Ses olayları, dilin kullanımında kelimelerin yapısında ortaya çıkan değişimleri inceler....
Türk Dili ve Edebiyatı882 görüntüleme·Güncellendi 11 Tem 2026·4 sayfaSes Olayları ve Açıklamaları
D
Damla Bozdağ@damlabozda
1 / 4
1
of 4
Ünlü Düşmesi
Kelimenin yapısındaki bazı ünlüler belirli durumlarda düşebilir. Özellikle sonu ünsüzle biten kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında, ikinci hecelerindeki dar ünlü (ı, i, u, ü) düşer. Örneğin "oğul" kelimesi eklendiğinde "oğlu", "karın" kelimesi "karnı", "şehir" kelimesi ise "şehrin" şeklini alır.
Bazı kelimeler türetilirken de ünlü kaybı görülür. Mesela "çevir-im" kelimesi "çevrim" haline gelir. Ayrıca "etmek, olmak, eylemek" yardımcı fiilleriyle birleşik fiil oluşturan ve son hecesinde dar ünlü bulunan sözcüklerde ünlü düşmesi yaşanır: "Seyir eylemek" → "Seyreylemek".
Ünlüyle biten bazı sözcükler ünlüyle başlayan sözcüklerle birleştiğinde de ünlülerden biri düşebilir, "kahve altı" → "kahvaltı" gibi. İlginç bir durum da ikilemelerde ortaya çıkar: "devirden devire" örneğinde ikinci sözcükte ünlü düşmesi olmaz.
Dikkat! Ünlü düşmesi genellikle dar ünlülerde (ı, i, u, ü) gerçekleşir ve kelimenin söylenişini kolaylaştırır.
2
of 4
Ünlü Daralması ve Değişmeleri
Ünlü daralması, düz-geniş "a, e" ünlüleriyle biten sözcüklere "-yor" eki getirildiğinde bu ünlülerin "ı, i, u, ü" gibi dar ünlülere dönüşmesidir. Örneğin "uza-yor" sözcüğü "uzuyor" şekline gelir. Aynı şekilde "de-" ve "ye-" fiilleri de "y" kaynaştırma ünsüzünden önce daralır: "ye-y-ecek" → "yiyecek".
Ünlü türemesi bazen küçültme eklerinde görülür. Ünsüzle biten tek heceli bazı sözcüklere "-cık/-çık" eki getirildiğinde, ekten önce bir ünlü türeyebilir: "dar-cık" → "daracık".
Ünlü değişmesi ise özellikle zamirlerde karşımıza çıkar. "Ben" ve "sen" kişi zamirlerine "-e" yönelme durumu eki getirildiğinde, yapılarındaki "e" sesleri "a"ya dönüşür: "ben-e" → "bana".
İpucu: Ünlü daralmasını en kolay "-yor" ekiyle biten fiillerde görebilirsiniz. Sözcüğün sonundaki "a/e" sesinin değiştiğine dikkat edin!
3
of 4
Ünsüz Değişimleri
Ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi), sert ünsüzlerle (f, s, t, k, ç, p) biten bir sözcük c, d, g gibi yumuşak ünsüzlerle başlayan bir ek aldığında, ekin başındaki yumuşak ünsüzün sertleşerek ç, t, k'ye dönüşmesidir. Örneğin "giriş-gen" → "girişken" olur.
Bunun tam tersi olarak ünsüz yumuşaması da vardır. "P, ç, t, k" ile biten sözcükler ünlüyle başlayan bir ek aldığında, bu sert ünsüzler yumuşayarak "b, c, d, g"ye dönüşür. Mesela "kitap-ı" → "kitabı" şeklinde değişir.
Ünsüz türemesi (ikizleşmesi), özellikle Arapçadan dilimize geçen kelimelerde görülür. Bu kelimelerin asıllarında iki ünsüz varken Türkçeye geçerken biri düşmüş, ancak ünlüyle başlayan ek aldıklarında veya yardımcı fiillerle birleştiklerinde aslındaki ikinci ünsüz ortaya çıkar: "his etmek" → "hissetmek".
Bunu bilmek işinize yarar: Sert ünsüzleri "FıSTıKÇı ŞaPKa" kelimesiyle hatırlayabilirsiniz. Ünsüz benzeşmesi ve yumuşamasını anlamak, yazım hatalarını önlemenize yardımcı olur!
4
of 4
Diğer Ses Olayları
Türkçede kaynaştırma ünsüzleri çok önemlidir çünkü iki ünlü yan yana gelmez. Ünlüyle biten bir sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek eklendiğinde araya "y, ğ, s, n" koruyucu ünsüzlerinden biri girer. Örneğin "cadde-s-i" kelimesinde "s" kaynaştırma ünsüzüdür.
Ulama, konuşma dilinde sıkça kullanılan bir ses olayıdır. Ünsüzle biten bir sözcükten sonra ünlüyle başlayan bir sözcük geldiğinde, bu iki sözcük birbirine eklenerek okunur. Ancak aralarında noktalama işareti varsa ulama yapılmaz.
Dudak ünsüzlerinin benzeşmesi (n-m değişmesi) ise dudak ünsüzü olan "b"nin kendinden önce gelen "n" sesini "m"ye dönüştürmesidir. "Penbe" sözcüğünün "pembe" şeklinde söylenmesi buna örnektir.
Kolayca Hatırlayın: Kaynaştırma ünsüzlerini "aYaĞıSıN" kelimesiyle akılda tutabilirsiniz. Bu harflerin her biri farklı durumlarda kullanılan kaynaştırma ünsüzleridir.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
Benzer Ders Notları
En popüler içerikler: Coherence
9
TürkçeAnlatım bozuklukları
Türkçe dil bilgisi dersinde yararlı ders notları
1158014
Türk Dili ve EdebiyatıAnlatım bozuklukları
Anlatım bozuklukları detaylı konu anlatımı
121,31630
Türkçetyt Türkçe ders notları
tyt türkçe dil bilgisi konusu ders notları
128,315151
Türk Dili ve EdebiyatıTürkçe anlatım bozukluğu
Anlatım bozukluğu konu anlatımı
121,13220
Türk Dili ve EdebiyatıSes bilgisini
9. Sınıf Türk Dili ve edebiyatı ses bilgisi
966518
Türk Dili ve Edebiyatı9.Sınıf Şiir Ahenk Unsurları
9.sınıf edebiyat şiir ahenk unsurları konu anlatımı hepsi kendi el yazımdır
91,15717
TürkçeYazımı Karıştırılan Sözcükler
Türkçe yazım kuralları
968610
TürkçeSes Bilgisi
Ses Bilgisi Türkçe Ders Notu
101442
TürkçeParagraf
Paragraf ders notu
103662
Türk Dili ve Edebiyatı dersinin en popüler içerikleri
9Türk Dili ve Edebiyatı9. Sınıf edebiyat ders notları.
9. Sınıflar için Türk Dili edebiyatı notları.
93,21572
Türk Dili ve Edebiyatı11.sınıf edebiyat
Tiyatro ünitesi
112,454139
Türk Dili ve Edebiyatıedebiyat 10 sınıf
edebiyat
102,36841
Türk Dili ve Edebiyatıdivan edebiyatı
Divan edebiyatı terimleri, nazım biçimleri, şairleri ve eserleri hakkındaki bilginizi sınayın.
123470
Türk Dili ve EdebiyatıTYT Türkçe
TYT Türkçe
121,77747
D
Türk Dili ve Edebiyatıdivan edebiyati yazar eser
Divan edebiyatı şairleri ve eserleri hakkındaki bilginizi bu test ile ölçün.
124320
Türk Dili ve EdebiyatıAYT EDEBİYAT
AYT Edebiyat (Yazar-Eser)
126,736327
A
Türk Dili ve Edebiyatıayt edebiyat
ayt edebiyat ÖSYM tarzı sınavlar
129020
Türk Dili ve EdebiyatıEdebiyat çalışma notu
Edebiyat yazar eser
1273122
En popüler içerikler
9
Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
94,28869
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
85,495196
Felsefe11.Sınıf Felsefe 2.Dönem 2.Yazılı sınavı ders notları
20.yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamı, 20.yüzyıl felsefesi temel problemleri ve akımları konularını içermektedir
113,599113
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
95,356145
Biyoloji11. sınıf biyoloji boşaltım (üriner) sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji boşaltım (üriner) sistemi ders notları
115,946619
TarihTYT AYT TARİH
Tarih
92,67664
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
92,29549
Türk Dili ve Edebiyatı9. Sınıf edebiyat ders notları.
9. Sınıflar için Türk Dili edebiyatı notları.
93,21572
FizikDalgalar
Fizik Notları
99,625142
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı
Türk Dili ve Edebiyatı882 görüntüleme·Güncellendi 11 Tem 2026·4 sayfaSes Olayları ve Açıklamaları
D
Damla Bozdağ@damlabozda
Ses olayları, dilin kullanımında kelimelerin yapısında ortaya çıkan değişimleri inceler. Kelimelerin söylenişleri sırasında çeşitli etkileşimlerle sesler düşebilir, türeyebilir veya değişebilir. Bu özet, Türkçemizdeki temel ses olaylarını anlamanıza yardımcı olacak.
1
of 4
Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Ünlü Düşmesi
Kelimenin yapısındaki bazı ünlüler belirli durumlarda düşebilir. Özellikle sonu ünsüzle biten kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında, ikinci hecelerindeki dar ünlü (ı, i, u, ü) düşer. Örneğin "oğul" kelimesi eklendiğinde "oğlu", "karın" kelimesi "karnı", "şehir" kelimesi ise "şehrin" şeklini alır.
Bazı kelimeler türetilirken de ünlü kaybı görülür. Mesela "çevir-im" kelimesi "çevrim" haline gelir. Ayrıca "etmek, olmak, eylemek" yardımcı fiilleriyle birleşik fiil oluşturan ve son hecesinde dar ünlü bulunan sözcüklerde ünlü düşmesi yaşanır: "Seyir eylemek" → "Seyreylemek".
Ünlüyle biten bazı sözcükler ünlüyle başlayan sözcüklerle birleştiğinde de ünlülerden biri düşebilir, "kahve altı" → "kahvaltı" gibi. İlginç bir durum da ikilemelerde ortaya çıkar: "devirden devire" örneğinde ikinci sözcükte ünlü düşmesi olmaz.
Dikkat! Ünlü düşmesi genellikle dar ünlülerde (ı, i, u, ü) gerçekleşir ve kelimenin söylenişini kolaylaştırır.
2
of 4Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Ünlü Daralması ve Değişmeleri
Ünlü daralması, düz-geniş "a, e" ünlüleriyle biten sözcüklere "-yor" eki getirildiğinde bu ünlülerin "ı, i, u, ü" gibi dar ünlülere dönüşmesidir. Örneğin "uza-yor" sözcüğü "uzuyor" şekline gelir. Aynı şekilde "de-" ve "ye-" fiilleri de "y" kaynaştırma ünsüzünden önce daralır: "ye-y-ecek" → "yiyecek".
Ünlü türemesi bazen küçültme eklerinde görülür. Ünsüzle biten tek heceli bazı sözcüklere "-cık/-çık" eki getirildiğinde, ekten önce bir ünlü türeyebilir: "dar-cık" → "daracık".
Ünlü değişmesi ise özellikle zamirlerde karşımıza çıkar. "Ben" ve "sen" kişi zamirlerine "-e" yönelme durumu eki getirildiğinde, yapılarındaki "e" sesleri "a"ya dönüşür: "ben-e" → "bana".
İpucu: Ünlü daralmasını en kolay "-yor" ekiyle biten fiillerde görebilirsiniz. Sözcüğün sonundaki "a/e" sesinin değiştiğine dikkat edin!
3
of 4Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Ünsüz Değişimleri
Ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi), sert ünsüzlerle (f, s, t, k, ç, p) biten bir sözcük c, d, g gibi yumuşak ünsüzlerle başlayan bir ek aldığında, ekin başındaki yumuşak ünsüzün sertleşerek ç, t, k'ye dönüşmesidir. Örneğin "giriş-gen" → "girişken" olur.
Bunun tam tersi olarak ünsüz yumuşaması da vardır. "P, ç, t, k" ile biten sözcükler ünlüyle başlayan bir ek aldığında, bu sert ünsüzler yumuşayarak "b, c, d, g"ye dönüşür. Mesela "kitap-ı" → "kitabı" şeklinde değişir.
Ünsüz türemesi (ikizleşmesi), özellikle Arapçadan dilimize geçen kelimelerde görülür. Bu kelimelerin asıllarında iki ünsüz varken Türkçeye geçerken biri düşmüş, ancak ünlüyle başlayan ek aldıklarında veya yardımcı fiillerle birleştiklerinde aslındaki ikinci ünsüz ortaya çıkar: "his etmek" → "hissetmek".
Bunu bilmek işinize yarar: Sert ünsüzleri "FıSTıKÇı ŞaPKa" kelimesiyle hatırlayabilirsiniz. Ünsüz benzeşmesi ve yumuşamasını anlamak, yazım hatalarını önlemenize yardımcı olur!
4
of 4Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Diğer Ses Olayları
Türkçede kaynaştırma ünsüzleri çok önemlidir çünkü iki ünlü yan yana gelmez. Ünlüyle biten bir sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek eklendiğinde araya "y, ğ, s, n" koruyucu ünsüzlerinden biri girer. Örneğin "cadde-s-i" kelimesinde "s" kaynaştırma ünsüzüdür.
Ulama, konuşma dilinde sıkça kullanılan bir ses olayıdır. Ünsüzle biten bir sözcükten sonra ünlüyle başlayan bir sözcük geldiğinde, bu iki sözcük birbirine eklenerek okunur. Ancak aralarında noktalama işareti varsa ulama yapılmaz.
Dudak ünsüzlerinin benzeşmesi (n-m değişmesi) ise dudak ünsüzü olan "b"nin kendinden önce gelen "n" sesini "m"ye dönüştürmesidir. "Penbe" sözcüğünün "pembe" şeklinde söylenmesi buna örnektir.
Kolayca Hatırlayın: Kaynaştırma ünsüzlerini "aYaĞıSıN" kelimesiyle akılda tutabilirsiniz. Bu harflerin her biri farklı durumlarda kullanılan kaynaştırma ünsüzleridir.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
Benzer Ders Notları
En popüler içerikler: Coherence
9TürkçeAnlatım bozuklukları
Türkçe dil bilgisi dersinde yararlı ders notları
1158014
Türk Dili ve EdebiyatıAnlatım bozuklukları
Anlatım bozuklukları detaylı konu anlatımı
121,31630
Türkçetyt Türkçe ders notları
tyt türkçe dil bilgisi konusu ders notları
128,315151
Türk Dili ve EdebiyatıTürkçe anlatım bozukluğu
Anlatım bozukluğu konu anlatımı
121,13220
Türk Dili ve EdebiyatıSes bilgisini
9. Sınıf Türk Dili ve edebiyatı ses bilgisi
966518
Türk Dili ve Edebiyatı9.Sınıf Şiir Ahenk Unsurları
9.sınıf edebiyat şiir ahenk unsurları konu anlatımı hepsi kendi el yazımdır
91,15717
TürkçeYazımı Karıştırılan Sözcükler
Türkçe yazım kuralları
968610
TürkçeSes Bilgisi
Ses Bilgisi Türkçe Ders Notu
101442
TürkçeParagraf
Paragraf ders notu
103662
Türk Dili ve Edebiyatı dersinin en popüler içerikleri
9Türk Dili ve Edebiyatı9. Sınıf edebiyat ders notları.
9. Sınıflar için Türk Dili edebiyatı notları.
93,21572
Türk Dili ve Edebiyatı11.sınıf edebiyat
Tiyatro ünitesi
112,454139
Türk Dili ve Edebiyatıedebiyat 10 sınıf
edebiyat
102,36841
Türk Dili ve Edebiyatıdivan edebiyatı
Divan edebiyatı terimleri, nazım biçimleri, şairleri ve eserleri hakkındaki bilginizi sınayın.
123470
Türk Dili ve EdebiyatıTYT Türkçe
TYT Türkçe
121,77747
D
Türk Dili ve Edebiyatıdivan edebiyati yazar eser
Divan edebiyatı şairleri ve eserleri hakkındaki bilginizi bu test ile ölçün.
124320
Türk Dili ve EdebiyatıAYT EDEBİYAT
AYT Edebiyat (Yazar-Eser)
126,736327
A
Türk Dili ve Edebiyatıayt edebiyat
ayt edebiyat ÖSYM tarzı sınavlar
129020
Türk Dili ve EdebiyatıEdebiyat çalışma notu
Edebiyat yazar eser
1273122
En popüler içerikler
9Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
94,28869
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
85,495196
Felsefe11.Sınıf Felsefe 2.Dönem 2.Yazılı sınavı ders notları
20.yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamı, 20.yüzyıl felsefesi temel problemleri ve akımları konularını içermektedir
113,599113
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
95,356145
Biyoloji11. sınıf biyoloji boşaltım (üriner) sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji boşaltım (üriner) sistemi ders notları
115,946619
TarihTYT AYT TARİH
Tarih
92,67664
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
92,29549
Türk Dili ve Edebiyatı9. Sınıf edebiyat ders notları.
9. Sınıflar için Türk Dili edebiyatı notları.
93,21572
FizikDalgalar
Fizik Notları
99,625142
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı