Ses bilgisi, Türkçenin temel yapı taşlarından biridir ve dilin ahengini...
Türk Dili ve Edebiyatı150 görüntüleme·Güncellendi Jun 1, 2026·2 sayfaTürkçe Ses Bilgisi ve Kuralları
A
Arda Akyurek@ardaakyurek
1
of 2
Ünlü Uyumları
Türkçede büyük ünlü uyumu, sözcüklerdeki ünlülerin birbirini izlemesi kuralıdır. İlk hecesinde a, o, u sesi varsa, sonraki hecelerde de a, o, u sesleri; ilk hecede e, ö, ü, i varsa sonraki hecelerde de e, ö, ü, i sesleri gelir.
"Öğrenciler" ve "karın" gibi sözcükler bu uyuma örnektir. Ancak bazı ekler bu uyuma uymaz: "-yor" (geliyor), "-ken" (yazarken), "-ki" (akşamki), "-leyin" (sabahleyin), "-imtrak" (yeşilimtrak), "-daş" (meslektaş), "-gil" (halamgil).
Küçük ünlü uyumunda ise ilk hecede dar ünlü (ı, i, u, ü) varsa sonraki hecede de dar ünlü gelmelidir. İlk hecede yuvarlak ünlü (o, ö, u, ü) varsa sonraki hece ya düz-geniş (a, e) ya da dar-yuvarlak (u, ü) olmalıdır.
⚠️ Dikkat! Tek heceli, birleşik ve yabancı kökenli sözcüklerde (akşamsetosi, televizyon gibi) büyük ünlü uyumu aranmaz.
Ünlü (hece) düşmesi, son hecesinde dar ünlü (i, u, ü) bulunan sözcüklere ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde oluşur. Örneğin: alın-ı → alnı, fikir-i → fikri, burun-a → burna. Bu olay çekim eki alındığında gerçekleşir.
2
of 2
Ses Olayları ve Düşmeler
Bazı sözcükler yapım eki aldığında ünlü kaybı yaşanır. Bu, türetme sürecinde gerçekleşir. Örnek olarak: yalın-ız → yalnız, çevir-e → çevre, devir-im → devrim, yanlış-ış → yanlış, savur-ul → savrul, ileri-le → ilerle, soru-ar → sorar.
Yabancı kökenli sözcükler yardımcı eylemle birleştiğinde de ünlü düşmesi görülür: sabır-et → sabret, keşif-et → keşfet. Ünlüyle biten bir sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde de ünlü aşınması olabilir.
İlginç örneklerden bazıları: kahve-altı → kahvaltı, cumartesi, sütlü-aş → sütlaç, güllü-aş → güllaç, ne-asıl → nasıl, ne-için → niçin. Bunlar dilimize yerleşmiş kalıplaşmış yapılardır.
💡 İpucu: Ses olaylarını günlük konuşma dilinden örneklerle hatırlamak daha kolaydır. Örneğin "burnu" dediğimizde aslında "burun-u" sözcüğünde ses düşmesi yaşanmıştır.
Ünsüz düşmesi de dilimizde görülen ses olaylarındandır. Örneğin "k" ünsüzü düşebilir: küçük → küçücük . Başka bir örnekte "alçak → alçal" dönüşümü görülür.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: Coherence
9Türk Dili ve Edebiyatı dersinin en popüler içerikleri
9En popüler içerikler
9Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı
Türk Dili ve Edebiyatı150 görüntüleme·Güncellendi Jun 1, 2026·2 sayfaTürkçe Ses Bilgisi ve Kuralları
A
Arda Akyurek@ardaakyurek
Ses bilgisi, Türkçenin temel yapı taşlarından biridir ve dilin ahengini sağlayan ünlü ve ünsüz uyumlarını içerir. Bu notlarda, Türkçedeki ses olaylarını, özellikle ünlü uyumlarını ve ses düşmelerini inceleyeceğiz.
1
of 2
Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Ünlü Uyumları
Türkçede büyük ünlü uyumu, sözcüklerdeki ünlülerin birbirini izlemesi kuralıdır. İlk hecesinde a, o, u sesi varsa, sonraki hecelerde de a, o, u sesleri; ilk hecede e, ö, ü, i varsa sonraki hecelerde de e, ö, ü, i sesleri gelir.
"Öğrenciler" ve "karın" gibi sözcükler bu uyuma örnektir. Ancak bazı ekler bu uyuma uymaz: "-yor" (geliyor), "-ken" (yazarken), "-ki" (akşamki), "-leyin" (sabahleyin), "-imtrak" (yeşilimtrak), "-daş" (meslektaş), "-gil" (halamgil).
Küçük ünlü uyumunda ise ilk hecede dar ünlü (ı, i, u, ü) varsa sonraki hecede de dar ünlü gelmelidir. İlk hecede yuvarlak ünlü (o, ö, u, ü) varsa sonraki hece ya düz-geniş (a, e) ya da dar-yuvarlak (u, ü) olmalıdır.
⚠️ Dikkat! Tek heceli, birleşik ve yabancı kökenli sözcüklerde (akşamsetosi, televizyon gibi) büyük ünlü uyumu aranmaz.
Ünlü (hece) düşmesi, son hecesinde dar ünlü (i, u, ü) bulunan sözcüklere ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde oluşur. Örneğin: alın-ı → alnı, fikir-i → fikri, burun-a → burna. Bu olay çekim eki alındığında gerçekleşir.
2
of 2Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Ses Olayları ve Düşmeler
Bazı sözcükler yapım eki aldığında ünlü kaybı yaşanır. Bu, türetme sürecinde gerçekleşir. Örnek olarak: yalın-ız → yalnız, çevir-e → çevre, devir-im → devrim, yanlış-ış → yanlış, savur-ul → savrul, ileri-le → ilerle, soru-ar → sorar.
Yabancı kökenli sözcükler yardımcı eylemle birleştiğinde de ünlü düşmesi görülür: sabır-et → sabret, keşif-et → keşfet. Ünlüyle biten bir sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde de ünlü aşınması olabilir.
İlginç örneklerden bazıları: kahve-altı → kahvaltı, cumartesi, sütlü-aş → sütlaç, güllü-aş → güllaç, ne-asıl → nasıl, ne-için → niçin. Bunlar dilimize yerleşmiş kalıplaşmış yapılardır.
💡 İpucu: Ses olaylarını günlük konuşma dilinden örneklerle hatırlamak daha kolaydır. Örneğin "burnu" dediğimizde aslında "burun-u" sözcüğünde ses düşmesi yaşanmıştır.
Ünsüz düşmesi de dilimizde görülen ses olaylarındandır. Örneğin "k" ünsüzü düşebilir: küçük → küçücük . Başka bir örnekte "alçak → alçal" dönüşümü görülür.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: Coherence
9Türk Dili ve Edebiyatı dersinin en popüler içerikleri
9En popüler içerikler
9Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı