Türkçede kelimeler ek aldığında veya birleştiğinde sesler değişime uğrar. Bu ...
Türkçe226 görüntüleme·Güncellendi Jun 3, 2026·7 sayfaTürkçe Dilinin Ses Bilgisi
G
GAYESU AYDIN@gayesuaydn
1 / 7
1
of 7
Temel Ses Olayları: Ünlü ve Ünsüz Düşmesi
Ünlü düşmesi Türkçenin en yaygın ses olaylarından biri! İkinci hecesinde dar ünlü (ı, i, u, ü) bulunan kelimelere ek gelince, o dar ünlü kaybolur. Mesela "omuz" kelimesi "omzu" olur, "burun" kelimesi "burnu" şeklini alır.
Bu kurala uymayan durumlar da var. İkilemelerde ünlü düşmesi gösterilmez: "omuz omuza" yazarız, "omzu omza" değil.
Ünsüz düşmesi ise iki ünsüzle biten kelimelerde görülür. "Küçük" kelimesine -cik eki gelince "küçücük" olur, son ünsüz düşer. Aynı şekilde "yüksek" kelimesi "-il" eki alınca "yüksel-" haline gelir.
Dikkat! Ünlü düşmesini yazmayı unutmak en sık yapılan yazım hatalarından biri. "Çocuğun burnu" yazmayı unutma!
2
of 7
Ses Türemesi ve Değişimi Olayları
Bazen kelimeler birleşirken yeni sesler türer! Ünlü türemesinde tek heceli kelimelere -cik eki gelince araya ünlü sıkışır: "bir" → "biricik", "dor" → "doracık".
Ünsüz türemesinde ise yeni ünsüzler ortaya çıkar. "Affetmek, hissetmek" gibi birleşik eylemler böyle oluşur. Tek heceli kelimelerde de görülür: "hak" → "hakkı".
Ünlü aşınması çok pratik bir kural: iki ünlü yan yana gelemez! "Cuma + ertesi" birleşince biri düşer ve "Cumartesi" olur. "Kahve + altı" → "kahvaltı" gibi.
İpucu: Her ünlü aşınması ünlü düşmesidir ama her ünlü düşmesi aşınma değil. Bu farkı anlamak sınavlarda işine yarayacak!
3
of 7
Ünlü ve Ünsüz Değişimleri
Ünlü daralması fiillerde çok görülür. Sonu "a, e" ile biten fiillere "-yor" eki gelince bu ünlüler daralır: "dinle + yor" → "dinliyor", "özle + yor" → "özlüyor".
Ünsüz yumuşaması da sürekli karşılaştığın bir olay. P, ç, t, k ile biten kelimelere ünlü başlayan ek gelince bu sert ünsüzler yumuşar: "kitap + ı" → "kitabı", "ağaç + ı" → "ağacı".
Ünsüz benzeşmesi tam tersi çalışır. Sert ünsüzle biten kelimeye c, d, g'li ek gelince bunlar sertleşir: "git + di" → "gitti", "sabah + dan" → "sabahtan".
Önemli: Özel isimlerde ve yabancı kelimelerde bu kurallar bazen çiğnenir. "İpek'e hediye aldım" derken yumuşama olmaz!
4
of 7
Özel Ses Olayları ve Değişimler
Ses aktarma (göçüşme) günlük konuşmada sık yaşanan bir durum. İki ünsüz yer değiştirir: "eksi" yerine "eski", "yalnız" yerine "yanlış" denir.
N-M çatışması çok net bir kural: Türkçede "b" sesi kendinden önceki "n"yi "m"ye çevirir. "Tenbel" → "tembel", "çarşanba" → "çarşamba" gibi.
Kaynaştırma ünsüzleri iki ünlünün yan yana gelmesini engeller. Araya y, s, ş, n gibi sesler girer: "araba + a" → "arabaya", "araba + ı" → "arabası".
Pratik Bilgi: Ulama olayında ünsüzle biten kelime ünlülü kelimeyle birleşikmiş gibi söylenir. "Sezen Aksu" ismini tek kelimeymiş gibi okuruz!
5
of 7
Ünlü Uyumu Kuralları
Büyük ünlü uyumu Türkçenin temel kuralı: kalın ünlülü (a, ı, o, u) kelimeler kalın ek alır, ince ünlülü (e, i, ö, ü) kelimeler ince ek alır. "Masa + da" ama "ev + de" yazarız.
Küçük ünlü uyumu daha detaylı çalışır. Dudak ünlüleri (o, ö, u, ü) kendinden sonra sadece "a, e, u, ü" alabilir; düz ünlüler (a, e, ı, i) ise "a, e, ı, i" alır.
Bu kurallar sayesinde Türkçe kulağa hoş gelir ve akıcı bir dil haline gelir. Ek seçerken hep bu uyumu kontrol et!
Sınav İpucu: Ünlü uyumu sorularında kelimenin son ünlüsüne bak. O sana hangi eki seçeceğini söyler!
6
of 7
7
of 7
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: Semiotics
9Türkçe dersinin en popüler içerikleri
9En popüler içerikler
9Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı
Türkçe226 görüntüleme·Güncellendi Jun 3, 2026·7 sayfaTürkçe Dilinin Ses Bilgisi
G
GAYESU AYDIN@gayesuaydn
Türkçede kelimeler ek aldığında veya birleştiğinde sesler değişime uğrar. Bu ses olayları, dilin doğal akışını sağlar ve yazım kurallarımızın temelini oluşturur.
1
of 7
Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Temel Ses Olayları: Ünlü ve Ünsüz Düşmesi
Ünlü düşmesi Türkçenin en yaygın ses olaylarından biri! İkinci hecesinde dar ünlü (ı, i, u, ü) bulunan kelimelere ek gelince, o dar ünlü kaybolur. Mesela "omuz" kelimesi "omzu" olur, "burun" kelimesi "burnu" şeklini alır.
Bu kurala uymayan durumlar da var. İkilemelerde ünlü düşmesi gösterilmez: "omuz omuza" yazarız, "omzu omza" değil.
Ünsüz düşmesi ise iki ünsüzle biten kelimelerde görülür. "Küçük" kelimesine -cik eki gelince "küçücük" olur, son ünsüz düşer. Aynı şekilde "yüksek" kelimesi "-il" eki alınca "yüksel-" haline gelir.
Dikkat! Ünlü düşmesini yazmayı unutmak en sık yapılan yazım hatalarından biri. "Çocuğun burnu" yazmayı unutma!
2
of 7Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Ses Türemesi ve Değişimi Olayları
Bazen kelimeler birleşirken yeni sesler türer! Ünlü türemesinde tek heceli kelimelere -cik eki gelince araya ünlü sıkışır: "bir" → "biricik", "dor" → "doracık".
Ünsüz türemesinde ise yeni ünsüzler ortaya çıkar. "Affetmek, hissetmek" gibi birleşik eylemler böyle oluşur. Tek heceli kelimelerde de görülür: "hak" → "hakkı".
Ünlü aşınması çok pratik bir kural: iki ünlü yan yana gelemez! "Cuma + ertesi" birleşince biri düşer ve "Cumartesi" olur. "Kahve + altı" → "kahvaltı" gibi.
İpucu: Her ünlü aşınması ünlü düşmesidir ama her ünlü düşmesi aşınma değil. Bu farkı anlamak sınavlarda işine yarayacak!
3
of 7Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Ünlü ve Ünsüz Değişimleri
Ünlü daralması fiillerde çok görülür. Sonu "a, e" ile biten fiillere "-yor" eki gelince bu ünlüler daralır: "dinle + yor" → "dinliyor", "özle + yor" → "özlüyor".
Ünsüz yumuşaması da sürekli karşılaştığın bir olay. P, ç, t, k ile biten kelimelere ünlü başlayan ek gelince bu sert ünsüzler yumuşar: "kitap + ı" → "kitabı", "ağaç + ı" → "ağacı".
Ünsüz benzeşmesi tam tersi çalışır. Sert ünsüzle biten kelimeye c, d, g'li ek gelince bunlar sertleşir: "git + di" → "gitti", "sabah + dan" → "sabahtan".
Önemli: Özel isimlerde ve yabancı kelimelerde bu kurallar bazen çiğnenir. "İpek'e hediye aldım" derken yumuşama olmaz!
4
of 7Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Özel Ses Olayları ve Değişimler
Ses aktarma (göçüşme) günlük konuşmada sık yaşanan bir durum. İki ünsüz yer değiştirir: "eksi" yerine "eski", "yalnız" yerine "yanlış" denir.
N-M çatışması çok net bir kural: Türkçede "b" sesi kendinden önceki "n"yi "m"ye çevirir. "Tenbel" → "tembel", "çarşanba" → "çarşamba" gibi.
Kaynaştırma ünsüzleri iki ünlünün yan yana gelmesini engeller. Araya y, s, ş, n gibi sesler girer: "araba + a" → "arabaya", "araba + ı" → "arabası".
Pratik Bilgi: Ulama olayında ünsüzle biten kelime ünlülü kelimeyle birleşikmiş gibi söylenir. "Sezen Aksu" ismini tek kelimeymiş gibi okuruz!
5
of 7Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Ünlü Uyumu Kuralları
Büyük ünlü uyumu Türkçenin temel kuralı: kalın ünlülü (a, ı, o, u) kelimeler kalın ek alır, ince ünlülü (e, i, ö, ü) kelimeler ince ek alır. "Masa + da" ama "ev + de" yazarız.
Küçük ünlü uyumu daha detaylı çalışır. Dudak ünlüleri (o, ö, u, ü) kendinden sonra sadece "a, e, u, ü" alabilir; düz ünlüler (a, e, ı, i) ise "a, e, ı, i" alır.
Bu kurallar sayesinde Türkçe kulağa hoş gelir ve akıcı bir dil haline gelir. Ek seçerken hep bu uyumu kontrol et!
Sınav İpucu: Ünlü uyumu sorularında kelimenin son ünlüsüne bak. O sana hangi eki seçeceğini söyler!
6
of 7Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
7
of 7Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: Semiotics
9Türkçe dersinin en popüler içerikleri
9En popüler içerikler
9Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı