Yazım Kuralları Temel Kavramlar

Yazım kuralları, Türkçeyi herkesin aynı şekilde yazabilmesi için belirlenen standart kurallardır. Bu kurallar olmasa, herkes farklı yazdığı için birbirimizi anlayamayız!

Bu kurallar size sadece sınavlarda değil, günlük hayatta da çok yardımcı olacak. Çünkü sürekli mesaj atıyorsunuz, ödev yazıyorsunuz, not tutuyorsunuz.

Ana konular şunlar: Büyük harflerin kullanımı, sayıların yazımı, birleşik kelimeler, kısaltmalar ve bazı özel eklerin yazımı. Bu konuları öğrenmek hiç zor değil, sadece biraz pratik yapmanız gerekiyor!

Büyük Harflerin Kullanımı - Temel Kurallar

Cümleler her zaman büyük harfle başlar. Bu en temel kuraldır ve zaten bunu biliyorsunuz. Ayrıca başkasından aldığınız sözleri tırnak içine yazdığınızda, tırnak içindeki cümle de büyük harfle başlar.

İki noktadan sonra gelen kısım eğer tam bir cümleyse büyük harfle başlar. Mesela: "Size tavsiyem şu: Her zaman düzenli çalışın." Ama liste yapıyorsanız küçük harfle başlayabilir.

Şiirlerde genellikle her dize büyük harfle başlar. Bu da Türkçenin güzel geleneklerinden biri!

Not: Bu kuralları ezberlemek yerine mantığını anlamaya çalışın. Cümle başıysa büyük, liste ise küçük harf!

Büyük Harflerin Kullanımı - Özel Adlar

Kişi adları ve soyadları büyük harfle başlar: Mehmet Akif Ersoy, Nazım Hikmet gibi. Takma adlar da büyük harfle yazılır: Fatih Sultan Mehmet'in takma adı "Avni"dir.

Unvanlar, lakaplar ve meslekler kişi adıyla birlikte kullanıldığında büyük harfle başlar. Mesela: Kadı Mehmet Efendi, Avukat Mustafa. Ama dikkat edin - akrabalık adları küçük harfle yazılır: Burcu abla, Osman dayım.

Hayvanlara verilen özel adlar da büyük harfle başlar: Gofret, Çomar, Karabaş gibi.

İpucu: Hitap ederken kullandığınız kelimeler büyük harfle yazılır: Sevgili Öğrenciler, Değerli Kardeşim!

Büyük Harflerin Kullanımı - Milletler ve Devletler

Millet, boy ve oymak adları büyük harfle başlar: Türk, Alman, İngiliz, Özbek. Dil adları da böyle: Türkçe, İngilizce, Almanca.

Devlet adları tamamıyla büyük harfle başlar: Türkiye Cumhuriyeti, Amerika Birleşik Devletleri. Bu çok mantıklı çünkü bunlar özel adlar.

Din ve mezhep adları ile mensupları bildiren sözcükler büyük harfle yazılır: Müslümanlık-Müslüman, Hristiyanlık-Hristiyan. Din ve mitoloji ile ilgili özel adlar da büyük harfle başlar: Allah, Tanrı, Cebrail.

Dikkat: "Tanrı" kelimesi özel ad olarak kullanılmadığında küçük harfle başlar: "müzik dünyasının ilahı" gibi.

Büyük Harflerin Kullanımı - Yer Adları ve Gezegen Adları

Gezegen ve yıldız adları büyük harfle başlar: Mars, Dünya, Güneş, Halley. Ama dikkat! Bu kelimeler normal anlamda kullanılırsa küçük harfle yazılır: "Güneş doğmaz oldu dünyama."

Yer adları (kıta, bölge, il, ilçe, köy) büyük harfle başlar: Asya, İç Anadolu, Konya. Yön bildiren kelimeler özel isimden önce gelirse büyük, sonra gelirse küçük harfle yazılır: "Doğu Anadolu" ama "Anadolu'nun doğusu".

Mahalle, cadde, sokak adlarında bu kelimeler de büyük harfle yazılır: Atatürk Bulvarı, Cumhuriyet Mahallesi.

Kolay kural: Eğer haritada bulabileceğiniz özel bir yer ise büyük harfle başlar!

Büyük Harflerin Kullanımı - Kurumlar ve Eserler

Kurum, kuruluş ve kurul adlarının her sözcüğü büyük harfle başlar: Türkiye Büyük Millet Meclisi, Milli Kütüphane, Çankaya Lisesi. Bu kurumların özel isimleri olduğu için böyle yazılır.

Kanun, tüzük, yönetmelik adları da aynı şekilde: Medeni Kanun, Türk Bayrağı Tüzüğü.

Kitap, dergi, gazete ve sanat eserlerinin her sözcüğü büyük harfle başlar: Nutuk, Safahat, Hürriyet, Onuncu Yıl Marşı. Ama "gazete", "dergi" gibi kelimeler özel ada dahil değilse küçük harfle yazılır: "Milliyet gazetesi".

Önemli not: Özel adlarda "ve, ile, da, de" gibi bağlaçlar ile "mi" soru eki küçük harfle yazılır: "Mai ve Siyah", "Leyla ile Mecnun".

Büyük Harflerin Kullanımı - Özel Durumlar

Tarihî olay, çağ ve dönem adları büyük harfle başlar: İlk Çağ, Yükselme Devri, Millî Edebiyat Dönemi. Bayram ve anma günleri de böyle: Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, 19 Mayıs.

Özel adlardan türetilen kelimeler büyük harfle başlar: Türklük, Türkçe, İstanbullu. Ama özel ad farklı anlam kazanmışsa küçük harfle yazılır: hicaz (müzik makamı), donkişotluk.

Para birimleri büyük harfle başlamaz: avro, dolar, lira. Belirli tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar: "8 Haziran'da" ama belirsiz tarihte "haziranda".

Pratik ipucu: Tabela ve levhalarda tüm kelimeler büyük harfle başlar: Giriş, Çıkış, Müdür!

Sayıların Yazımı

Sayılar metin içinde yazıyla yazılır: "Üç ay sonra İzmir'e gideceğim." Bu temel kuraldır ve çoğu durumda böyle yaparsınız.

Saat, para, ölçü ve istatistiklerde rakam kullanılır: "saat 11.00'de", "5 kg soğan". Bu daha pratik olduğu için böyle tercih edilir.

Birden fazla sözcükten oluşan sayılar ayrı yazılır: "üç yüz altmış beş". Ama para işlemlerinde bitişik yazılır: "altıyüzyetmişbeş" (sahtecilik önlemek için).

Kolay kural: Günlük metinlerde yazıyla, teknik bilgilerde rakamla yazın!

Sayı Yazımında Özel Durumlar

Dört veya daha çok basamaklı sayılarda sondan başlayarak üçlü gruplara ayırın ve aralarına nokta koyun: 4.567, 328.197, 49.750.812. Bu sayıları okumayı kolaylaştırır.

Büyük sayıları daha kolay okumak için "bin, milyon, milyar" kelimelerini harfle yazabilirsiniz: "75 milyon 627 bin 384". Bu çok daha anlaşılır oluyor.

Sayılarda kesirleri virgülle ayırın. Bu matematikte de böyle kullanılır.

Unutmayın: Büyük sayıları yazdığınızda okuyucuyu düşünün - anlaması kolay mı?