Ses olayları, dilin kullanımında kelimelerin yapısında ortaya çıkan değişimleri inceler.... Daha fazla göster
Türk Dili ve Edebiyatı875 görüntüleme·Güncellendi May 11, 2026·4 sayfaSes Olayları ve Açıklamaları
D
Damla Bozdağ@damlabozda
1 / 4
1
of 4
Ünlü Düşmesi
Kelimenin yapısındaki bazı ünlüler belirli durumlarda düşebilir. Özellikle sonu ünsüzle biten kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında, ikinci hecelerindeki dar ünlü (ı, i, u, ü) düşer. Örneğin "oğul" kelimesi eklendiğinde "oğlu", "karın" kelimesi "karnı", "şehir" kelimesi ise "şehrin" şeklini alır.
Bazı kelimeler türetilirken de ünlü kaybı görülür. Mesela "çevir-im" kelimesi "çevrim" haline gelir. Ayrıca "etmek, olmak, eylemek" yardımcı fiilleriyle birleşik fiil oluşturan ve son hecesinde dar ünlü bulunan sözcüklerde ünlü düşmesi yaşanır: "Seyir eylemek" → "Seyreylemek".
Ünlüyle biten bazı sözcükler ünlüyle başlayan sözcüklerle birleştiğinde de ünlülerden biri düşebilir, "kahve altı" → "kahvaltı" gibi. İlginç bir durum da ikilemelerde ortaya çıkar: "devirden devire" örneğinde ikinci sözcükte ünlü düşmesi olmaz.
Dikkat! Ünlü düşmesi genellikle dar ünlülerde (ı, i, u, ü) gerçekleşir ve kelimenin söylenişini kolaylaştırır.
2
of 4
Ünlü Daralması ve Değişmeleri
Ünlü daralması, düz-geniş "a, e" ünlüleriyle biten sözcüklere "-yor" eki getirildiğinde bu ünlülerin "ı, i, u, ü" gibi dar ünlülere dönüşmesidir. Örneğin "uza-yor" sözcüğü "uzuyor" şekline gelir. Aynı şekilde "de-" ve "ye-" fiilleri de "y" kaynaştırma ünsüzünden önce daralır: "ye-y-ecek" → "yiyecek".
Ünlü türemesi bazen küçültme eklerinde görülür. Ünsüzle biten tek heceli bazı sözcüklere "-cık/-çık" eki getirildiğinde, ekten önce bir ünlü türeyebilir: "dar-cık" → "daracık".
Ünlü değişmesi ise özellikle zamirlerde karşımıza çıkar. "Ben" ve "sen" kişi zamirlerine "-e" yönelme durumu eki getirildiğinde, yapılarındaki "e" sesleri "a"ya dönüşür: "ben-e" → "bana".
İpucu: Ünlü daralmasını en kolay "-yor" ekiyle biten fiillerde görebilirsiniz. Sözcüğün sonundaki "a/e" sesinin değiştiğine dikkat edin!
3
of 4
Ünsüz Değişimleri
Ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi), sert ünsüzlerle (f, s, t, k, ç, p) biten bir sözcük c, d, g gibi yumuşak ünsüzlerle başlayan bir ek aldığında, ekin başındaki yumuşak ünsüzün sertleşerek ç, t, k'ye dönüşmesidir. Örneğin "giriş-gen" → "girişken" olur.
Bunun tam tersi olarak ünsüz yumuşaması da vardır. "P, ç, t, k" ile biten sözcükler ünlüyle başlayan bir ek aldığında, bu sert ünsüzler yumuşayarak "b, c, d, g"ye dönüşür. Mesela "kitap-ı" → "kitabı" şeklinde değişir.
Ünsüz türemesi (ikizleşmesi), özellikle Arapçadan dilimize geçen kelimelerde görülür. Bu kelimelerin asıllarında iki ünsüz varken Türkçeye geçerken biri düşmüş, ancak ünlüyle başlayan ek aldıklarında veya yardımcı fiillerle birleştiklerinde aslındaki ikinci ünsüz ortaya çıkar: "his etmek" → "hissetmek".
Bunu bilmek işinize yarar: Sert ünsüzleri "FıSTıKÇı ŞaPKa" kelimesiyle hatırlayabilirsiniz. Ünsüz benzeşmesi ve yumuşamasını anlamak, yazım hatalarını önlemenize yardımcı olur!
4
of 4
Diğer Ses Olayları
Türkçede kaynaştırma ünsüzleri çok önemlidir çünkü iki ünlü yan yana gelmez. Ünlüyle biten bir sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek eklendiğinde araya "y, ğ, s, n" koruyucu ünsüzlerinden biri girer. Örneğin "cadde-s-i" kelimesinde "s" kaynaştırma ünsüzüdür.
Ulama, konuşma dilinde sıkça kullanılan bir ses olayıdır. Ünsüzle biten bir sözcükten sonra ünlüyle başlayan bir sözcük geldiğinde, bu iki sözcük birbirine eklenerek okunur. Ancak aralarında noktalama işareti varsa ulama yapılmaz.
Dudak ünsüzlerinin benzeşmesi ise dudak ünsüzü olan "b"nin kendinden önce gelen "n" sesini "m"ye dönüştürmesidir. "Penbe" sözcüğünün "pembe" şeklinde söylenmesi buna örnektir.
Kolayca Hatırlayın: Kaynaştırma ünsüzlerini "aYaĞıSıN" kelimesiyle akılda tutabilirsiniz. Bu harflerin her biri farklı durumlarda kullanılan kaynaştırma ünsüzleridir.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: Coherence
9Türk Dili ve Edebiyatı9.Sınıf Şiir Ahenk Unsurları
9.sınıf edebiyat şiir ahenk unsurları konu anlatımı hepsi kendi el yazımdır
91,14316
Türk Dili ve EdebiyatıAnlatım bozuklukları
Anlatım bozuklukları detaylı konu anlatımı
121,18427
Türkçetyt Türkçe ders notları
tyt türkçe dil bilgisi konusu ders notları
128,206146
TürkçeAnlatım bozuklukları
Türkçe dil bilgisi dersinde yararlı ders notları
1145510
Türkçe8 .sınıf Türkçe ders notları
Full konular yazılıda net bu konular çıkar.
83,353116
TürkçeParagraf
Paragraf ders notu
103542
Türk Dili ve EdebiyatıTürkçe anlatım bozukluğu
Anlatım bozukluğu konu anlatımı
121,07419
Türk Dili ve EdebiyatıHIZ VE RENK DİL BİLGİSİ TEST
Hız ve renk dil bilgisi test
1177821
TürkçeYazımı Karıştırılan Sözcükler
Türkçe yazım kuralları
965210
Türk Dili ve Edebiyatı dersinin en popüler içerikleri
9Türk Dili ve Edebiyatı9. Sınıf edebiyat ders notları.
9. Sınıflar için Türk Dili edebiyatı notları.
92,49162
Türk Dili ve EdebiyatıAYT EDEBİYAT
AYT Edebiyat (Yazar-Eser)
126,598326
Türk Dili ve EdebiyatıKpss türkçe
Ders notu
Üniversite1,54732
D
Türk Dili ve Edebiyatıdivan edebiyati yazar eser
Divan edebiyatı şairleri ve eserleri hakkındaki bilginizi bu test ile ölçün.
123370
Türk Dili ve Edebiyatıedebiyat 10 sınıf
edebiyat
102,01939
A
Türk Dili ve Edebiyatıayt edebiyat
ayt edebiyat ÖSYM tarzı sınavlar
128280
Türk Dili ve EdebiyatıTYT Türkçe
TYT Türkçe
121,62443
Türk Dili ve Edebiyatıdivan edebiyatı
Divan edebiyatı terimleri, nazım biçimleri, şairleri ve eserleri hakkındaki bilginizi sınayın.
122570
Türk Dili ve Edebiyatı9.Sınıf Şiir Ahenk Unsurları
9.sınıf edebiyat şiir ahenk unsurları konu anlatımı hepsi kendi el yazımdır
91,14316
En popüler içerikler
9
Biyoloji11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
114,07982
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
84,569160
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
94,592125
Fen Bilimleri7. Sınıf Fen Bilimleri
Tüm üniteler
79,086184
T.C. İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülükİnkılap tarihi
Beğenin
82,58352
Fen Bilimleri8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR
8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR
83,32580
Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
93,04257
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
91,78043
Cografya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
917,673266
Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı
Türk Dili ve Edebiyatı875 görüntüleme·Güncellendi May 11, 2026·4 sayfaSes Olayları ve Açıklamaları
D
Damla Bozdağ@damlabozda
Ses olayları, dilin kullanımında kelimelerin yapısında ortaya çıkan değişimleri inceler. Kelimelerin söylenişleri sırasında çeşitli etkileşimlerle sesler düşebilir, türeyebilir veya değişebilir. Bu özet, Türkçemizdeki temel ses olaylarını anlamanıza yardımcı olacak.
1
of 4Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Ünlü Düşmesi
Kelimenin yapısındaki bazı ünlüler belirli durumlarda düşebilir. Özellikle sonu ünsüzle biten kelimeler ünlüyle başlayan ek aldığında, ikinci hecelerindeki dar ünlü (ı, i, u, ü) düşer. Örneğin "oğul" kelimesi eklendiğinde "oğlu", "karın" kelimesi "karnı", "şehir" kelimesi ise "şehrin" şeklini alır.
Bazı kelimeler türetilirken de ünlü kaybı görülür. Mesela "çevir-im" kelimesi "çevrim" haline gelir. Ayrıca "etmek, olmak, eylemek" yardımcı fiilleriyle birleşik fiil oluşturan ve son hecesinde dar ünlü bulunan sözcüklerde ünlü düşmesi yaşanır: "Seyir eylemek" → "Seyreylemek".
Ünlüyle biten bazı sözcükler ünlüyle başlayan sözcüklerle birleştiğinde de ünlülerden biri düşebilir, "kahve altı" → "kahvaltı" gibi. İlginç bir durum da ikilemelerde ortaya çıkar: "devirden devire" örneğinde ikinci sözcükte ünlü düşmesi olmaz.
Dikkat! Ünlü düşmesi genellikle dar ünlülerde (ı, i, u, ü) gerçekleşir ve kelimenin söylenişini kolaylaştırır.
2
of 4Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Ünlü Daralması ve Değişmeleri
Ünlü daralması, düz-geniş "a, e" ünlüleriyle biten sözcüklere "-yor" eki getirildiğinde bu ünlülerin "ı, i, u, ü" gibi dar ünlülere dönüşmesidir. Örneğin "uza-yor" sözcüğü "uzuyor" şekline gelir. Aynı şekilde "de-" ve "ye-" fiilleri de "y" kaynaştırma ünsüzünden önce daralır: "ye-y-ecek" → "yiyecek".
Ünlü türemesi bazen küçültme eklerinde görülür. Ünsüzle biten tek heceli bazı sözcüklere "-cık/-çık" eki getirildiğinde, ekten önce bir ünlü türeyebilir: "dar-cık" → "daracık".
Ünlü değişmesi ise özellikle zamirlerde karşımıza çıkar. "Ben" ve "sen" kişi zamirlerine "-e" yönelme durumu eki getirildiğinde, yapılarındaki "e" sesleri "a"ya dönüşür: "ben-e" → "bana".
İpucu: Ünlü daralmasını en kolay "-yor" ekiyle biten fiillerde görebilirsiniz. Sözcüğün sonundaki "a/e" sesinin değiştiğine dikkat edin!
3
of 4Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Ünsüz Değişimleri
Ünsüz benzeşmesi (sertleşmesi), sert ünsüzlerle (f, s, t, k, ç, p) biten bir sözcük c, d, g gibi yumuşak ünsüzlerle başlayan bir ek aldığında, ekin başındaki yumuşak ünsüzün sertleşerek ç, t, k'ye dönüşmesidir. Örneğin "giriş-gen" → "girişken" olur.
Bunun tam tersi olarak ünsüz yumuşaması da vardır. "P, ç, t, k" ile biten sözcükler ünlüyle başlayan bir ek aldığında, bu sert ünsüzler yumuşayarak "b, c, d, g"ye dönüşür. Mesela "kitap-ı" → "kitabı" şeklinde değişir.
Ünsüz türemesi (ikizleşmesi), özellikle Arapçadan dilimize geçen kelimelerde görülür. Bu kelimelerin asıllarında iki ünsüz varken Türkçeye geçerken biri düşmüş, ancak ünlüyle başlayan ek aldıklarında veya yardımcı fiillerle birleştiklerinde aslındaki ikinci ünsüz ortaya çıkar: "his etmek" → "hissetmek".
Bunu bilmek işinize yarar: Sert ünsüzleri "FıSTıKÇı ŞaPKa" kelimesiyle hatırlayabilirsiniz. Ünsüz benzeşmesi ve yumuşamasını anlamak, yazım hatalarını önlemenize yardımcı olur!
4
of 4Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Diğer Ses Olayları
Türkçede kaynaştırma ünsüzleri çok önemlidir çünkü iki ünlü yan yana gelmez. Ünlüyle biten bir sözcüğe ünlüyle başlayan bir ek eklendiğinde araya "y, ğ, s, n" koruyucu ünsüzlerinden biri girer. Örneğin "cadde-s-i" kelimesinde "s" kaynaştırma ünsüzüdür.
Ulama, konuşma dilinde sıkça kullanılan bir ses olayıdır. Ünsüzle biten bir sözcükten sonra ünlüyle başlayan bir sözcük geldiğinde, bu iki sözcük birbirine eklenerek okunur. Ancak aralarında noktalama işareti varsa ulama yapılmaz.
Dudak ünsüzlerinin benzeşmesi ise dudak ünsüzü olan "b"nin kendinden önce gelen "n" sesini "m"ye dönüştürmesidir. "Penbe" sözcüğünün "pembe" şeklinde söylenmesi buna örnektir.
Kolayca Hatırlayın: Kaynaştırma ünsüzlerini "aYaĞıSıN" kelimesiyle akılda tutabilirsiniz. Bu harflerin her biri farklı durumlarda kullanılan kaynaştırma ünsüzleridir.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Knowunity yapay zeka arkadaşı nedir?
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Knowunity uygulamasını nereden indirebilirim?
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity ücretsiz mi?
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
En popüler içerikler: Coherence
9Türk Dili ve Edebiyatı9.Sınıf Şiir Ahenk Unsurları
9.sınıf edebiyat şiir ahenk unsurları konu anlatımı hepsi kendi el yazımdır
91,14316
Türk Dili ve EdebiyatıAnlatım bozuklukları
Anlatım bozuklukları detaylı konu anlatımı
121,18427
Türkçetyt Türkçe ders notları
tyt türkçe dil bilgisi konusu ders notları
128,206146
TürkçeAnlatım bozuklukları
Türkçe dil bilgisi dersinde yararlı ders notları
1145510
Türkçe8 .sınıf Türkçe ders notları
Full konular yazılıda net bu konular çıkar.
83,353116
TürkçeParagraf
Paragraf ders notu
103542
Türk Dili ve EdebiyatıTürkçe anlatım bozukluğu
Anlatım bozukluğu konu anlatımı
121,07419
Türk Dili ve EdebiyatıHIZ VE RENK DİL BİLGİSİ TEST
Hız ve renk dil bilgisi test
1177821
TürkçeYazımı Karıştırılan Sözcükler
Türkçe yazım kuralları
965210
Türk Dili ve Edebiyatı dersinin en popüler içerikleri
9Türk Dili ve Edebiyatı9. Sınıf edebiyat ders notları.
9. Sınıflar için Türk Dili edebiyatı notları.
92,49162
Türk Dili ve EdebiyatıAYT EDEBİYAT
AYT Edebiyat (Yazar-Eser)
126,598326
Türk Dili ve EdebiyatıKpss türkçe
Ders notu
Üniversite1,54732
D
Türk Dili ve Edebiyatıdivan edebiyati yazar eser
Divan edebiyatı şairleri ve eserleri hakkındaki bilginizi bu test ile ölçün.
123370
Türk Dili ve Edebiyatıedebiyat 10 sınıf
edebiyat
102,01939
A
Türk Dili ve Edebiyatıayt edebiyat
ayt edebiyat ÖSYM tarzı sınavlar
128280
Türk Dili ve EdebiyatıTYT Türkçe
TYT Türkçe
121,62443
Türk Dili ve Edebiyatıdivan edebiyatı
Divan edebiyatı terimleri, nazım biçimleri, şairleri ve eserleri hakkındaki bilginizi sınayın.
122570
Türk Dili ve Edebiyatı9.Sınıf Şiir Ahenk Unsurları
9.sınıf edebiyat şiir ahenk unsurları konu anlatımı hepsi kendi el yazımdır
91,14316
En popüler içerikler
9Biyoloji11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
11. sınıf biyoloji dolaşım sistemi ders notları
114,07982
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
84,569160
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
94,592125
Fen Bilimleri7. Sınıf Fen Bilimleri
Tüm üniteler
79,086184
T.C. İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülükİnkılap tarihi
Beğenin
82,58352
Fen Bilimleri8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR
8. SINIF BASİT MAKİNELER-MAKARALAR
83,32580
Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
93,04257
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
91,78043
Cografya9. sınıf coğrafya ders notları
9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları
917,673266
Aradığını bulamıyor musun? Diğer derslere göz at.
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı