Öznelerine ve Nesnelerine Göre Çatılar

Dönüşlü Çatı

Dönüşlü çatı nedir sorusunun cevabı, işi yapan ve işten etkilenenin aynı kişi olduğu fiil yapısıdır. Dönüşlü çatı, "-l, -n" eklerinden birini alır.

Örnek: "Dün gece çok sevindi", "Kızı gelin olan kadın dövündü".

İşteş Çatı

İşteş çatı, "-ş" eki kullanılarak oluşturulur ve birlikte veya karşılıklı anlam taşır.

Örnek: "Adamlarla selamlaştık", "Kuşlar sürekli ötüştü", "Çocuklar gibi gülüştük", "Öğrenciler durakta bekleşti".

Geçişli Fiil

Geçişli çatı nedir diye sorulduğunda, nesne alan ve "neyi, kimi" sorularına cevap veren fiil yapısı olarak tanımlanır.

Örnek: "Bu kitabı okudu", "Bu kitabı dün yazdı".

Geçişsiz Fiil

Geçişsiz fiil, nesne almayan ve "neyi, kimi" sorularına cevap vermeyen fiil yapısıdır.

Örnek: "Çocuk dün ağladı", "Çok güldük", "Hiç uyumadık".

Oldurgan Çatı

Oldurgan çatı nedir sorusunun yanıtı, geçişsiz fiili geçişli yapmak için kullanılan çatı türüdür. "-tir, -dir" eki getirilir.

Örnek: "gül-" fiilinden "gül-dür-" yapılması.

Ettirgen Çatı

Ettirgen çatı, geçişli fiile "-t, -tir, -dir" ekleri getirilerek daha geçişli yapılmasıdır.

Örnek: "oku-" fiilinden "oku-t-", "yaz-" fiilinden "yaz-dır-" yapılması.

Highlight: Geçişsiz fiiller oldurgan, geçişli fiiller ettirgen yapılır.

Bu özet, fiilde çatı 8. sınıf konu anlatımı için kapsamlı bir kaynak oluşturmaktadır. Fiilde çatı örnekleri 8. sınıf PDF formatında hazırlanabilir ve öğrencilerin kolayca erişebileceği bir kaynak haline getirilebilir.

Öznelerine Göre Çatılar

Etken Çatı

Etken çatı, işi yapanın belli olduğu fiil yapısıdır. Etken çatı nedir sorusuna en basit cevap, öznenin eylemi doğrudan gerçekleştirdiği durumdur.

Örnek: "Dün gece adam buraya gelmiş" ve "Sürekli uyudu dün gece" cümleleri etken çatılıdır.

Edilgen Çatı

Edilgen çatı nedir diye sorulduğunda, işi yapanın belli olmadığı, sözde öznenin kullanıldığı fiil yapısı olarak tanımlanabilir. Edilgen çatı, "-l, -n" eklerinden birini alır.

Örnek: "Kitaplar geçen ay basıldı", "Serdar dün gece dövüldü", "Bütün sınıflar boyandı" cümleleri edilgen çatılıdır.

Highlight: Edilgen çatıya özgü örtülü özne vardır ve "tarafından" ifadesi kullanılabilir.

Örnek: "Serdar hırsızlar tarafından dövüldü", "Kitap matbaa tarafından basıldı", "Tüm sınıflar hizmetlilerce boyandı".