Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatı, 1839 Tanzimat Fermanı'nın ilanıyla başlayan ve... Daha fazla göster
Türk Dili ve Edebiyatı972 görüntüleme·Güncellendi Jun 8, 2026·3 sayfaTanzimat Dönemi Türk Edebiyatında Öne Çıkan Özellikler
B
Benay Bektaş@benaybekta
1 / 3
1
of 3
Tanzimat Edebiyatının Oluşumu
Osmanlı İmparatorluğu 18. yüzyıldan itibaren Batı'nın gerisinde kalmış, askeri ve ekonomik alanda gerilemeye başlamıştı. Bu gerilemeyi durdurmak için 3 Kasım 1839'da ilan edilen Tanzimat Fermanı ile yönetim, maliye ve askerlik alanlarında Batılı tarzda yenilikler getirildi.
Bu dönemde Batı'ya, özellikle Fransa'ya eğitim için gönderilen aydınlar, Türk edebiyatına yeni bir yön vermeye başladılar. 1860'ta Şinasi ve Agâh Efendi'nin çıkardığı "Tercüman-ı Ahval Gazetesi" ile Batı'ya yönelen edebiyatımız resmen başlamış oldu.
Tanzimat Dönemi Edebiyatı üç bölümde incelenebilir: Hazırlık dönemi (1839-1860), birinci dönem ve ikinci dönem.
Önemli Not: Batı edebiyatıyla ilk tanışmamız çeviriler yoluyla olmuştur. Şinasi'nin "Tercüme-i Manzume" ve Yusuf Kamil Paşa'nın "Telemak" çevirileri bu dönemin önemli çalışmalarındandır.
Hazırlık Dönemi (1839-1860), Batı edebiyatıyla tanışma sürecimizi kapsar. İlk gazetelerin çıkarıldığı ve ilk yerli tiyatro eseri olan Şinasi'nin "Şair Evlenmesi"nin (1859) yazıldığı dönemdir. Bu dönemde Takvim-i Vakayi (1831) ilk resmi Türkçe gazete olarak, Ceride-i Havadis (1840) ise yarı resmi Türkçe gazete olarak yayın hayatına başlamıştır.
2
of 3
I. Dönem Tanzimat Edebiyatı
Tanzimat'ın birinci döneminde Şinasi, Ziya Paşa, Namık Kemal, Şemsettin Sami, Ahmet Mithat Efendi ve Ahmet Vefik Paşa gibi önemli isimler yer alır. Bu sanatçılar hem edebiyatçı hem de devlet adamı kimlikleriyle dikkat çekerler.
"Sanat toplum içindir" görüşünü benimseyen bu dönem yazarları, eserlerinde toplumsal faydayı ön planda tutmuşlardır. Fransız edebiyatını örnek alan sanatçılar, romantizm akımının etkisinde kalarak hastalık, intihar ve verem gibi konuları işlemişlerdir.
Dilde sadeleşmeyi savunmalarına rağmen bunu eserlerinde tam olarak uygulayamamışlardır. Benzer şekilde Divan edebiyatını eleştirip Halk edebiyatını savunmuşlar, ancak bu düşüncelerini de pratiğe dökememişlerdir.
Biliyor muydun? Noktalama işaretleri Türk edebiyatında ilk kez bu dönemde kullanılmaya başlanmıştır!
Bu dönemde Batı'dan roman, öykü, makale ve eleştiri gibi yeni edebi türler edebiyatımıza girmiştir. Şiirde eski şekiller korunurken içerik yenilenmiş, estetik kaygılardan çok düşünceyi aktarmak ön plana çıkmıştır.
3
of 3
I. Dönem Tanzimat Edebiyatının Diğer Özellikleri
Tanzimat yazarları Divan edebiyatına karşı çıkarken Halk edebiyatını savunmuşlar, ancak hece ölçüsü yerine daha çok aruz ölçüsünü kullanmaya devam etmişlerdir. Bu da teoride savundukları ile pratikte uyguladıkları arasındaki çelişkiyi gösterir.
Dönemin romanları teknik açıdan oldukça zayıftır. Yazarlar uzun betimlemelere yer vermiş, beklenmedik rastlantılarla olayları yönlendirmiş ve zaman zaman romanın akışını kesip okuyucuya doğrudan bilgi vermişlerdir. Bu anlatım tekniği günümüz roman anlayışından çok farklıdır.
Şiirde içerik ön plana çıkarılmış, şiir düşünceyi aktarmak için bir araç olarak görülmüştür. Estetik kaygılar ikinci plana itilmiştir. Yani "ne söylediğin", "nasıl söylediğin"den daha önemli kabul edilmiştir.
Unutma: Bu dönemin en önemli özelliklerinden biri, yazarların aynı zamanda devlet adamı olmalarıdır. Edebiyatı toplumu aydınlatmanın ve değiştirmenin bir aracı olarak görmüşlerdir.
Dönemin başlıca sanatçıları arasında Şinasi, Namık Kemal, Ziya Paşa, Şemsettin Sami, Ahmet Mithat Efendi ve Ahmet Vefik Paşa bulunmaktadır. Bu yazarlar Türk edebiyatının Batılılaşma sürecinin öncüleri olarak kabul edilirler.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: Romantic Messianism
9Türk Dili ve Edebiyatı dersinin en popüler içerikleri
9En popüler içerikler
9Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı
Türk Dili ve Edebiyatı972 görüntüleme·Güncellendi Jun 8, 2026·3 sayfaTanzimat Dönemi Türk Edebiyatında Öne Çıkan Özellikler
B
Benay Bektaş@benaybekta
Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatı, 1839 Tanzimat Fermanı'nın ilanıyla başlayan ve Batı etkisinin edebiyatımıza girdiği önemli bir dönemdir. Bu dönem, Osmanlı İmparatorluğu'nun gerileme çağında, Batı'daki gelişmeleri yakalama çabasının edebiyata yansımasını içerir.
1
of 3Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Tanzimat Edebiyatının Oluşumu
Osmanlı İmparatorluğu 18. yüzyıldan itibaren Batı'nın gerisinde kalmış, askeri ve ekonomik alanda gerilemeye başlamıştı. Bu gerilemeyi durdurmak için 3 Kasım 1839'da ilan edilen Tanzimat Fermanı ile yönetim, maliye ve askerlik alanlarında Batılı tarzda yenilikler getirildi.
Bu dönemde Batı'ya, özellikle Fransa'ya eğitim için gönderilen aydınlar, Türk edebiyatına yeni bir yön vermeye başladılar. 1860'ta Şinasi ve Agâh Efendi'nin çıkardığı "Tercüman-ı Ahval Gazetesi" ile Batı'ya yönelen edebiyatımız resmen başlamış oldu.
Tanzimat Dönemi Edebiyatı üç bölümde incelenebilir: Hazırlık dönemi (1839-1860), birinci dönem ve ikinci dönem.
Önemli Not: Batı edebiyatıyla ilk tanışmamız çeviriler yoluyla olmuştur. Şinasi'nin "Tercüme-i Manzume" ve Yusuf Kamil Paşa'nın "Telemak" çevirileri bu dönemin önemli çalışmalarındandır.
Hazırlık Dönemi (1839-1860), Batı edebiyatıyla tanışma sürecimizi kapsar. İlk gazetelerin çıkarıldığı ve ilk yerli tiyatro eseri olan Şinasi'nin "Şair Evlenmesi"nin (1859) yazıldığı dönemdir. Bu dönemde Takvim-i Vakayi (1831) ilk resmi Türkçe gazete olarak, Ceride-i Havadis (1840) ise yarı resmi Türkçe gazete olarak yayın hayatına başlamıştır.
2
of 3Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
I. Dönem Tanzimat Edebiyatı
Tanzimat'ın birinci döneminde Şinasi, Ziya Paşa, Namık Kemal, Şemsettin Sami, Ahmet Mithat Efendi ve Ahmet Vefik Paşa gibi önemli isimler yer alır. Bu sanatçılar hem edebiyatçı hem de devlet adamı kimlikleriyle dikkat çekerler.
"Sanat toplum içindir" görüşünü benimseyen bu dönem yazarları, eserlerinde toplumsal faydayı ön planda tutmuşlardır. Fransız edebiyatını örnek alan sanatçılar, romantizm akımının etkisinde kalarak hastalık, intihar ve verem gibi konuları işlemişlerdir.
Dilde sadeleşmeyi savunmalarına rağmen bunu eserlerinde tam olarak uygulayamamışlardır. Benzer şekilde Divan edebiyatını eleştirip Halk edebiyatını savunmuşlar, ancak bu düşüncelerini de pratiğe dökememişlerdir.
Biliyor muydun? Noktalama işaretleri Türk edebiyatında ilk kez bu dönemde kullanılmaya başlanmıştır!
Bu dönemde Batı'dan roman, öykü, makale ve eleştiri gibi yeni edebi türler edebiyatımıza girmiştir. Şiirde eski şekiller korunurken içerik yenilenmiş, estetik kaygılardan çok düşünceyi aktarmak ön plana çıkmıştır.
3
of 3Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
I. Dönem Tanzimat Edebiyatının Diğer Özellikleri
Tanzimat yazarları Divan edebiyatına karşı çıkarken Halk edebiyatını savunmuşlar, ancak hece ölçüsü yerine daha çok aruz ölçüsünü kullanmaya devam etmişlerdir. Bu da teoride savundukları ile pratikte uyguladıkları arasındaki çelişkiyi gösterir.
Dönemin romanları teknik açıdan oldukça zayıftır. Yazarlar uzun betimlemelere yer vermiş, beklenmedik rastlantılarla olayları yönlendirmiş ve zaman zaman romanın akışını kesip okuyucuya doğrudan bilgi vermişlerdir. Bu anlatım tekniği günümüz roman anlayışından çok farklıdır.
Şiirde içerik ön plana çıkarılmış, şiir düşünceyi aktarmak için bir araç olarak görülmüştür. Estetik kaygılar ikinci plana itilmiştir. Yani "ne söylediğin", "nasıl söylediğin"den daha önemli kabul edilmiştir.
Unutma: Bu dönemin en önemli özelliklerinden biri, yazarların aynı zamanda devlet adamı olmalarıdır. Edebiyatı toplumu aydınlatmanın ve değiştirmenin bir aracı olarak görmüşlerdir.
Dönemin başlıca sanatçıları arasında Şinasi, Namık Kemal, Ziya Paşa, Şemsettin Sami, Ahmet Mithat Efendi ve Ahmet Vefik Paşa bulunmaktadır. Bu yazarlar Türk edebiyatının Batılılaşma sürecinin öncüleri olarak kabul edilirler.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: Romantic Messianism
9Türk Dili ve Edebiyatı dersinin en popüler içerikleri
9En popüler içerikler
9Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı