Sözlü Edebi Türler

Söylev (Nutuk), topluluk önünde yapılan coşkulu ve etkileyici konuşmalardır. Bu konuşmaları yapan kişiye "hatip" adı verilir. Jest ve mimikler söylevin etkisini artırır. Cicero, Demosthenes, Orhun Yazıtları ve Hamdullah Suphi Tanrıöver önemli söylev örneklerindendir.

Konferans, belli bir konuda uzman bir kişi tarafından topluluk karşısında bilgi aktarmak amacıyla yapılan konuşmadır. Araştırma ve inceleme sonuçlarını dinleyicilere aktarmak temel amaçtır.

Panel, toplumsal bir konunun bir başkan önderliğinde sohbet havasında tartışıldığı türdür. Panelde bir başkan ve konunun uzmanı 3-6 kişi bulunur. Konuşmacılar sırayla söz alıp konunun farklı yönlerini ele alır.

Not: Panelde amaç kesin bir sonuca varmak değil, konuyla ilgili farklı görüşleri ortaya koymaktır. Panelin sonunda dinleyiciler soru sorabilir, bu soru-cevap bölümüne FORUM adı verilir.

Diğer Sözlü Anlatım Türleri

Sempozyum (Bilgi Şöleni), bir konunun çeşitli yönlerini alanında uzman kişilerin sırayla anlattığı bilimsel bir etkinliktir. Panelden daha ciddi ve bilimseldir. Bir başkan ve 3-6 konuşmacı bulunur ve her konuşmacı kendi uzmanlık alanıyla ilgili konuşur.

Açık Oturum, halkı ilgilendiren güncel, ekonomik ya da siyasi konularda dinleyici topluluğu önünde yapılan açık tartışmalardır. Bir salonda, televizyonda ya da radyoda gerçekleştirilir. Panel ile benzerlik gösterse de açık oturumdaki tartışmalar daha hararetli geçer.

Münazara, herhangi bir konu hakkında bir tez ve bir antitez olmak üzere iki fikrin karşılıklı olarak savunulmasıdır. Jüri önünde yapılır ve amaç haklı çıkmaktan ziyade düşünceyi etkili bir şekilde savunabilmektir.

İpucu: Panel ve açık oturum birbirine çok benzer, ancak açık oturumlarda farklı fikirler tartışılırken, panellerde bir konunun farklı özelliklerine değinilir.

Sözlü Anlatım Türlerinin Karşılaştırması

Sözlü anlatım türleri arasındaki farkları bilmek, doğru ortamda doğru anlatım türünü kullanmanı sağlayacaktır. İşte aralarındaki temel farklar:

Söylev (Nutuk) duygusal ve coşkulu bir konuşmadır. Amacı dinleyiciyi etkilemek, inandırmak ve harekete geçirmektir. Konferans ise açıklama ve bilgilendirme amaçlıdır, genellikle görsel-işitsel materyallerden yararlanılır.

Münazarada tez ve antitez vardır, jüri bulunur. Amaç düşünceyi etkili bir şekilde savunmaktır. Sempozyum ise birkaç oturumda yapılır ve tartışmaktan çok çözüm odaklıdır.

Panel ile Açık Oturum arasındaki en önemli fark üsluptur. Açık oturumlarda tartışmalar daha hararetli geçer. Ayrıca açık oturumda konuyla ilgili farklı fikirler tartışılırken, panellerde bir konunun farklı özelliklerine değinilir.

Önemli: Herhangi bir sözlü anlatım türünde konuşmacı olduğunda, konunun uzmanı olduğun alanları seç ve konuşmadan önce mutlaka hazırlık yap. Bu seni daha güvenli ve inandırıcı yapacaktır!