Türkçedeki ses olayları, dilimizin temelini oluşturan önemli kuralları içerir. Özellikle...
Türkçe35 görüntüleme·Güncellendi 20 Ağu 2026·2 sayfaÜnlülerle İlgili Ses Olayları ve Büyük Küçük Ünlü Uyumu
K
kalafat337@kalafat337
1
of 2
Ünlülerle İlgili Ses Olayları
Ünlü türemesi iki temel durumda karşımıza çıkar. Birincisi, isimlere küçültme eki geldiğinde meydana gelir. Örneğin, "bir" sözcüğü "biricik" olurken, "genç" sözcüğü "gençcik" formunu alır. Bu türeme fiil köklerde görülmez.
Ünlü türemesinin ikinci durumu pekiştirilmiş sözcüklerde ortaya çıkar. "Sağlam" sözcüğü pekiştirilirken "sapasağlam" şekline dönüşür ve bu süreçte bir ünlü türemesi gerçekleşir.
Ünlü düşmesi ise üç farklı şekilde oluşabilir. İlk olarak, ikinci hecesi dar olan sözcükler çekim eki alırken: "akıl-ı" → "aklı", "nehir-i" → "nehri". İkinci olarak, birleşme esnasında yardımcı eylemle: "zehir + olmak" → "zehrolmak". Son olarak, sözcük yapım eki alırken: "kıvır-ım" → "kıvrım", "devir-im" → "devrim".
Püf Noktası: Sözcüklerin kökünde de ünlü değişimleri olabilir! Örneğin "ben-a" → "bana" ve "sen-a" → "sana" gibi değişimler kökte ünlü değişimine örnektir.
2
of 2
Ünlü Daralması ve Ünlü Uyumları
Ünlü daralması, genellikle sonu "a" veya "e" ile biten köklere "-yor" eki geldiğinde gerçekleşir. Bu durumda "a" ve "e" sesleri "ı", "i", "u" veya "ü" seslerine dönüşür. Örneğin "yaşa-yor" → "yaşıyor", "söyle-yor" → "söylüyor" olur. Ayrıca "de-y-ecek" → "diyecek" gibi örneklerde de ünlü daralması vardır.
Türkçede iki temel ünlü uyumu vardır: Büyük ünlü uyumu ve küçük ünlü uyumu. Büyük ünlü uyumunda, ilk hece kalın ünlü ile başlıyorsa diğer heceler de kalın; ince ünlü ile başlıyorsa diğer heceler de ince olmalıdır. Bu uyumu bozan tek biçimli ekler: -ki, -yor, -ken, -mtırak, -leyin, -daş, -gil.
Küçük ünlü uyumunda ise ilk hece düz ünlülerle (a, e, ı, i) başlıyorsa, sonraki heceler de düz ünlülerle devam etmelidir. Eğer ilk hece yuvarlak ünlülerle (o, ö, u, ü) başlıyorsa, sonraki hecelerde ya düz-geniş (a, e) ya da dar-yuvarlak (u, ü) ünlüler bulunmalıdır.
Dikkat! Küçük ünlü uyumunu bozan en yaygın ek "-yor" ekidir. Örneğin "gelyor" sözcüğünde, küçük ünlü uyumu bozulmuştur.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
Benzer Ders Notları
Türk Dili ve EdebiyatıEn popüler içerikler: Nominalism
3Türkçe dersinin en popüler içerikleri
9TürkçeLGS TÜRKÇE NOTLARI
VİNKAMPÜS YAYINLARI
881919
Türkçe8. Sınıf Türkçe bütün konular
8. Sınıf, Türkçe, Ders notu, konu özeti
842916
TürkçeTürkçe
Türkçe 8.Sınıf Fiilimsiler Konu Anlatımı
84,835124
Türkçe8. Sınıf türkçe
Tüm üniteleri içerir!
846023
TürkçeYazım Kuralları TYT notları
Tyt Türkçe Yazım kuralları çalışma notları
102,12628
Türkçetyt Türkçe ders notları
tyt türkçe dil bilgisi konusu ders notları
128,370151
TürkçeSes Bilgisi
Ses Bilgisi Türkçe Ders Notu
102083
Türkçe8.sınıf türkçe cümlenin ögeleri
8.sınıf türkçe
83,38077
Türkçesadık uygun tyt konuları
tyt
102344
En popüler içerikler
9
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
95,788152
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
85,904204
Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
94,61670
FizikTYT Fizik
Tyt fizik
107,450212
TarihTYT AYT TARİH
Tarih
92,85168
Felsefe11.Sınıf Felsefe 2.Dönem 2.Yazılı sınavı ders notları
20.yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamı, 20.yüzyıl felsefesi temel problemleri ve akımları konularını içermektedir
113,601113
Matematik8. Sınıf matematik ders notları
Ders notu
81,31135
FizikTYT Fizik
18 sayfada fizik
1218,456734
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
92,36750
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı
Türkçe35 görüntüleme·Güncellendi 20 Ağu 2026·2 sayfaÜnlülerle İlgili Ses Olayları ve Büyük Küçük Ünlü Uyumu
K
kalafat337@kalafat337
Türkçedeki ses olayları, dilimizin temelini oluşturan önemli kuralları içerir. Özellikle ünlülerle ilgili ses olayları, sözcüklerin yapısını ve söyleyişini etkiler. Bu özette, Türkçedeki ünlü ses olaylarını ve ünlü uyumlarını inceleyeceğiz.
1
of 2
Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Ünlülerle İlgili Ses Olayları
Ünlü türemesi iki temel durumda karşımıza çıkar. Birincisi, isimlere küçültme eki geldiğinde meydana gelir. Örneğin, "bir" sözcüğü "biricik" olurken, "genç" sözcüğü "gençcik" formunu alır. Bu türeme fiil köklerde görülmez.
Ünlü türemesinin ikinci durumu pekiştirilmiş sözcüklerde ortaya çıkar. "Sağlam" sözcüğü pekiştirilirken "sapasağlam" şekline dönüşür ve bu süreçte bir ünlü türemesi gerçekleşir.
Ünlü düşmesi ise üç farklı şekilde oluşabilir. İlk olarak, ikinci hecesi dar olan sözcükler çekim eki alırken: "akıl-ı" → "aklı", "nehir-i" → "nehri". İkinci olarak, birleşme esnasında yardımcı eylemle: "zehir + olmak" → "zehrolmak". Son olarak, sözcük yapım eki alırken: "kıvır-ım" → "kıvrım", "devir-im" → "devrim".
Püf Noktası: Sözcüklerin kökünde de ünlü değişimleri olabilir! Örneğin "ben-a" → "bana" ve "sen-a" → "sana" gibi değişimler kökte ünlü değişimine örnektir.
2
of 2Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Ünlü Daralması ve Ünlü Uyumları
Ünlü daralması, genellikle sonu "a" veya "e" ile biten köklere "-yor" eki geldiğinde gerçekleşir. Bu durumda "a" ve "e" sesleri "ı", "i", "u" veya "ü" seslerine dönüşür. Örneğin "yaşa-yor" → "yaşıyor", "söyle-yor" → "söylüyor" olur. Ayrıca "de-y-ecek" → "diyecek" gibi örneklerde de ünlü daralması vardır.
Türkçede iki temel ünlü uyumu vardır: Büyük ünlü uyumu ve küçük ünlü uyumu. Büyük ünlü uyumunda, ilk hece kalın ünlü ile başlıyorsa diğer heceler de kalın; ince ünlü ile başlıyorsa diğer heceler de ince olmalıdır. Bu uyumu bozan tek biçimli ekler: -ki, -yor, -ken, -mtırak, -leyin, -daş, -gil.
Küçük ünlü uyumunda ise ilk hece düz ünlülerle (a, e, ı, i) başlıyorsa, sonraki heceler de düz ünlülerle devam etmelidir. Eğer ilk hece yuvarlak ünlülerle (o, ö, u, ü) başlıyorsa, sonraki hecelerde ya düz-geniş (a, e) ya da dar-yuvarlak (u, ü) ünlüler bulunmalıdır.
Dikkat! Küçük ünlü uyumunu bozan en yaygın ek "-yor" ekidir. Örneğin "gelyor" sözcüğünde, küçük ünlü uyumu bozulmuştur.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
Benzer Ders Notları
En popüler içerikler: Nominalism
3Türkçe dersinin en popüler içerikleri
9TürkçeLGS TÜRKÇE NOTLARI
VİNKAMPÜS YAYINLARI
881919
Türkçe8. Sınıf Türkçe bütün konular
8. Sınıf, Türkçe, Ders notu, konu özeti
842916
TürkçeTürkçe
Türkçe 8.Sınıf Fiilimsiler Konu Anlatımı
84,835124
Türkçe8. Sınıf türkçe
Tüm üniteleri içerir!
846023
TürkçeYazım Kuralları TYT notları
Tyt Türkçe Yazım kuralları çalışma notları
102,12628
Türkçetyt Türkçe ders notları
tyt türkçe dil bilgisi konusu ders notları
128,370151
TürkçeSes Bilgisi
Ses Bilgisi Türkçe Ders Notu
102083
Türkçe8.sınıf türkçe cümlenin ögeleri
8.sınıf türkçe
83,38077
Türkçesadık uygun tyt konuları
tyt
102344
En popüler içerikler
9BiyolojiTyt biyoloji
Bio
95,788152
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
85,904204
Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
94,61670
FizikTYT Fizik
Tyt fizik
107,450212
TarihTYT AYT TARİH
Tarih
92,85168
Felsefe11.Sınıf Felsefe 2.Dönem 2.Yazılı sınavı ders notları
20.yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamı, 20.yüzyıl felsefesi temel problemleri ve akımları konularını içermektedir
113,601113
Matematik8. Sınıf matematik ders notları
Ders notu
81,31135
FizikTYT Fizik
18 sayfada fizik
1218,456734
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
92,36750
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı