Türkçedeki ses olayları, dilimizin temelini oluşturan önemli kuralları içerir. Özellikle...
Türkçe34 görüntüleme·Güncellendi May 31, 2026·2 sayfaÜnlülerle İlgili Ses Olayları ve Büyük Küçük Ünlü Uyumu
K
kalafat337@kalafat337
1
of 2
Ünlülerle İlgili Ses Olayları
Ünlü türemesi iki temel durumda karşımıza çıkar. Birincisi, isimlere küçültme eki geldiğinde meydana gelir. Örneğin, "bir" sözcüğü "biricik" olurken, "genç" sözcüğü "gençcik" formunu alır. Bu türeme fiil köklerde görülmez.
Ünlü türemesinin ikinci durumu pekiştirilmiş sözcüklerde ortaya çıkar. "Sağlam" sözcüğü pekiştirilirken "sapasağlam" şekline dönüşür ve bu süreçte bir ünlü türemesi gerçekleşir.
Ünlü düşmesi ise üç farklı şekilde oluşabilir. İlk olarak, ikinci hecesi dar olan sözcükler çekim eki alırken: "akıl-ı" → "aklı", "nehir-i" → "nehri". İkinci olarak, birleşme esnasında yardımcı eylemle: "zehir + olmak" → "zehrolmak". Son olarak, sözcük yapım eki alırken: "kıvır-ım" → "kıvrım", "devir-im" → "devrim".
Püf Noktası: Sözcüklerin kökünde de ünlü değişimleri olabilir! Örneğin "ben-a" → "bana" ve "sen-a" → "sana" gibi değişimler kökte ünlü değişimine örnektir.
2
of 2
Ünlü Daralması ve Ünlü Uyumları
Ünlü daralması, genellikle sonu "a" veya "e" ile biten köklere "-yor" eki geldiğinde gerçekleşir. Bu durumda "a" ve "e" sesleri "ı", "i", "u" veya "ü" seslerine dönüşür. Örneğin "yaşa-yor" → "yaşıyor", "söyle-yor" → "söylüyor" olur. Ayrıca "de-y-ecek" → "diyecek" gibi örneklerde de ünlü daralması vardır.
Türkçede iki temel ünlü uyumu vardır: Büyük ünlü uyumu ve küçük ünlü uyumu. Büyük ünlü uyumunda, ilk hece kalın ünlü ile başlıyorsa diğer heceler de kalın; ince ünlü ile başlıyorsa diğer heceler de ince olmalıdır. Bu uyumu bozan tek biçimli ekler: -ki, -yor, -ken, -mtırak, -leyin, -daş, -gil.
Küçük ünlü uyumunda ise ilk hece düz ünlülerle (a, e, ı, i) başlıyorsa, sonraki heceler de düz ünlülerle devam etmelidir. Eğer ilk hece yuvarlak ünlülerle (o, ö, u, ü) başlıyorsa, sonraki hecelerde ya düz-geniş (a, e) ya da dar-yuvarlak (u, ü) ünlüler bulunmalıdır.
Dikkat! Küçük ünlü uyumunu bozan en yaygın ek "-yor" ekidir. Örneğin "gel(i)yor" sözcüğünde, küçük ünlü uyumu bozulmuştur.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: Nominalism
5Türkçe dersinin en popüler içerikleri
9En popüler içerikler
9Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı
Türkçe34 görüntüleme·Güncellendi May 31, 2026·2 sayfaÜnlülerle İlgili Ses Olayları ve Büyük Küçük Ünlü Uyumu
K
kalafat337@kalafat337
Türkçedeki ses olayları, dilimizin temelini oluşturan önemli kuralları içerir. Özellikle ünlülerle ilgili ses olayları, sözcüklerin yapısını ve söyleyişini etkiler. Bu özette, Türkçedeki ünlü ses olaylarını ve ünlü uyumlarını inceleyeceğiz.
1
of 2
Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Ünlülerle İlgili Ses Olayları
Ünlü türemesi iki temel durumda karşımıza çıkar. Birincisi, isimlere küçültme eki geldiğinde meydana gelir. Örneğin, "bir" sözcüğü "biricik" olurken, "genç" sözcüğü "gençcik" formunu alır. Bu türeme fiil köklerde görülmez.
Ünlü türemesinin ikinci durumu pekiştirilmiş sözcüklerde ortaya çıkar. "Sağlam" sözcüğü pekiştirilirken "sapasağlam" şekline dönüşür ve bu süreçte bir ünlü türemesi gerçekleşir.
Ünlü düşmesi ise üç farklı şekilde oluşabilir. İlk olarak, ikinci hecesi dar olan sözcükler çekim eki alırken: "akıl-ı" → "aklı", "nehir-i" → "nehri". İkinci olarak, birleşme esnasında yardımcı eylemle: "zehir + olmak" → "zehrolmak". Son olarak, sözcük yapım eki alırken: "kıvır-ım" → "kıvrım", "devir-im" → "devrim".
Püf Noktası: Sözcüklerin kökünde de ünlü değişimleri olabilir! Örneğin "ben-a" → "bana" ve "sen-a" → "sana" gibi değişimler kökte ünlü değişimine örnektir.
2
of 2Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Ünlü Daralması ve Ünlü Uyumları
Ünlü daralması, genellikle sonu "a" veya "e" ile biten köklere "-yor" eki geldiğinde gerçekleşir. Bu durumda "a" ve "e" sesleri "ı", "i", "u" veya "ü" seslerine dönüşür. Örneğin "yaşa-yor" → "yaşıyor", "söyle-yor" → "söylüyor" olur. Ayrıca "de-y-ecek" → "diyecek" gibi örneklerde de ünlü daralması vardır.
Türkçede iki temel ünlü uyumu vardır: Büyük ünlü uyumu ve küçük ünlü uyumu. Büyük ünlü uyumunda, ilk hece kalın ünlü ile başlıyorsa diğer heceler de kalın; ince ünlü ile başlıyorsa diğer heceler de ince olmalıdır. Bu uyumu bozan tek biçimli ekler: -ki, -yor, -ken, -mtırak, -leyin, -daş, -gil.
Küçük ünlü uyumunda ise ilk hece düz ünlülerle (a, e, ı, i) başlıyorsa, sonraki heceler de düz ünlülerle devam etmelidir. Eğer ilk hece yuvarlak ünlülerle (o, ö, u, ü) başlıyorsa, sonraki hecelerde ya düz-geniş (a, e) ya da dar-yuvarlak (u, ü) ünlüler bulunmalıdır.
Dikkat! Küçük ünlü uyumunu bozan en yaygın ek "-yor" ekidir. Örneğin "gel(i)yor" sözcüğünde, küçük ünlü uyumu bozulmuştur.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: Nominalism
5Türkçe dersinin en popüler içerikleri
9En popüler içerikler
9Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı