Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler

Büyük harf kullanımı, yazılarımızın doğruluğunu belirleyen önemli bir kuraldır. Özel isimler (Ali Pekşen, Konya, Karatay), saygı bildiren kelimeler (Ayşe Hanım, Mehmet Bey) ve kitap, dergi isimleri (Kızlar Çetesi, Hürriyet) büyük harfle başlar.

Kurum ve kuruluş isimleri (Kızılay, Sümer Lisesi) ile coğrafi şekiller (Akdeniz, Van Gölü) de büyük harfle yazılır. Güneş ve Ay sözcükleri, gök bilimi terimi olarak kullanıldığında büyük yazılır: "Dünya'nın Güneş'e uzaklığı epey vardır."

Yön bildiren sözcükler yer adından önce gelirse büyük, sonra gelirse küçük yazılır. Tarihlerde ay ve gün isimleri yanında sayı varsa büyük yazılır: "20 Eylül 1978 Çarşamba günü" gibi. Mi soru eki kendinden önce gelen kelimeden ayrı, sonraki eklere bitişik yazılır: "Sen de geliyor musun?"

⭐ Unutmayın: Özel isimler her zaman büyük harfle başlar, ancak yön bildiren sözcükler sadece yer isminden önce geldiğinde büyük harfle yazılır!

De/Ki Eklerinin Yazımı ve Diğer Kurallar

De'nin yazımı, cümleden çıkarabiliyorsak ayrı, çıkaramıyorsak bitişik yazılır. "Kitapların Nursema'da kaldı" (ayrı), "Kitapta güzel şiirler var" (bitişik) örneklerindeki farkı görebilirsin.

Ki'nin yazımı için pratik bir yöntem: Eğer ki'nin geldiği kelimeye -ler eki gelebiliyorsa bitişik yazılır. "Konuş ki derdini anlayalım" (ayrı), "duvardaki saat düştü" (bitişik) gibi. Bazı kelimeler ise kalıplaşmış olarak hep bitişik yazılır: sanki, belki, oysaki.

İkilemelerin yazımı her zaman ayrıdır ve aralarına noktalama işareti konmaz: "Çabuk çabuk konuştu", "olanları bir bir anlattı". Pekiştirmeli sözcükler ise birleşik yazılır: sapasağlam, çepeçevre.

Sayıların yazımı ile ilgili, harfle yazılırken tüm basamaklar ayrı yazılır: "yüz on beş". Sayılara ek getirirken ise sayının okunuşuna göre ek gelir: 7'nci (yedinci), 6'şar (altışar).

🔍 İpucu: "De" ekini cümleden çıkarabiliyorsan ayrı yaz! Örneğin: "Sen de gel" cümlesinden "de"yi çıkarınca "Sen gel" anlamlı bir cümle kalır, bu yüzden ayrı yazılır.

Birleşik Sözcükler ve Kısaltmalar

Birleşik sözcükler genellikle bitişik yazılır, ancak bazı birleşik fiiller ayrı yazılabilir. Kurallı birleşik fiiller her zaman bitişik yazılır: "okuyabilirim", "geliver", "bakakaldım".

"Etmek" ve "olmak" yardımcı fiilleriyle oluşturulan birleşik fiillerde, ses düşmesi veya türemesi olursa birleşik yazılır: "hisset" (his et), "zannet" (zan et), "affet" (af et). Ses değişimi yoksa ayrı yazılır: "fark et".

İki kelimeden birinin anlamını kaybettiği birleşik kelimeler her zaman bitişik yazılır: "kuşburnu", "kaynanadili", "buzdolabı". Ayrıca sıkça karıştırılan "herhangi", "hiçbir", "birtakım", "birkaç" gibi sözcükler de bitişik yazılır.

Kısaltmaların yazımında sözcüklerin baş harfleri alınarak oluşturulan kısaltmalar daima büyük harfle yazılır. Bu kısaltmalara ek getirilirken harflerin okunuşuna göre ek eklenir: "THY'de", "MEB'in", "TOKİ'nin".

💡 Yardımcı fiillerle oluşan birleşik sözcüklerde ses düşmesi olup olmadığına dikkat et! "Fark et" sözcüğünde ses düşmesi yok, "sabret" (sabır et) sözcüğünde ses düşmesi var.