker Hoca'nın" ya da "Aker Bey'in" gibi. Akrabalık adları herkes tarafından biliniyorsa büyük, yoksa küçük yazılırsın.

Mevki ve makam adları büyük harfle başlar. Muhtar, Vali gibi kelimeleri unutma. Bir sözcükte yapım eki varsa (Türkçesine, İngilizcesiye gibi), gelen ek ayrılmaz çünkü yapım eki olan kelimeler bitişik yazılır.

Önemli: Yapım eki olan kelimelerde ek ayırmayı unutma, bu sınavlarda çok çıkar!

Özel Adlar ve Coğrafi İsimler

Taşıyabildiğin küçük, taşıyamadığın büyük yazılır kuralı çok pratik! İngiliz anahtarı küçük ama Van Gölü büyük yazılır. İstanbul Boğazı'nın gibi iyelik eki varsa gelen ek ayrılmaz.

Din ve mezhep adları büyük yazılır ama cümle içinde küçük de yazılabilir. "Yunan Tanrısı'nın" büyük, "yunan tanrıları" küçük olabilir. -ler, -lar varsa küçük yoksa büyük yazarsın.

Gezegen adları büyük yazılır: Venüs, Merkür, Güneş. Ama ay, güneş ve gök taşı küçük yazılır. İlçe, belde, köy, kasaba kelimeleri küçük ama Cadde, Mahalle, Sokak büyük yazılır.

İpucu: "Taşıyabilir miyim?" diye sor kendine - cevap evet ise küçük yaz!

Kurum Adları ve Kısaltmalar

Kurum ve kuruluş adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz. "Sosyal Güvenlik Kurumunun" gibi. Tek istisna "Avrupa Birliği'ne" - bu ayrılır! TDK'nın, SSK'nın gibi büyük harfli kısaltmalarda da ek kesmeyle gelir.

Küçük harfli kısaltmalarda gelen ek nokta ile ayrılır: kr.un, yy.da gibi. Ağırlık ve uzunluk birimleri istisna: cm'ye, kg'a şeklinde kesmeyle ayrılır. Ama cm² gibi küp ifadelerinde hiçbir işaret koymadan yazarsın.

Dönem ve çağ adları daima büyük yazılır ve gelen ek kesmeyle ayrılır: Antik Çağ'ın. Arapça-Farsça tamlamalar eser adıysa aynı şekilde (Servet-i Fünun), değilse bitişik yazılır (Servetifünun).

Dikkat: Kurumlarda tek istisna Avrupa Birliği - onu ayrı yaz!

Gazete, Dergi ve "Her" Kelimesi

Dergi ve gazeteler genelde küçük yazılır: varlık dergisi, Star gazetesi. Sadece 3 gazete istisna: Resmi Gazete, Milli Gazete, Ticaret Sicili Gazetesi - bunlar büyük! Dergilerden sadece Tebliğler Dergisi büyük yazılır.

Edebiyat kelimesi dönem varsa büyük (Tanzimat Dönemi Edebiyatı), yoksa küçük yazılır (divan edebiyatı). Bağlaçlar bütün harfler büyük olunca büyük yazılır: TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI.

"Her" sözcüğü sadece "herhangi" ve "herkes"te bitişik, diğerlerinde ayrı yazılır. "Herhalde" belki anlamındaysa bitişik, "her halde" her durumda anlamındaysa ayrı yazarsın.

Kolay Kural: "Her" kelimesinde sadece 2 tanesini bitişik yaz: herhangi, herkes!

"Bir" Kelimesi ve Yabancı Sözcükler

"Bir" kelimesi kuralı çok basit! "Birçok, birkaç, biraz, birdenbirе" bitişik yazılır. "Bir gün, bir an" ayrı yazılır. "Birtakım şeyler" bitişik ama "bir takım elbise" ayrı! Bir kelimesinin yerine 2 geliyorsa ayrı, gelmiyorsa bitişik yaz.

"Şey" sözcüğü daima ayrı yazılır: bir şeyler gibi. Bu kuralın istisnası yok, hep ayrı!

Yabancı sözcüklerde ilk iki harfi ünsüz olanlar (trafik, tren, slayt) ve son iki harfi ünsüz olanlar (realizm) vardır. Sadece "gardirop" kelimesini hatırla - bu özel!

Pratik Test: "Bir" yerine "2" diyebiliyorsan ayrı yaz!

Hukuk, Yön ve Kelime Birleşmeleri

Kanun adları daima büyük yazılır: İdare Hukuku, Anayasa Hukuku gibi. Paragraf, program, öge, coğrafya, fotoğraf, topografya kelimelerini de hatırla.

Alt/üst sözcükler yer bildiriyorsa ayrı (yer altı, su altı), bildirmiyorsa bitişik yazılır (akşamüstü, suçüstü). "Yol" kelimesi hep ayrı: hava yolu, kara yolu, deniz yolu, demir yolu.

"Sever" kelimesi bitişik yazılır: hayvansever, sanatsever. "İç, dış, sıra" sözcükleri daima ayrı: yurt içi, yurt dışı, yanı sıra. Sadece bu üçünde "ı" var, dikkat et!

Kolay Hatırlama: Yol kelimesi hep ayrı, sever kelimesi hep bitişik!

Yön, İkileme ve Birleşik Kelimeler

Doğu, batı sözcükleri yön adı isimden önce geliyorsa büyük (Doğu Anadolu'nun), sonra geliyorsa küçük yazılır (doğusu). Kuzeydoğu, güneybatı birleşik yazılır.

İkilemeler daima ayrı yazılır: gör göre, diз dize. Tek istisna "gitgide" - bu birleşik! Fırfır, gırgır, cırcır, dırdır kelimeleri isim olunca birleşik, ses olunca ayrı yazılır.

Birleşik isimler ikinci kelime ya da her iki kelime anlamını kaybederse birleşik yazılır: birdenbire, gelişigüzel, keçiboynuzu. Birleşik fiiller ünsüz türemesi veya ünlü düşmesi varsa bitişik: hissetti, affetti, sabretti.

İpucu: "Fark etti" ayrı ama "hissetti" bitişik - ünsüz türemesi var mı kontrol et!

Sayılar, Tarihler ve Saatler

Sayıların yazımı kolay! "Bir milyon, oniki" ayrı ama oyun adı olunca birleşik: yüzbir, elliiki. Sıra sayıları 2'nci, 5'inci şeklinde yazılır. Ünlü ile bitiyorsa ek ünlüsüz, ünsüz ile bitiyorsa ek ünlülü gelir.

Üleştirmeler yazıyla yazılır: altışar, beşer gibi. Bu kural sabit, rakamla yazma!

Tarihlerin yazımı çeşitli: 7.12.1990 ya da 7/12/1990 olabilir. Ay adı yazıyla yazılıyorsa araya noktalama işareti gelmez: 7 Aralık 1990. Saatler 21.00'de, 21.15'te şeklinde yazılır.

Pratik Kural: Ay adı harfle yazıyorsa araya hiçbir işaret koyma!

"De" ve "Ki" Yazımı

"De"nin yazımı çok önemli! Hal eki olan "de" bitişik yazılır ve -te, -ta şeklini alır: "Geldiğinde beni burada bekle." Yer veya zaman bildiriyorsa bitişik yaz. Bağlaç olan "de" ayrı yazılır ve -te, -ta şeklini almaz: "Görüp de beni tanımadı."

"Ki"nin yazımı pratik kuralla öğrenilir! Ki'den sonra -ler, -lar geliyorsa bitişik (sınıftaki), gelemiyorsa ayrı yazılır (bilsem ki).

Bağlaç olan ki genelde ayrı yazılır ama şu kelimeler bağlaç olmalarına rağmen daima birleşik: sanki, oysaki, mademki, belki, halbuki, çünkü, meğerki, illaki. Bunları ezberle!

Süper İpucu: "Ki"den sonra "-ler/-lar" koyabiliyorsan bitişik yaz!