Özne ve Yüklem - Cümlenin Temel Öğeleri

Yüklem cümlenin kalbidir ve her cümlede mutlaka bulunur. "Gittim, gördüm, yendim" gibi tek kelimeli cümleler bile yüklemle kurulabilir. Yüklemi bulmak için herhangi bir öğeye soru sormana gerek yok - cümlede ne yapıldığını ya da ne olduğunu söyleyen kelimedir.

Özne ise yüklemin bildirdiği işi yapan ya da yüklemin bildirdiği yargının gerçekleşmesine araç olan unsurdur. Özneyi bulmak çok kolay: yükleme "kim?" ya da "ne?" sorularını sor, cevap öznedir.

Pratik İpucu: "Mehmet koştu" cümlesinde - koşma işini kim yapıyor? Mehmet. O halde Mehmet özne, koştu da yüklem!

Nesne Çeşitleri - Belirtili ve Belirtisiz

Nesne sadece geçişli fiil cümlerinde bulunur ve öznenin yaptığı işten etkilenen öğedir. "Kitabı okudum" örneğinde okuma işinden etkilenen "kitabı"dır.

Belirtili nesne yükleme "neyi?" "kimi?" sorularına cevap verir ve genellikle "-i" ekini alır. "Öğretmen öğrenciyi neden düşünmüyordu?" cümlesinde "öğrenciyi" belirtili nesnedir.

Belirtisiz nesne ise "-i" eki almaz. "Okul belgesi verdi" cümlesinde "belge" belirtisiz nesnedir. Bu tür nesneler daha genel, belirsiz bir anlam taşır.

Dikkat: Nesne sadece geçişli fiillerde bulunur. "Koştu" gibi geçişsiz fiillerin nesnesi olmaz!