Kip Nedir ve Haber (Bildirme) Kipleri

Kip, sadece fiillere gelen çekim ekidir ve fiillere zaman anlamı veya dilek-istek gibi anlamlar katar. Türkçede kipler, iki ana gruba ayrılır.

Haber (Bildirme) Kipleri, sadece zaman anlamı veren kiplerdir. Bunlar beş tanedir:

Görülen Geçmiş Zaman (-dı/-di/-du/-dü/-tı/-ti/-tu/-tü ekleriyle yapılır): İş veya olay, geçmiş zamanda yaşanmıştır ve konuşan kişi bunu görmüştür. Örneğin: "geldi, gördü, baktı"

Duyulan (Öğrenilen) Geçmiş Zaman (-mış/-miş/-muş/-müş ekleriyle yapılır): İş veya olay, geçmişte yaşanmıştır ama konuşan kişi bunu başkasından duymuş veya sonradan öğrenmiştir. Örneğin: "görmüş, uyumuş"

💡 Hatırlatma: Görülen geçmiş zamanda olayı kendi gözlerimizle gördüğümüzü, duyulan geçmiş zamanda ise olayı başkasından duyduğumuzu ifade ederiz.

Haber Kipleri ve Dilek Kipleri

Haber kiplerinin devamı:

Şimdiki Zaman (-yor ekiyle yapılır): İş veya olay şu anda yaşanmaktadır. Örneğin: "geliyor, bakıyor, arıyor"

Gelecek Zaman (-ecek/-acak ekiyle yapılır): İş veya olay gelecekte yapılacaktır. Örneğin: "bakacak, görecek"

Geniş Zaman (-r ekiyle yapılır): İş veya olay geniş bir zaman diliminde yapılır. Örneğin: "bakar, gelir, uyur"

Dilek Kipleri ise fiile dilek, istek, gereklilik gibi anlamlar katar:

Dilek-Şart Kipi (-se/-sa ekiyle yapılır): "gelse, okusa"

İstek Kipi (-e/-a ekiyle yapılır): "gide, baka"

Gereklilik Kipi (-meli/-malı ekiyle yapılır): "gelmeli, yazmalı"

Emir Kipi (özel çekimi vardır): "Yap, yapsın, yapın, yapsınlar"

💡 Önemli Bilgi: Emir kipinin 1. tekil şahıs (ben) ve 1. çoğul şahıs (biz) çekimi yoktur. Sadece 2. ve 3. şahıslarda çekilir.