Türkçedeki ses olayları, dilimizin temelini oluşturan önemli kuralları içerir. Özellikle... Daha fazla göster
Türkçe34 görüntüleme·Güncellendi May 11, 2026·2 sayfaÜnlülerle İlgili Ses Olayları ve Büyük Küçük Ünlü Uyumu
K
kalafat337@kalafat337
1
of 2
Ünlülerle İlgili Ses Olayları
Ünlü türemesi iki temel durumda karşımıza çıkar. Birincisi, isimlere küçültme eki geldiğinde meydana gelir. Örneğin, "bir" sözcüğü "biricik" olurken, "genç" sözcüğü "gençcik" formunu alır. Bu türeme fiil köklerde görülmez.
Ünlü türemesinin ikinci durumu pekiştirilmiş sözcüklerde ortaya çıkar. "Sağlam" sözcüğü pekiştirilirken "sapasağlam" şekline dönüşür ve bu süreçte bir ünlü türemesi gerçekleşir.
Ünlü düşmesi ise üç farklı şekilde oluşabilir. İlk olarak, ikinci hecesi dar olan sözcükler çekim eki alırken: "akıl-ı" → "aklı", "nehir-i" → "nehri". İkinci olarak, birleşme esnasında yardımcı eylemle: "zehir + olmak" → "zehrolmak". Son olarak, sözcük yapım eki alırken: "kıvır-ım" → "kıvrım", "devir-im" → "devrim".
Püf Noktası: Sözcüklerin kökünde de ünlü değişimleri olabilir! Örneğin "ben-a" → "bana" ve "sen-a" → "sana" gibi değişimler kökte ünlü değişimine örnektir.
2
of 2
Ünlü Daralması ve Ünlü Uyumları
Ünlü daralması, genellikle sonu "a" veya "e" ile biten köklere "-yor" eki geldiğinde gerçekleşir. Bu durumda "a" ve "e" sesleri "ı", "i", "u" veya "ü" seslerine dönüşür. Örneğin "yaşa-yor" → "yaşıyor", "söyle-yor" → "söylüyor" olur. Ayrıca "de-y-ecek" → "diyecek" gibi örneklerde de ünlü daralması vardır.
Türkçede iki temel ünlü uyumu vardır: Büyük ünlü uyumu ve küçük ünlü uyumu. Büyük ünlü uyumunda, ilk hece kalın ünlü ile başlıyorsa diğer heceler de kalın; ince ünlü ile başlıyorsa diğer heceler de ince olmalıdır. Bu uyumu bozan tek biçimli ekler: -ki, -yor, -ken, -mtırak, -leyin, -daş, -gil.
Küçük ünlü uyumunda ise ilk hece düz ünlülerle (a, e, ı, i) başlıyorsa, sonraki heceler de düz ünlülerle devam etmelidir. Eğer ilk hece yuvarlak ünlülerle (o, ö, u, ü) başlıyorsa, sonraki hecelerde ya düz-geniş (a, e) ya da dar-yuvarlak (u, ü) ünlüler bulunmalıdır.
Dikkat! Küçük ünlü uyumunu bozan en yaygın ek "-yor" ekidir. Örneğin "gel(i)yor" sözcüğünde, küçük ünlü uyumu bozulmuştur.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: Nominalism
5TürkçeFİİLİMSİLER KONU ANLATIM PDF 8. SINIF TÜRKÇE
Fiilimsiler konu anlatımı pdf
82,74829
Türk Dili ve EdebiyatıSes bilgisi
Tyt Türkçe ses bilgisi ünlü düşmesi. ünlü türemesi. ünlü daralması. ünlü değişimi. ulama. ünsüz yumuşama. ünsüz benzeşmesi. ünsüz türemesi. ünsüz düşmesi.
91412
Türkçeİsim (ad)
Tyt notlari
91021
Türkçetamlamalar
türkçe notlar
9560
Türkçeİsim Tamlamaları
İsim Tamlamaları 10.sınıf Türk Dili ve Edebiyatı dersi konusudur.
72962
Türkçe dersinin en popüler içerikleri
9Türkçe8.Sınıf Anlatım Bozukluğu Konu Anlatımı
8.Sınıf Anlatım Bozukluğu Konu Anlatımı
85,918782
TürkçeFiilde Yapı
Basit,Türemiş ve Birleşik Fiiller Konu Anlatımı.
71,21829
TürkçeMetin türleri
Tekrar
81,13213
TürkçeLGS TÜRKÇE NOTLARI
VİNKAMPÜS YAYINLARI
853917
TürkçeTürkçe
Türkçe 8.Sınıf Fiilimsiler Konu Anlatımı
84,586121
Türkçe7.sınıf Türkçe ders notları
Umarım işinize yarar
787726
T
Türkçetürkçe
türkçe konularını açıklayan tedt
72890
Türkçe7. Sınıf Türkçe Zarflar
7. Sınıf Türkçe Zarflar
71,08817
TürkçeAnlatım biçimleri
Bunlarla kendini geliştir
81,03337
En popüler içerikler
9
Biyoloji11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
114,07982
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
84,569160
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
94,592125
Fen Bilimleri7. Sınıf Fen Bilimleri
Tüm üniteler
79,086184
T.C. İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülükİnkılap tarihi
Beğenin
82,58352
Fen Bilimleri8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR
8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR
83,32580
Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
93,04257
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
91,78043
Cografya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
917,673266
Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı
Türkçe34 görüntüleme·Güncellendi May 11, 2026·2 sayfaÜnlülerle İlgili Ses Olayları ve Büyük Küçük Ünlü Uyumu
K
kalafat337@kalafat337
Türkçedeki ses olayları, dilimizin temelini oluşturan önemli kuralları içerir. Özellikle ünlülerle ilgili ses olayları, sözcüklerin yapısını ve söyleyişini etkiler. Bu özette, Türkçedeki ünlü ses olaylarını ve ünlü uyumlarını inceleyeceğiz.
1
of 2Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Ünlülerle İlgili Ses Olayları
Ünlü türemesi iki temel durumda karşımıza çıkar. Birincisi, isimlere küçültme eki geldiğinde meydana gelir. Örneğin, "bir" sözcüğü "biricik" olurken, "genç" sözcüğü "gençcik" formunu alır. Bu türeme fiil köklerde görülmez.
Ünlü türemesinin ikinci durumu pekiştirilmiş sözcüklerde ortaya çıkar. "Sağlam" sözcüğü pekiştirilirken "sapasağlam" şekline dönüşür ve bu süreçte bir ünlü türemesi gerçekleşir.
Ünlü düşmesi ise üç farklı şekilde oluşabilir. İlk olarak, ikinci hecesi dar olan sözcükler çekim eki alırken: "akıl-ı" → "aklı", "nehir-i" → "nehri". İkinci olarak, birleşme esnasında yardımcı eylemle: "zehir + olmak" → "zehrolmak". Son olarak, sözcük yapım eki alırken: "kıvır-ım" → "kıvrım", "devir-im" → "devrim".
Püf Noktası: Sözcüklerin kökünde de ünlü değişimleri olabilir! Örneğin "ben-a" → "bana" ve "sen-a" → "sana" gibi değişimler kökte ünlü değişimine örnektir.
2
of 2Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Ünlü Daralması ve Ünlü Uyumları
Ünlü daralması, genellikle sonu "a" veya "e" ile biten köklere "-yor" eki geldiğinde gerçekleşir. Bu durumda "a" ve "e" sesleri "ı", "i", "u" veya "ü" seslerine dönüşür. Örneğin "yaşa-yor" → "yaşıyor", "söyle-yor" → "söylüyor" olur. Ayrıca "de-y-ecek" → "diyecek" gibi örneklerde de ünlü daralması vardır.
Türkçede iki temel ünlü uyumu vardır: Büyük ünlü uyumu ve küçük ünlü uyumu. Büyük ünlü uyumunda, ilk hece kalın ünlü ile başlıyorsa diğer heceler de kalın; ince ünlü ile başlıyorsa diğer heceler de ince olmalıdır. Bu uyumu bozan tek biçimli ekler: -ki, -yor, -ken, -mtırak, -leyin, -daş, -gil.
Küçük ünlü uyumunda ise ilk hece düz ünlülerle (a, e, ı, i) başlıyorsa, sonraki heceler de düz ünlülerle devam etmelidir. Eğer ilk hece yuvarlak ünlülerle (o, ö, u, ü) başlıyorsa, sonraki hecelerde ya düz-geniş (a, e) ya da dar-yuvarlak (u, ü) ünlüler bulunmalıdır.
Dikkat! Küçük ünlü uyumunu bozan en yaygın ek "-yor" ekidir. Örneğin "gel(i)yor" sözcüğünde, küçük ünlü uyumu bozulmuştur.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: Nominalism
5TürkçeFİİLİMSİLER KONU ANLATIM PDF 8. SINIF TÜRKÇE
Fiilimsiler konu anlatımı pdf
82,74829
Türk Dili ve EdebiyatıSes bilgisi
Tyt Türkçe ses bilgisi ünlü düşmesi. ünlü türemesi. ünlü daralması. ünlü değişimi. ulama. ünsüz yumuşama. ünsüz benzeşmesi. ünsüz türemesi. ünsüz düşmesi.
91412
Türkçeİsim (ad)
Tyt notlari
91021
Türkçetamlamalar
türkçe notlar
9560
Türkçeİsim Tamlamaları
İsim Tamlamaları 10.sınıf Türk Dili ve Edebiyatı dersi konusudur.
72962
Türkçe dersinin en popüler içerikleri
9Türkçe8.Sınıf Anlatım Bozukluğu Konu Anlatımı
8.Sınıf Anlatım Bozukluğu Konu Anlatımı
85,918782
TürkçeFiilde Yapı
Basit,Türemiş ve Birleşik Fiiller Konu Anlatımı.
71,21829
TürkçeMetin türleri
Tekrar
81,13213
TürkçeLGS TÜRKÇE NOTLARI
VİNKAMPÜS YAYINLARI
853917
TürkçeTürkçe
Türkçe 8.Sınıf Fiilimsiler Konu Anlatımı
84,586121
Türkçe7.sınıf Türkçe ders notları
Umarım işinize yarar
787726
T
Türkçetürkçe
türkçe konularını açıklayan tedt
72890
Türkçe7. Sınıf Türkçe Zarflar
7. Sınıf Türkçe Zarflar
71,08817
TürkçeAnlatım biçimleri
Bunlarla kendini geliştir
81,03337
En popüler içerikler
9Biyoloji11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
114,07982
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
84,569160
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
94,592125
Fen Bilimleri7. Sınıf Fen Bilimleri
Tüm üniteler
79,086184
T.C. İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülükİnkılap tarihi
Beğenin
82,58352
Fen Bilimleri8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR
8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR
83,32580
Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
93,04257
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
91,78043
Cografya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
917,673266
Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı