Edebi Akımlar

Klasizm edebiyatta mükemmelliği hedefler ve her şeyi akılla açıklamaya çalışır. Dil ağırdır ve kahramanları genelde seçkin kişilerdir. Türk edebiyatından Şinasi ve Ahmet Vefik Paşa bu akımın temsilcileridir.

Romantizm 18. yüzyılda klasisizme tepki olarak doğmuştur. Akıl yerine duyguları öne çıkarır ve sanatçılar kimliklerini gizlemez. J.J. Rousseau bu akımın öncüsüdür. Türk edebiyatından Namık Kemal önemli bir temsilcidir.

Realizm gerçek hayattan konular alır ve yalın bir dil kullanır. Hayal kurmak yerine yaşananları anlatmayı tercih eder. Türk edebiyatından Halit Ziya Uşaklıgil ve Halide Edip Adıvar bu akımın önemli isimleridir.

Sınav İpucu: Akımların hangi döneme ait olduğunu ve birbirlerine karşı hangi tepkilerle doğduklarını mutlaka ezberle!

1940-1960 Cumhuriyet Dönemi Hikayesi

Bu dönemde Anadolu'ya yönelme en üst seviyeye çıkmıştır. I. Dünya Savaşı sonrası Anadolu'daki toplumsal sorunlar hikayelerin ana konusunu oluşturur.

Milli-Dini Duyarlılık anlayışında milli mücadele, Doğu-Batı çatışması gibi konular işlenir. Din, ahlak ve milli değerlere büyük önem verilir. Aka Gündüz ve Bahattin Çakıcı bu anlayışın temsilcileridir.

Toplumcu-Gerçekçi Anlayış kenar mahallerde yaşayan insanların sorunlarını ele alır. Ağa-köylü, patron-işçi gibi çatışmalar üzerinden olaylar kurgulanır. Sadat Ertem, Orhan Kemal, Yaşar Kemal bu grubun önemli isimleridir.

Bireyin İç Dünyası anlayışında ise insanın psikolojik yönü öne çıkar. Bilinç akışı ve iç konuşma teknikleri kullanılır. Peyami Safa ve Tarık Buğra bu yaklaşımın temsilcileridir.

Dikkat: Bu üç anlayışı birbirinden ayırt edebilmen sınav için çok önemli!

Hikaye Türleri ve Gelişimi

Natüralizm akımı gözlem ve betimlemelere büyük önem verir. Türk edebiyatından Hüseyin Rahmi Gürpınar bu akımın önemli temsilcisidir.

Olay hikayesi serim, düğüm ve çözüm bölümlerinden oluşur ve merak unsuru vardır. Türk edebiyatında Ömer Seyfettin bu türün ustasıdır. Durum hikayesi ise sıradan insanların duygu ve düşüncelerini anlatır, Sait Faik Abasıyanık bu türün en önemli temsilcisidir.

Cumhuriyet Döneminde hikaye bağımsız bir tür olarak görülmeye başlamıştır. Bu dönemde "sanat toplum içindir" anlayışı hakimdir ve günlük yaşamdan konular işlenir.

Dönemin önemli hikayecileri arasında Halide Edip Adıvar, Reşat Nuri Güntekin, Yakup Kadri Karaosmanoğlu ve Sait Faik Abasıyanık bulunur.

Önemli: Olay hikayesi ile durum hikayesi arasındaki farkı mutlaka öğren, sınavlarda sık soruluyor!