Ses bilgisi, Türkçenin temel yapı taşlarından biridir ve dilin ahengini...
Türk Dili ve Edebiyatı150 görüntüleme·Güncellendi 12 Tem 2026·2 sayfaTürkçe Ses Bilgisi ve Kuralları
A
Arda Akyurek@ardaakyurek
1
of 2
Ünlü Uyumları
Türkçede büyük ünlü uyumu, sözcüklerdeki ünlülerin birbirini izlemesi kuralıdır. İlk hecesinde a, o, u sesi varsa, sonraki hecelerde de a, o, u sesleri; ilk hecede e, ö, ü, i varsa sonraki hecelerde de e, ö, ü, i sesleri gelir.
"Öğrenciler" ve "karın" gibi sözcükler bu uyuma örnektir. Ancak bazı ekler bu uyuma uymaz: "-yor" (geliyor), "-ken" (yazarken), "-ki" (akşamki), "-leyin" (sabahleyin), "-imtrak" (yeşilimtrak), "-daş" (meslektaş), "-gil" (halamgil).
Küçük ünlü uyumunda ise ilk hecede dar ünlü (ı, i, u, ü) varsa sonraki hecede de dar ünlü gelmelidir. İlk hecede yuvarlak ünlü (o, ö, u, ü) varsa sonraki hece ya düz-geniş (a, e) ya da dar-yuvarlak (u, ü) olmalıdır.
⚠️ Dikkat! Tek heceli, birleşik ve yabancı kökenli sözcüklerde (akşamsetosi, televizyon gibi) büyük ünlü uyumu aranmaz.
Ünlü (hece) düşmesi, son hecesinde dar ünlü (i, u, ü) bulunan sözcüklere ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde oluşur. Örneğin: alın-ı → alnı, fikir-i → fikri, burun-a → burna. Bu olay çekim eki alındığında gerçekleşir.
2
of 2
Ses Olayları ve Düşmeler
Bazı sözcükler yapım eki aldığında ünlü kaybı yaşanır. Bu, türetme sürecinde gerçekleşir. Örnek olarak: yalın-ız → yalnız, çevir-e → çevre, devir-im → devrim, yanlış-ış → yanlış, savur-ul → savrul, ileri-le → ilerle, soru-ar → sorar.
Yabancı kökenli sözcükler yardımcı eylemle birleştiğinde de ünlü düşmesi görülür: sabır-et → sabret, keşif-et → keşfet. Ünlüyle biten bir sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde de ünlü aşınması olabilir.
İlginç örneklerden bazıları: kahve-altı → kahvaltı, cumartesi, sütlü-aş → sütlaç, güllü-aş → güllaç, ne-asıl → nasıl, ne-için → niçin. Bunlar dilimize yerleşmiş kalıplaşmış yapılardır.
💡 İpucu: Ses olaylarını günlük konuşma dilinden örneklerle hatırlamak daha kolaydır. Örneğin "burnu" dediğimizde aslında "burun-u" sözcüğünde ses düşmesi yaşanmıştır.
Ünsüz düşmesi de dilimizde görülen ses olaylarındandır. Örneğin "k" ünsüzü düşebilir: küçük → küçücük (-cik ekiyle). Başka bir örnekte "alçak → alçal" dönüşümü görülür.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
Benzer Ders Notları
En popüler içerikler: Coherence
9
TürkçeAnlatım bozuklukları
Türkçe dil bilgisi dersinde yararlı ders notları
1158014
Türk Dili ve EdebiyatıAnlatım bozuklukları
Anlatım bozuklukları detaylı konu anlatımı
121,31630
Türkçetyt Türkçe ders notları
tyt türkçe dil bilgisi konusu ders notları
128,315151
Türk Dili ve EdebiyatıTürkçe anlatım bozukluğu
Anlatım bozukluğu konu anlatımı
121,13220
Türk Dili ve EdebiyatıSes bilgisini
9. Sınıf Türk Dili ve edebiyatı ses bilgisi
966518
Türk Dili ve Edebiyatı9.Sınıf Şiir Ahenk Unsurları
9.sınıf edebiyat şiir ahenk unsurları konu anlatımı hepsi kendi el yazımdır
91,15717
TürkçeYazımı Karıştırılan Sözcükler
Türkçe yazım kuralları
968610
TürkçeSes Bilgisi
Ses Bilgisi Türkçe Ders Notu
101442
TürkçeParagraf
Paragraf ders notu
103662
Türk Dili ve Edebiyatı dersinin en popüler içerikleri
9Türk Dili ve Edebiyatı9. Sınıf edebiyat ders notları.
9. Sınıflar için Türk Dili edebiyatı notları.
93,21572
Türk Dili ve Edebiyatı11.sınıf edebiyat
Tiyatro ünitesi
112,454139
Türk Dili ve Edebiyatıedebiyat 10 sınıf
edebiyat
102,36841
Türk Dili ve Edebiyatıdivan edebiyatı
Divan edebiyatı terimleri, nazım biçimleri, şairleri ve eserleri hakkındaki bilginizi sınayın.
123470
Türk Dili ve EdebiyatıTYT Türkçe
TYT Türkçe
121,77747
D
Türk Dili ve Edebiyatıdivan edebiyati yazar eser
Divan edebiyatı şairleri ve eserleri hakkındaki bilginizi bu test ile ölçün.
124320
Türk Dili ve EdebiyatıAYT EDEBİYAT
AYT Edebiyat (Yazar-Eser)
126,736327
A
Türk Dili ve Edebiyatıayt edebiyat
ayt edebiyat ÖSYM tarzı sınavlar
129020
Türk Dili ve EdebiyatıEdebiyat çalışma notu
Edebiyat yazar eser
1273122
En popüler içerikler
9
Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
94,28869
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
85,495196
Felsefe11.Sınıf Felsefe 2.Dönem 2.Yazılı sınavı ders notları
20.yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamı, 20.yüzyıl felsefesi temel problemleri ve akımları konularını içermektedir
113,599113
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
95,356145
Biyoloji11. sınıf biyoloji boşaltım (üriner) sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji boşaltım (üriner) sistemi ders notları
115,946619
TarihTYT AYT TARİH
Tarih
92,67664
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
92,29549
Türk Dili ve Edebiyatı9. Sınıf edebiyat ders notları.
9. Sınıflar için Türk Dili edebiyatı notları.
93,21572
FizikDalgalar
Fizik Notları
99,625142
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı
Türk Dili ve Edebiyatı150 görüntüleme·Güncellendi 12 Tem 2026·2 sayfaTürkçe Ses Bilgisi ve Kuralları
A
Arda Akyurek@ardaakyurek
Ses bilgisi, Türkçenin temel yapı taşlarından biridir ve dilin ahengini sağlayan ünlü ve ünsüz uyumlarını içerir. Bu notlarda, Türkçedeki ses olaylarını, özellikle ünlü uyumlarını ve ses düşmelerini inceleyeceğiz.
1
of 2
Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Ünlü Uyumları
Türkçede büyük ünlü uyumu, sözcüklerdeki ünlülerin birbirini izlemesi kuralıdır. İlk hecesinde a, o, u sesi varsa, sonraki hecelerde de a, o, u sesleri; ilk hecede e, ö, ü, i varsa sonraki hecelerde de e, ö, ü, i sesleri gelir.
"Öğrenciler" ve "karın" gibi sözcükler bu uyuma örnektir. Ancak bazı ekler bu uyuma uymaz: "-yor" (geliyor), "-ken" (yazarken), "-ki" (akşamki), "-leyin" (sabahleyin), "-imtrak" (yeşilimtrak), "-daş" (meslektaş), "-gil" (halamgil).
Küçük ünlü uyumunda ise ilk hecede dar ünlü (ı, i, u, ü) varsa sonraki hecede de dar ünlü gelmelidir. İlk hecede yuvarlak ünlü (o, ö, u, ü) varsa sonraki hece ya düz-geniş (a, e) ya da dar-yuvarlak (u, ü) olmalıdır.
⚠️ Dikkat! Tek heceli, birleşik ve yabancı kökenli sözcüklerde (akşamsetosi, televizyon gibi) büyük ünlü uyumu aranmaz.
Ünlü (hece) düşmesi, son hecesinde dar ünlü (i, u, ü) bulunan sözcüklere ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde oluşur. Örneğin: alın-ı → alnı, fikir-i → fikri, burun-a → burna. Bu olay çekim eki alındığında gerçekleşir.
2
of 2Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Ses Olayları ve Düşmeler
Bazı sözcükler yapım eki aldığında ünlü kaybı yaşanır. Bu, türetme sürecinde gerçekleşir. Örnek olarak: yalın-ız → yalnız, çevir-e → çevre, devir-im → devrim, yanlış-ış → yanlış, savur-ul → savrul, ileri-le → ilerle, soru-ar → sorar.
Yabancı kökenli sözcükler yardımcı eylemle birleştiğinde de ünlü düşmesi görülür: sabır-et → sabret, keşif-et → keşfet. Ünlüyle biten bir sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde de ünlü aşınması olabilir.
İlginç örneklerden bazıları: kahve-altı → kahvaltı, cumartesi, sütlü-aş → sütlaç, güllü-aş → güllaç, ne-asıl → nasıl, ne-için → niçin. Bunlar dilimize yerleşmiş kalıplaşmış yapılardır.
💡 İpucu: Ses olaylarını günlük konuşma dilinden örneklerle hatırlamak daha kolaydır. Örneğin "burnu" dediğimizde aslında "burun-u" sözcüğünde ses düşmesi yaşanmıştır.
Ünsüz düşmesi de dilimizde görülen ses olaylarındandır. Örneğin "k" ünsüzü düşebilir: küçük → küçücük (-cik ekiyle). Başka bir örnekte "alçak → alçal" dönüşümü görülür.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
Benzer Ders Notları
En popüler içerikler: Coherence
9TürkçeAnlatım bozuklukları
Türkçe dil bilgisi dersinde yararlı ders notları
1158014
Türk Dili ve EdebiyatıAnlatım bozuklukları
Anlatım bozuklukları detaylı konu anlatımı
121,31630
Türkçetyt Türkçe ders notları
tyt türkçe dil bilgisi konusu ders notları
128,315151
Türk Dili ve EdebiyatıTürkçe anlatım bozukluğu
Anlatım bozukluğu konu anlatımı
121,13220
Türk Dili ve EdebiyatıSes bilgisini
9. Sınıf Türk Dili ve edebiyatı ses bilgisi
966518
Türk Dili ve Edebiyatı9.Sınıf Şiir Ahenk Unsurları
9.sınıf edebiyat şiir ahenk unsurları konu anlatımı hepsi kendi el yazımdır
91,15717
TürkçeYazımı Karıştırılan Sözcükler
Türkçe yazım kuralları
968610
TürkçeSes Bilgisi
Ses Bilgisi Türkçe Ders Notu
101442
TürkçeParagraf
Paragraf ders notu
103662
Türk Dili ve Edebiyatı dersinin en popüler içerikleri
9Türk Dili ve Edebiyatı9. Sınıf edebiyat ders notları.
9. Sınıflar için Türk Dili edebiyatı notları.
93,21572
Türk Dili ve Edebiyatı11.sınıf edebiyat
Tiyatro ünitesi
112,454139
Türk Dili ve Edebiyatıedebiyat 10 sınıf
edebiyat
102,36841
Türk Dili ve Edebiyatıdivan edebiyatı
Divan edebiyatı terimleri, nazım biçimleri, şairleri ve eserleri hakkındaki bilginizi sınayın.
123470
Türk Dili ve EdebiyatıTYT Türkçe
TYT Türkçe
121,77747
D
Türk Dili ve Edebiyatıdivan edebiyati yazar eser
Divan edebiyatı şairleri ve eserleri hakkındaki bilginizi bu test ile ölçün.
124320
Türk Dili ve EdebiyatıAYT EDEBİYAT
AYT Edebiyat (Yazar-Eser)
126,736327
A
Türk Dili ve Edebiyatıayt edebiyat
ayt edebiyat ÖSYM tarzı sınavlar
129020
Türk Dili ve EdebiyatıEdebiyat çalışma notu
Edebiyat yazar eser
1273122
En popüler içerikler
9Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
94,28869
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
85,495196
Felsefe11.Sınıf Felsefe 2.Dönem 2.Yazılı sınavı ders notları
20.yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamı, 20.yüzyıl felsefesi temel problemleri ve akımları konularını içermektedir
113,599113
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
95,356145
Biyoloji11. sınıf biyoloji boşaltım (üriner) sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji boşaltım (üriner) sistemi ders notları
115,946619
TarihTYT AYT TARİH
Tarih
92,67664
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
92,29549
Türk Dili ve Edebiyatı9. Sınıf edebiyat ders notları.
9. Sınıflar için Türk Dili edebiyatı notları.
93,21572
FizikDalgalar
Fizik Notları
99,625142
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı