Ünsüzlerde Ses Olayları
Ünsüz benzeşmesi (sertleşme), sert ünsüzlerle (f, s, t, k, ç, ş, h, p) biten kelimelere ek geldiğinde yumuşak ünsüzlerin (c, d, g) sertleşmesidir. Örneğin "sınıf-ça", "bit-ti", "ahlak-ça" gibi kelimelerde görülür.
Ünsüz yumuşaması, tam tersine p, ç, t, k gibi sert ünsüzlerin b, c, d, g gibi yumuşak ünsüzlere dönüşmesidir. "Kitap → kitabı" örneğinde olduğu gibi, iki ünlü arasında kaldıklarında gerçekleşir.
N-m benzeşmesi, n ünsüzünün b ünsüzünden önce geldiğinde m'ye dönüşmesidir. "Perşenbe → perşembe", "İstanbul", "sonbahar" gibi örneklerde görülür. Ünsüz türemesi ise genellikle "-et, -eyle, -ol, -kil" gibi yardımcı eklerle birleşen kelimelerde görülür.
Kaynaştırma harfleri Türkçede çok önemlidir. İki ünlü yan yana gelemeyeceği için, sesli harfle biten kelimeye sesli harfle başlayan ek geldiğinde araya y, ş, s, n harflerinden biri girer. "Soruyu çözdü" örneğinde olduğu gibi.
💡 Unutma: İki sesli harf arasındaki 'n' sesi eğer kullanıldığı kelimeye "senin" anlamını katıyorsa, bu iyelik ekidir ve kaynaştırma ünsüzü değildir.