Sözcükte Anlam

Sözcükler iletişimimizde farklı anlamlar taşır. Gerçek anlam, bir sözcüğün doğrudan karşılığıdır (Başım ağrıyor). Somut nesneleri belirtirken yer anlamı kullanırız (Yorum başındayım). Soyut kavramları ifade ederken ise mecaz anlam devreye girer (Başımın belası).

Bilim, sanat ve spor alanlarında özel anlamlı terim anlamlar kullanılır. Kelimelerin benzer veya karşıt anlamları da önemlidir: eş anlamlı sözcükler aynı anlamı taşır (yoksul-fakir), zıt anlamlı sözcükler ise birbirine karşıt anlam içerir (zengin-fakir).

Beş duyumuzla algılayabildiğimiz şeyleri somut anlamlı (hava, ışık), algılayamadığımız kavramları ise soyut anlamlı (aşk, bilim) sözcüklerle ifade ederiz. Bazen sözcüklerin anlamını abartırız (yoğun anlam - "Dondum" demek aşırı üşümeyi belirtir). Eş sesli sözcükler ise yazılışları aynı olmasına rağmen farklı anlamlar taşır.

İpucu: Mecaz anlamlı sözcükleri düz anlamlılardan ayırt etmek için kendinize şunu sorun: "Bu kelime ilk akla gelen anlamında mı kullanılmış?" Eğer cevap hayırsa, muhtemelen mecaz anlam söz konusudur.

Dile renk katan diğer kullanımlar arasında kişileştirme (insan özelliklerinin başka varlıklara aktarılması - "Bulut ağlıyordu"), yansıma sözcükler (doğadaki seslerin taklidi), dolaylama (İzmir = Ege'nin incisi) ve güzel adlandırma (vefat etmek) sayılabilir. Somutlama soyut kavramları somutlaştırırken (Zeka, bir gül bahçesidir), soyutlama ise somut kavramları soyutlaştırır.