Fiilimsiler - İsim Fiil ve Sıfat Fiil

İsim fiiller, fiilden türeyen ve isim gibi kullanılan sözcüklerdir. Bunlar -me/-ma, -mek/-mak, -ış/-iş/-uş/-üş ekleriyle yapılır. Örneğin: "Bu sorunun cevabını öğrenmek istiyorum" cümlesindeki "öğrenmek" bir isim fiildir.

Dikkat etmen gereken bir nokta var: Olumsuzluk eki -me/-ma ile isim fiil eki -me/-ma karıştırılmamalıdır. "Dün yüzmeye gelmedi" cümlesindeki "yüzmeye" sözcüğünde -me isim fiil ekidir.

Bazı isim fiiller kalıcı ada dönüşebilir. Ekmek, çakmak, giriş, dondurma gibi sözcükler artık bir nesneyi karşılayan kalıcı adlardır.

Sıfat fiiller ise fiilden türeyerek bir ismi niteleyen sözcüklerdir. -an, -ası, -mez, -r, -dik, -ecek, -miş ekleriyle yapılırlar. Örneğin: "Koşar adımlarla yanımıza geldi" cümlesindeki "koşar" bir sıfat fiildir.

Dikkat! Sıfat fiiller bazen adlaşabilir. "Gelenlere kahve ikram etti" cümlesindeki "gelenler" sözcüğü, "gelen kişiler" anlamında kullanıldığı için adlaşmış sıfat fiildir.

Zarf Fiiller

Zarf fiiller, cümlede ne zaman, nasıl ve neden sorularına cevap veren fiilimsi türleridir. Fiilleri zarf olarak kullanmamızı sağlarlar.

Zaman bildiren zarf fiil ekleri -ip, -ken, -meden, -eli, -dığında, -dikçe, -r...mez, -ince'dir. Örneğin: "Sen gelince sustu" cümlesindeki "gelince" zaman bildiren bir zarf fiildir. "Sen gideli çok şey değişti" cümlesindeki "gideli" de zaman zarfıdır.

Durum (nasıl) veya sebep (neden) bildiren zarf fiil ekleri ise -arak, -a...-a, -maksızın, -asıya, -casına, -dığından, -mak için, -diye'dir. "Yanıma gelip yardım istedi" cümlesindeki "gelip" nasıl sorusuna cevap veren bir zarf fiildir. "Durmaksızın ağladı" ve "Öldüresiye kızmıştır" cümlelerindeki "durmaksızın" ve "öldüresiye" sözcükleri de nasıl sorusuna cevap veren zarf fiillerdir.

İpucu: Zarf fiiller cümlede yüklem olamazlar ve çekime girmezler. Bu özellikleriyle diğer fiilimsilerden ayrılırlar. "Beni görür görmez yanıma geldi" cümlesindeki "görür görmez" ifadesi tekrarlı bir zarf fiildir.