Türkçe

Konu Anlatımı

Türkiye

Hacer INGINAR

Anadolu Lisesi

Türk Dili ve Edebiyatı

Ses bilgisi

Ses bilgisi hakkında temel kavramları keşfedin ve detaylı bir anlayış geliştirin.

Semiotics

Religious Textual Interpretation

Humanities

Özet

aillais 

Biyoloji

10. Sınıf biyoloji yeni müfredat 

9. sınıf coğrafya ilk 3 ünitenin notları 

asiyee

Cografya

9. sınıf coğrafya ders notları 

Zelallll💗

Tarih

9.sınıf Tarih Ders Notları 2025

kübra

Tyt biyoloji

Göknur demir

10.sınıf coğrafya konu anlatımlı notlar

TEVFIK SAMI DULGER

T.C. İnkılâp Tarihi ve Atatürkçülük

8. Sınıf inkılap Tarihi ilk 3 ünite 

GÖLGELERİN EFENDİSİ♡

Matematik

8.sınıf matematik 

Biyoloji | 9. Sınıf | Canlıların Sınıflandırılması | Sınıflandırmada Domain | Bakteriler

Reyyan Ecrin

7 sınıf sosyal bilgiler 2. ünite ders notları

Ceren Arslan

Sosyal Bilgiler

NOKTALAMA İŞARETLERİ- TYT TÜRKÇE KONU ANLATIMI

aleyna şansal

NOKTALAMA İŞARETLERİ

Asuman

🎤seS Bilgisi 

Söz Sanatları

Sıla

Zamir

Edebi sanatlar konu anlatımı. 1. dönem 1. sınavlar. Umarım işinize yarar💕

9. Sınıf Edebiyat-Edebi Sanatlar 2024-2025

Ses olayları önemli ☆başarılar ✨️

Fatmamlh_3

Ses olayları 

6.  Sınıf Türkçe noktalama işaretleri 

belinay koksel

Noktalama işaretleri 

Damla Durak

TYT DİL BİLGİSİ ‘SES BİLGİSİ’ NOTLARİ

nilay kuzay

Noktalama işaretleri

Söz Sanatları konusunu taktik, örnekler ve açıklamalarıyla anlatmaya çalıştım.

Duygu

Söz Sanatları 

9. Sınıflar için Türk Dili edebiyatı notları.

sadeceberil...

9. Sınıf edebiyat ders notları.

Hayat Acar

edebiyat 10 sınıf

11. Sınıf 1. Dönem 2. Yazılı Edebiyat notları

Beyza Aksu

Şiir Ünitesi

Nazlı

Edebiyat Şiir Dönemlerinin Özellikleri

Ece Özal

Kpss türkçe

10.sınıf edebiyat deniz hoca şiir ünitesi notları

sare izgi

10.sınıf edebiyat şiir ünitesi notları

Sınava Hazırlık

ORİON 

10. Sınıfnedebiyat 1, dönem 2. Yazılı

vexa 🐹

Edebiyat 9. Sınıf 1. Dönem 2. Yazılı notlar

Büşra Gülkaya

10.Edebiyat 1.dönem 2.yazılı

tanzimat 1. dönem şiiri/ tanzimat 2. dönem şiiri/ serveti fünun şiiri/ milli edebiyat dönemi şiiri/ saf şiir anlayışı/ manzume

bla bla

tanzimat/serveti fünun/ milli edebiyat dönemi şiir 

<p>Ses Bilgisi, Türkçe dilinin temel yapı taşlarından biridir ve seslerin nasıl değiştiğini anlamamıza yardımcı olur. Bu konu, YKS sınavında sıkça karşımıza çıkan ve iyi anlaşılması gereken bir konudur.</p>

Ses Bilgisi: Temeller ve Detaylar

YKS-TÜRKÇE
SES BİLGİSİ
ORDU DM
ORDU ÖDM 1. Ünsüz Yumuşaması (Değişmesi)
P, ç, t, k ünsüzlerinden
biriyle biten sözcük ünlüyle
başlayan bir ek aldığında
Sürekli
SERT
f, s, ş, h
YUMUŞAK
ğ, j, l, m, n, r,
v, y, z
b, c, d, g
Süreksiz
P, ç, t, k
p →
b'ye, ç → c'ye t→ ď'ye, k →
→
g'ye ya da
ğ'ye dönüşür.
dolap → dolab-1
ağaç
→ ağaç-ı
kanad-1
kanat
bilek → bileğ-i
BIL BAKALIM?
Cevap:Cat-adım, yut-yudum, ak-ağar-)
1 AKLINDA BULUNSUN...
Bazı sözcüklerde ve özel isimlerin yazımında bu
kural geçerli değildir.
saç
→saç-1
millet millet-i
→
aşk → aşk-ı
yiğit → yiğit-i
ORDU
2 2. Ünsüz Sertleşmesi (Benzeşmesi)
f, s, t, k, ç, §, h, p sert ünsüzlerinden biriyle biten
bir sözcüğe c, d, g ünsüzleriyle başlayan ek
getirildiğinde c → ç'ye, d →
ç'ye, d→ t'ye, g
dönüşür.
→ K'ye
Sınıf
Sınıfça
çilek çilekçi
1925 1925'te
kes-keskin
İzmit İzmit'te
3 BIL BAKALIM?
(dikkat, hasta, doktor) Cevap: Hiçbirinde benzeşme yok.
3. Ünlü Düşmesi (Hece Düşmesi)
*
İkinci hecesinde dar ünlü (1, i, u, ü) bulunan sözcükler
ünlüyle başlayan çekim eki aldıklarında ikinci hecedeki dar
ünlü düşer.
burun-burnu
omuz-omzu
akil-aklı
*Yapım eki alan bazı sözcüklerde de ünlü düşmesi görülür.
Yanıl-yanlış, yalın-yalnız, beniz-benze, sıyır-sıyrıl
4 BUNU SAKIN UNUTMA!!!
İçeri, dışarı, ileri, şura, bura, ora, yukarı, aşağı gibi
sözler ek aldıklarında sonlarında bulunan ünlüler
düşmez:
İçerde değil içeride, dışardan değil dışarıdan, ilerde
değil ileride, şurda değil şurada, burda değil burada,
orda değil orada, yukarda değil yukarıda, aşağda
değil aşağıda vb.
5 BUNU SAKIN UNUTMA!!!
Ünlüyle başlayan ek aldıklarında vurgusuz orta
hecesindeki dar ünlüsü düşen kelimelerle
oluşturulan ikilemelerde ikinci kelimenin dar ünlüsü
düşmez:
ağız ağıza, burun buruna, koyun koyuna (yatmak),
omuz omuza, devirden devire, nesilden nesile,
oğuldan oğula, şehirden şehire vb.
6 *Yardımcı eylemlerle kurulan birleşik sözcüklerde
de ünlü düşmesi görülebilir.
-
Sabır etmek şükür - etmek
Sabretmek
şükretmek
kahir - olmak
kahrolmak
*Bazı sözcüklerde birleşme esnasında iki ünlü yan
yana gelir ve ünlülerden biri diğerini aşındırır.
Buna “ünlü aşınması" da denir.
Ne - için
Niçin
cuma- ertesi
cumartesi
kahve - altı
kahvaltı
7 DİKKAT!!!
Böyle Şöyle
Bu+öyle şutöyle
ÖDM
BIL BAKALIM?
(kokla, oyna-, kavşak, besle, büklüm, çevre)
Cevap:(Koku, oyun, kavuş-, besi, bükül-, çevir-)
8 4. Ünsüz Düşmesi
Sonunda "k" ünsüzü bulunan kimi sözcükler
"-cık, -cek” eklerini aldıklarında sonlarındaki
ünsüz düşer.
Ufak-ufacık
küçük-küçücük
büyük-büyücek
• “Yüksek, ufak, alçak, küçük” sözcükleri "-1" ekini
alarak fiil olduklarında sonlarındaki "k"sesi düşer.
Yüksek-yüksel-
9 5. Ünsüz Türemesi
Bazı sözcükler “etmek, kılmak, eylemek, olmak"
yardımcı fiilleriyle birleşirken bu sözcüklerde ünsüz
türemesi görülür.
-
Hiss etmek
aff - olmak
zann
-
etmek
Bu sözcükler ünlüyle başlayan ek alınca da
sözcüklerde ünsüz türemesi olur.
hissi,
şikki, affi,
tibbi, reddi
10
10 6. Ünlü Türemesi
Ünsüzle biten kimi sözcükler “-cık" ekini
aldıklarında ekle sözcük arasında bir ünlü ses
türer.
bir-i-cik
az-ı-cık
dar-a-cık
Bazı sözcüklerin pekiştirilmesi sırasında da ünlü
türemesi görülür.
sağlam-sapasağlam, yalnız-yapayalnız,
gündüz-güpegündüz
11 7. Ünlü Daralması
Düz-geniş (a-e) ünlüyle biten kelimelere, "-yor"
eki getirildiğinde bu ünlüler daralarak "I, i,
u, ü" ünlülerine dönüşür.
dinle-dinliyor
oyna-oynuyor
söyle-söylüyor
başla-başlıyor
12 BUNU SAKIN UNUTMA!!!
“y” kaynaştırma ünsüzü “de-, ye-” fiillerinde ve
"ne" sözcüğünde darlaşmaya sebep olur.(diye, yiyen, niye)
DİKKAT!!!
Kaynaştırma ünsüzü “y” bu sözcükler dışında
darlaştırma yaparsa yazım yanlışı olur.
BIL BAKALIM?
Canlıyan, bekliyen, "elim" kanıyor)
cevap: anlayan, bekleyen (doğru yazım budur)
kana-(ünlü daralması)
13 8. Ünlü Değişimi
M
Türkçe sözcük köklerinde ses değişmesi nadiren
görülür. Ancak "ben" ve "sen" zamirleri -e
yönelme hâli ekini alınca “bana, sana” olur. Bu
ses olayına “ünlü değişmesi” denir.
ORD
14 9. Ulama
Sonu ünsüz bir harf ile biten sözcüklerden sonra
ünlüyle başlayan bir sözcük geliyorsa iki sözcük
bitişikmiş gibi okunur. Buna ulama denir.
Dönülmez akşamın ufkundayız...
(ulama)
DİKKAT!!!
(ulama)
Ulama olabilecek sözcükler arasında herhangi bir
noktalama işareti varsa ulama yapılmaz.
15 10. N - M Değişmesi
"b" ünsüzünün kendinden önce gelen "n"
ünsüzünü “m” ye dönüştürmesidir.
Canbaz, penbe, çenber, tonbul
DİKKAT!!!
Özel isim ve birleşik sözcüklerde bu değişim
gerçekleşmez.
İstanbul, Safranbolu, binbaşı, sonbahar
16 II. Kaynaştırma
Ünlü ile biten bir kök veya gövdenin sonuna
eklenen ve yine bir ünlü ile başlayan ekin
n"
önüne kaynaştırma harfleri dediğimiz “y, §, s, n'
ünsüzleri girer.
Araba-n-ın kapı-s-
İki-ş-er kilo
Elbise-y-i giydi.
O-n-un okulu
17 DİKKAT!!!
M
Kaynaştırma bazen bir ünlü ile bir ünsüz arasında
da olabilir.
BİL BAKALIM?
(suyun sesi, neyin nesi, bundan, yetmişer)
cevap: (su-y-un ses-i, ne-y-in ne-s-i, bu-n-dan, yetmiş-er)
OR
18 Büyük Ünlü Uyumu (kalınlık-incelik)
Bir sözcüğün ilk hecesinde kalın ünlü
varsa a, i, o, u sonraki hecelerde de
kalın ünlü, bir sözcüğün ilk hecesinde
DÜZ
GENİŞ DAR
YUVARLAK
DAR
GENİŞ
Kalın
a
I
İnce
e
i
ة
ince ünlü e, i, ö, ü varsa sonraki hecelerde de ince ünlü bulunur.
Örnek: oda, çiçek...
u
Ü
*-ki,-ken,-leyin,-mtirak,-gil, -daş,-yor. BÜU'
ya
bazen
uyar
bazen uymaz.
Örnek: geliyor, seviyor; kalıyor, satıyor...
*Türkçe sözcükler BÜU'ya uyar. Ama söyleyişi zamanla değişen bazı Türkçe
sözcükler BÜU'ya uymaz.
Örnek: ateş(ataş), elma(alma), hangi(hangi), dahi(dahı), kardeş(kardaş),
anne (ana), inan (inan), şiş-man (şişmen)
*Tek heceli ve birleşik sözcüklerde bu kural aranmaz.
(Çanak-kale' ayrı ayrı aranabilir)
*Yabancı sözcükler bu kurala genellikle uymaz: terazi, reklam, cami, model...
19 Küçük Ünlü Uyumu (düzlük-yuvarlaklık)
1.Kural: Bir sözcüğün ilk hecesinde düz ünlü a, e, i, i varsa ikinci hecesinde de düz
ünlü vardır. Örnek: geniş, dere
2.Kural: Bir sözcüğün ilk hecesinde yuvarlak ünlü o, ö, ü, u varsa ikinci hecesinde
ya düz geniş a, e ya dar yuvarlak u, ü vardır. Örnek: yolcu, öğretmen...
* "o-ö" sesleri Türkçede sadece sözcüğün ilk hecesinde bulunur.-yor eki hiçbir
zaman KÜU'ya uymaz. Örnek: yazıyor, bekliyor...
*Tek heceli ve birleşik sözcüklerde KÜU aranmaz.
*Yabancı sözcükler bu kurala uymaz. Örnek: tiyatro, horon, doktor, motor...
* a(b, m, v)u (bu sözcükler Türkçe olmasına rağmen KÜU).... uymaz.
Örnek: çamur, hamur, yağmur...
20 ANLATIM BİÇİMLERİ VE DÜŞÜNCEYİ GELİŞTİRME YOLLARI
Anlatım Biçimleri
Düşünceyi Geliştirme yolları
1.
Açıklayıcı Anlatım
(Açıklama)
1.
Tanımlama
2. Öyküleyici Anlatım
(Öyküleme)
2.
Örnekleme
3. Betimleyici Anlatım
(Betimleme)
3.
Benzetme
4. Tartışmacı Anlatım
(Tartışma)
4.
Karşılaştırma
Anlatmak
istediklerimizi,
eksiksiz ve etkili bir
biçimde anlatmak
için düşünceyi
geliştirme yollarını
kullanırız.
5.
Tanık Gösterme
6.
Sayısal Verilerden
Yararlanma
www.oMURGultiN.COM
Eğitim, kendinden en iyiyi vermektir. ANLATIM BİÇİMLERİ (TEKNİKLERİ)
Yazarın duygu veya düşüncelerini ya da bir olayı anlatırken kullandığı yöntemlerdir..
1. AÇIKLAYICI ANLATIM (AÇIKLAMA)
Bilgi vermek amacı ile oluşturulan yazılarda kullanılan anlatım tekniğidir. Bu tür yazılarda amaç
okuyucuyu bilgilendirmek, ona bir şeyler öğretmek olduğu için anlaşılır bir dil kullanılır. Açıklayıcı
anlatımda yazar, duygularına yer vermez, nesnel bir anlatım hakimdir.
Yakup Kadri Karaosmanoğlu edebiyatımızın önde gelen sanatçılarından biridir. Roman,
Örnek hikâye, anı gibi değişik alanlarda eserler vermiş olan sanatçı daha çok romanları ile
tanınmaktadır. Romanlarında önceleri kişisel konuları işleyen sanatçı daha sonra
toplumsal konulara yönelmiştir.
2. ÖYKÜLEYİCİ ANLATIM (ÖYKÜLEME)
Tasarlanmış veya yaşanmış bir olayın başkalarına sözle ya da yazıyla anlatıldığı anlatım biçimine
öyküleme (hikâye etme) denir.
Öykülemede ise zaman akış halindedir ve olaylar bu akış içinde verilir. Buna fotoğraf ve film
örneğini verebiliriz: Fotoğrafta zaman, olay ve varlıklar donmuş durumdadır. İşte betimleme bu
donmuş durumun sözcüklere dökülmüş şeklidir. Oysa filmde zaman, olay ve varlıklar hareket
halindedir, işte öyküleme de belli bir zaman aralığında geçen olayları anlatan film gibidir.
Örnek
Derse geç kalmıştım. Hemen bir taksi tuttum. Taksici beni derse yetiştirmek için biraz
hızlı sürdü. Önümüzde giden araç ani fren yapınca ona arkadan çarptık. Bereket, taksici
hemen frene basmıştı da çarpışma hafif oldu. Tabii ben de derse yetişemedim.
3. BETİMLEYİCİ ANLATIM (BETİMLEME - TASVİR ETME)
Varlıkların okuyucunun gözünde, zihninde canlanacak şekilde ayırt edici nitelikleriyle resim çizer gibi
anlatılmasına betimleyici anlatım (tasvir etme) denir. Betimlemede gözlem esastır
Örnek
Başımızın üstünde her zaman yeşil, iğne yapraklı dallardan örülü bir çatı var. Dallar
öylesine sık ki, güneş ışığı aşağıya süzülemiyor bile. Ormanın içine doğru
kilometrelerce uzayıp giden toprak bir yol var.
4.TARTIŞMA (TARTIŞMACI ANLATIM)
Yazarın kendi doğrularına okuyucuyu inandırmak, onu kendi gibi düşündürmek için kullandığı
anlatım tekniğine tartışma denir. Amaç kendi düşüncesini savunmak, varsa yanlış düşünceyi çürütmek
olduğundan yazar, düşüncelerini sanki karşısında okuyucu varmış da onunla konuşuyormuş gibi ele
alır. Bu yöntemde önce eleştirilecek olan düşünce verilir. Yazar, kendi düşüncesinin doğruluğunu,
eleştirdiği düşüncenin ise yanlışlığını savunur.
Bazı bilim adamları yanlış, anlaşılmaz bir Türkçe ile yazıyorlar. Üstelik bunlar, edebiyatçı
Örnek olmadıklarını ileri sürerek, hoş görülmelerini de istiyorlar. Ama bu, mazeret olamaz.
Çünkü bizim onlardan istediğimiz; duygu ve düşüncelerini düzgün bir dille yazmalarıdır.
Bunun için de sanatçı olmaya gerek yoktur. Her insan ana dilini hatasız kullanacak
ölçüde bilmelidir bence. Örnek
DÜŞÜNCEYİ GELİŞTİRME YOLLARI
Parçada anlatılanları daha anlaşılır hâle getirmek, okuyucuyu etkilemek, onun ilgisini çekmek
gibi amaçlarla bu dört anlatım biçimine ek olarak bazı yardımcı yöntemler de kullanılabilir.
Düşünceyi geliştirme yöntemlerinden, yukarıda gördüğümüz dört temel anlatımın (açıklama, tartış-
ma, betimleme, öyküleme) birinin içinde yararlanılabileceği gibi bu yöntemlerden herhangi biri par-
çanın anlatımında hâkim konumda da olabilir.
1. TANIMLAMA
Bir kavram veya varlığın ne olduğunun açıklanmasına tanımlama denir. Genelde açıklayıcı ve
tartışmacı anlatım tekniklerinde tanımlamadan yararlanılır. Tanım, "Bu nedir?" sorusuna cevap verir.
Destanlar, tarihten önce ve tarihin başlangıcı sırasında bir milletin geçirdiği maceraları,
Örnek yetiştirdiği kahramanları; doğa, evren ve toplum olayları hakkında düşündüklerini ve
bunlar karşısında aldığı vaziyetleri anlatan din ve kahramanlık hikâyeleridir.
Parçada açıklayıcı anlatım tekniği kullanılarak destanlar hakkında bilgi verilmiştir.
Ancak bu yapılırken ilk cümlede "Destan nedir?" sorusuna cevap olacak şekilde tanımlamadan
yararlanılmıştır.
2. ÖRNEKLEME
Bir düşüncenin somut hâle getirilerek daha anlaşılır kılınması için anlatılan konuyla ilgili örnekler ver-
ilmesine örneklendirme denir. Düşüncenin anlaşılır ve akılda kalıcı olması amaçlanır.
Günümüzde turizmle kalkınan birçok ülke vardır. Sözgelimi İspanya yılda 7-8 milyar dolar net turizm
geliri elde eder.
3. BENZETME
Bir kavramı ya da varlığı başka bir kavram ya da varlığın özellikleriyle anlatmaya benzetme denir.
Örnek
"Birikimsiz yazarlık saman alevi gibidir. Saman alevi çabucak tutuşup yine çabucak
söner. Yazmak için yeterli donanıma sahip olmayan birikimsiz yazarlar da parlamış
olsalar bile elbet bir gün saman alevi gibi sönüp giderler.
4.KARŞILAŞTIRMA
Birden fazla varlık ya da kavram arasındaki benzerlik veya farklılıkları ortaya koymak için
kullanılan anlatım yoluna karşılaştırma denir.
Örnek
Konuşma ile yazma farklıdır. Konuşma geçicidir, yazma kalıcı. Konuşma anlıktır,
yazma sonsuz. Yazıya geçirilen her şey olduğu gibi korunur. Konuşma ise saman alevi
gibi söylendiği anda yitip gider."
Bu parçada "konuşma” ile "yazma" karşılaştırılmış, yazmanın konuşmadan üstün
olduğu belirtilmiştir.
www.oMURGultiN.COM
Eğitim, kendinden en iyiyi vermektir 5. TANIK GÖSTERME
Yazarın, savunduğu düşüncenin doğruluğuna okuyucuyu inandırabilmek için tanınan ve
görüşlerine itibar edilen kişilerin sözlerinden alıntı yapılmasına tanık gösterme denir.
Kişinin sadece ismini yazıda kullanmak, tanık gösterme için yeterli değildir. Bu, örneklendirme olur.
Tanık göstermede önemli olan, kişinin sözünü destekleyici olarak kullanmaktır. Önce yazar kendi
görüşünü verir. Daha sonra bu görüşü kanıtlamak, inandırıcılığı artırmak için, o alanda tanınmış bir
kişiden söz edip, o kişinin sözlerine yer verilir.
Gökyüzüne hakim olanlar, dünyaya hakim olurlar. Mustafa Kemal ATATÜRK'Ün
Örnek "istikbal göklerdedir." Sözü ne de güzel bir sözdür.
6. SAYISAL VERİLERDEN YARARLANMA
Düşüncenin kanıtlanabilmesi için istatistiksel bilgilerden, anketlerden ya da grafiklerden yararlanıl-
masıdır.
Ormanlar, dünyamızın akciğerleri gibidir. Ormanlar olmasaydı yaşadığımız dünya
ormanı ise 30-40 ton tozu hüp diye emebilir ve havadaki zehirli gazları da filtre eder.
Örnek tozdan geçilmeyecekti. 1000 m² ladin ormanı yılda 32 ton, kayın ormanı 68 ton ve çam
KAYNAKÇA: www.dil-bilgisi.net
www.oMURGultiN.COM
Eğitim, kendinden en iyiyi vermektir