Kip Nedir ve Haber (Bildirme) Kipleri

Kip, sadece fiillere gelen çekim ekidir ve fiillere zaman anlamı veya dilek-istek gibi anlamlar katar. Türkçede kipler, iki ana gruba ayrılır.

Haber (Bildirme) Kipleri, sadece zaman anlamı veren kiplerdir. Bunlar beş tanedir:

Görülen Geçmiş Zaman $-dı/-di/-du/-dü/-tı/-ti/-tu/-tü ekleriyle yapılır$: İş veya olay, geçmiş zamanda yaşanmıştır ve konuşan kişi bunu görmüştür. Örneğin: "geldi, gördü, baktı"

Duyulan (Öğrenilen) Geçmiş Zaman $-mış/-miş/-muş/-müş ekleriyle yapılır$: İş veya olay, geçmişte yaşanmıştır ama konuşan kişi bunu başkasından duymuş veya sonradan öğrenmiştir. Örneğin: "görmüş, uyumuş"

💡 Hatırlatma: Görülen geçmiş zamanda olayı kendi gözlerimizle gördüğümüzü, duyulan geçmiş zamanda ise olayı başkasından duyduğumuzu ifade ederiz.

Haber Kipleri ve Dilek Kipleri

Haber kiplerinin devamı:

Şimdiki Zaman $-yor ekiyle yapılır$: İş veya olay şu anda yaşanmaktadır. Örneğin: "geliyor, bakıyor, arıyor"

Gelecek Zaman $-ecek/-acak ekiyle yapılır$: İş veya olay gelecekte yapılacaktır. Örneğin: "bakacak, görecek"

Geniş Zaman $-r ekiyle yapılır$: İş veya olay geniş bir zaman diliminde yapılır. Örneğin: "bakar, gelir, uyur"

Dilek Kipleri ise fiile dilek, istek, gereklilik gibi anlamlar katar:

Dilek-Şart Kipi $-se/-sa ekiyle yapılır$: "gelse, okusa"

İstek Kipi $-e/-a ekiyle yapılır$: "gide, baka"

Gereklilik Kipi $-meli/-malı ekiyle yapılır$: "gelmeli, yazmalı"

Emir Kipi (özel çekimi vardır): "Yap, yapsın, yapın, yapsınlar"

💡 Önemli Bilgi: Emir kipinin 1. tekil şahıs (ben) ve 1. çoğul şahıs (biz) çekimi yoktur. Sadece 2. ve 3. şahıslarda çekilir.