Noktalama ve Fiil Temelleri

Noktalama işaretleri yazılıda sık sorulur, bu yüzden dikkatli ol! Ünlem ve soru işaretinden sonra üç nokta yerine iki nokta yazmak yeterli. Ayrıca "de, ve, veya" gibi bağlaçlardan önce ve sonra asla virgül konmaz.

Fiiller üç ana grupe ayrılır: iş/kılış fiilleri (neyi, kimi sorularına cevap verir), durum fiilleri (bu sorulara cevap vermez) ve oluş fiilleri (kendiliğinden olan eylemler). Bu ayrımı anlaman çok önemli!

Çekimli fiiller = Fiil Kökü + Kip + Şahıs Eki formülüyle oluşur. Haber kiplerinde kesin zaman vardır, dilek kiplerinde ise emir, istek gibi anlamlar bulunur. Duyulan geçmiş zaman (-mış/-miş) farklı anlamlar katabilir: şaşırma, sonradan fark etme gibi.

💡 İpucu: Fiillerde olumsuzluk yaparken önce "-ma/-me" ekini kök'e ekle, sonra zaman ve kişi eklerini getir. Şimdiki zamanda ünlü daralmasına dikkat et!

Anlam ve Söz Sanatları

Sözcükte anlam konusunda şunu unutma: Bir kelimenin gerçek, mecaz ya da terim anlamlı olması tamamen kullanıldığı cümleye bağlı! "Perde" kelimesi farklı cümlelerde farklı anlamlar kazanabilir.

Geçiş ve bağlantı ifadeleri metinlerin akışını sağlar. "Ama, fakat, yalnız" gibi kelimeler düşünceyi zıt yöne çevirir. "Özellikle, örneğin, hatta" gibi ifadeler düşünceyi destekler. "Kısacası, sonuç olarak" gibi kelimeler ise özetler.

Cümle türlerini ayırt edebilmen gerekiyor: Öznel cümleler kişisel görüş içerir ("bence" anlamı), nesnel cümleler ise herkesce kabul edilir bilimsel gerçeklerdir. Örtülü anlamlara da dikkat et - cümlede açıkça söylenmese de anlayabildiğin gizli mesajlar vardır.

Söz sanatlarında en önemli üçü: Benzetme (dört unsuru var: benzeyen, benzetilen, edat, yön), kişileştirme (insan özelliklerinin insan dışı varlıklara verilmesi) ve abartma (bir durumu olduğundan çok büyük/küçük gösterme).

💡 Önemli: Kişileştirme ile benzetmeyi karıştırma! Benzetmede benzerlik var, kişileştirmede ise insana özgü özellikler aktarılır.

Deyimler, Metin Türleri ve Yazım

Deyimler en az iki kelimeden oluşur ve kalıplaşmış ifadelerdir. Kelimelerinin yeri değişmez! Atasözleri ise öğüt vermeyi amaçlar, söyleyeni belli değildir ve tamamlanmış birer yargıdır.

Metin analizinde şu soruları sor: "Neyden söz ediliyor?" sorusu konuyu, "Yazar ne mesaj veriyor?" sorusu ana düşünceyi verir. En çok tekrarlanan kelimeler anahtar kelimelerdir. Başlık metinle bağlantılı, ilgi çekici olmalıdır.

Hikâye unsurları dört tanedir: olay, kişi, yer, zaman. Birinci kişili anlatımda anlatıcı olayın içindedir (ben/biz ekleri), üçüncü kişili anlatımda ise dışarıdan anlatır (o/onlar ekleri).

Metin türlerini karıştırma: Söyleşi güncel konularda yazılır, biyografi ünlü kişilerin hayatını anlatır, otobiyografi kişinin kendi hayatını yazması, günlük ise günü gününe yazılan düşüncelerdir.

💡 Yazım kuralı: "da/de" bağlacı cümleden çıkarılınca anlam daralır ama cümle bozulmaz. Akrabalık adları lakap olarak kullanılınca büyük harfle başlar!