8. Sınıf Türkçe 1. Ünite Fiilimsi Ders Notları

Fiilimsiler ve Türleri

Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerinden türeyen ancak fiil gibi çekim eki alamayan yapılardır. Yani bunlar fiilden türemiş ama cümlede fiil görevi yapmayan sözcüklerdir.

Fiilimsilerin üç temel türü vardır:

1. İsim-Fiiller: Fiillere "-mak, -me, -iş" ekleri getirilerek yapılır ve cümlede isim görevi görürler. Örneğin: "Ondan bir şey dilemek geldi içimden" veya "Çocuklar gülüşün ardında sakladı duygularını".

Not: Bir kelimenin kalıcı isim mi yoksa isim-fiil mi olduğunu anlamak için olumsuzunu yapmayı deneyin. Eğer "me-ma" ekiyle olumsuz yapılabiliyorsa, o kelime isim-fiildir.

2. Sıfat-Fiiller: Fiillere "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" gibi ekler getirilerek yapılır ve cümlede sıfat görevi görürler. "Bahçede koşan çocuklar gülüyorlar" cümlesindeki "koşan" kelimesi hem fiil anlamı taşır hem de çocukları niteler.

Sıfat-fiiller, kullanıldıkları cümlede ad tamlaması oluşturabilirler. Bazı sıfat-fiil ekleriyle türetilmiş kelimeler zamanla fiil anlamını kaybedip bir varlığın adı olabilir, bu durumda fiilimsi sayılmazlar.

Zarf-Fiiller (Ulaçlar)

Zarf-fiiller, cümlede fiilin durumunu veya zamanını bildiren fiilimsilerdir. Diğer fiilimsilerden farklı olarak, ulaçlar cümlede zarf görevi yaparlar.

Zarf-fiiller, fiil kök ya da gövdelerine "-ken, -alı, -e...meden, -ip, -ince, -dikçe" gibi ekler getirilerek yapılır. Bu ekler fiile zaman veya durum anlamı katar.

Örneğin: "Bunları düşünürken konu aydınlanıyor." cümlesinde "düşünürken" kelimesi bir zarf-fiildir ve aydınlanma eyleminin ne zaman gerçekleştiğini belirtir.

Hatırlatma: Zarf-fiiller cümleyi kısaltmak için kullanılan pratik yapılardır. İki cümleyi bağlamak istediğinizde zarf-fiiller çok işinize yarayacak!