İslamiyet öncesi Türk edebiyatı, Türklerin yazılı edebiyattan önce ağızdan ağıza...
Türk Dili ve Edebiyatı956 görüntüleme·Güncellendi 25 Ağu 2026·4 sayfaİslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı Ders Notları: 11-12. Sınıf Özet
Yarennur@dandeliona
1 / 4
1
of 4
İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı ve Sözlü Gelenek
İlk Türk edebiyatı Hun, Göktürk gibi topluluklar arasında sözlü olarak yaşamış ve Gök Tanrı inancının etkisiyle şekillenmiştir. Bu dönemin eserleri sırf adı verilen şölenlerde kopuz eşliğinde söylenirdi.
Sözlü Türk edebiyatı oldukça sade bir dile sahipti ve doğa, din, kahramanlık gibi temel konuları işlerdi. Şiirler hece ölçüsüyle yazılır, dörtlük halinde düzenlenir ve uyak-redif kullanılırdı.
Bu dönemin en önemli ürünleri arasında koçuk (kahramanlık şiirleri), sav (atasözleri), şögu (ağıt) ve yupu (cenaze törenleri) yer alıyordu. En dikkat çekici tür ise destanlardı - milletlerin büyük olaylarını kahramanlık hikayesi olarak anlatan eserler.
İslamiyet öncesi önemli destanlar: Altyapıroglusu (ilk Türk destanı), Alper Tunga, Oğuz Kaan, Ergenekon ve Bozkurt destanları bu döneme aittir.
Önemli: Destanları inceleyen bilim dalına mitoloji denir.
2
of 4
Dünya Edebiyatında Destanlar ve Yazılı Döneme Geçiş
Dünya edebiyatında destanlar doğal ve yapma olarak ikiye ayrılır. Doğal destanlar anonim, üç aşamalı (doğuş-yayılma-derleme) ve sözlü gelenekten çıkanlardır. Nibelungen, Chanson de Roland, İlyada-Odysseia gibi.
Yapma destanlar ise yazarı belli olan, yakın tarihi konu alan eserlerdir. Dante'nin İlahi Komedya'sı, Milton'ın Kaybolmuş Cennet'i bunlara örnektir.
Türkler yazılı döneme Göktürk kitabeleriyle (Orhun Anıtları) geçmiştir. 38 harfli Göktürk alfabesiyle yazılan Tonyukuk, Kül Tigin ve Bilge Kağan kitabeleri bu dönemin en önemli yazılı eserleridir.
Geçiş dönemi eserlerinin en önemlisi Yusuf Has Hacib'in Kutadgu Bilig'idir. "Mutluluk veren bilgi" anlamına gelen bu eser, 6645 beyitlik didaktik bir mesnevi olup ideal insan tipini anlatır.
Not: Kutadgu Bilig, Türk edebiyatının ilk mesnevi ve siyasetnamesidır.
3
of 4
Geçiş Dönemi Önemli Eserleri
Atabetü'l-Hakayık, Edip Ahmet Yükneki'nin 12. yüzyılda yazdığı "Hakikatlerin Eşiği" anlamındaki dini-ahlaki eserdir. Bilgi, dil, cömertlik gibi konuları işleyen 512 dizeli bu yapıt, Türk töreleri ile İslam düşüncesini ustaca harmanlıyor.
Divanü Lügati't-Türk, Kaşgarlı Mahmut'un hazırladığı Türkçenin ilk sözlüğüdür. 7500 Türkçe kelimenin Farsça karşılığını veren bu ansiklopedik eser, Türkçenin ne kadar zengin olduğunu göstermek için yazılmıştır.
Divan-ı Hikmet, Hoca Ahmet Yesevi'nin 12. yüzyıldaki tasavvuf eseridir. İlahi aşkı konu alan bu yapıt, 12'li ve 9'lu hece ölçüsüyle yazılmış olup Anadolu'da tasavvuf halk edebiyatının gelişmesinde etkili olmuştur.
Dede Korkut Hikayeleri, 15. yüzyılda yazılan ve önözce + 12 hikayeden oluşan karma eserdir. Oğuz Türklerinin yaşamını anlatan bu hikayeler, hem İslami hem de İslamiyet öncesi unsurları barındırır.
Dikkat: Dede Korkut hikayelerin yazarı değil, anlatıcısıdır.
4
of 4
İslamiyet Sonrası İlk Destanlar
İslamiyet'in kabulünden sonra Türk destancılık geleneği yeni bir boyut kazanmıştır. Bu dönemde hem milli hem dini unsurları barındıran destanlar ortaya çıkmaya başlamıştır.
Manas Destanı dünyanın en uzun destanı olarak kabul edilir ve Kırgız Türkleri tarafından anlatılmaktadır. Bu eser, İslami değerlerle birlikte Türk geleneklerini de yansıtır.
Diğer önemli İslamiyet dönemi destanları arasında Satuk Buğra Han, Köroğlu, Battal Gazi, Danişmend Gazi ve Cengiz Han destanları yer almaktadır. Bu destanlar artık sadece kahramanlık değil, dini mücadeleyi de konu almaktadır.
Battal Gazi Destanı gibi bazı eserler anonim olup gaza (cihat) ruhunu yansıtırken, Edige Destanı gibi bazıları Altın Orda dönemine ait tarihi olayları işlemektedir.
Önemli: Bu dönem destanları, Türklerin İslamiyet'i benimseme sürecini ve bu süreçteki kimlik arayışını yansıtır.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
Benzer Ders Notları
En popüler içerikler: Islam
9
Felsefe10. Sınıf Felsefe
2.Dönem 2.Yazılı Notları (2024-2025 müfredatı)
106157
Sosyal Bilgiler7.sınıf sosyal bilgiler ders notları
Sizin için en iyi notlar sosyal bilgiler tüm ünite notları burda🎀🌟
71,20130
Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi7.sınıf Din kültürü 5.ünite Ders notu
Ders notu
72,06898
Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi6.sınıf din kültürü 1.ünite konu anlatımı
Ders notu
61,05925
Sosyal Bilgiler6.Sınıf Sosyal Bilgiler Tüm Üniteler Ders Notu
Sosyalciniz. Net Zeki Doğan
665912
Din Kültürü ve Ahlak BilgisiDin kültürü
8 sinif
84157
Din Kültürü ve Ahlak BilgisiDin kültürü 2. Ünite 8. Sınıf
8.sınıf din kültürü
81,18117
Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi7. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi 1. ünite özet
Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi 1. ünite ders notu, özeti
73,22434
Din Kültürü ve Ahlak BilgisiTyt din konu anlatımlı test
Yks
Üniversite43015
Türk Dili ve Edebiyatı dersinin en popüler içerikleri
9Türk Dili ve EdebiyatıTYT Türkçe
TYT Türkçe
121,86149
Türk Dili ve Edebiyatı9. Sınıf edebiyat ders notları.
9. Sınıflar için Türk Dili edebiyatı notları.
93,30473
Türk Dili ve EdebiyatıKpss türkçe
Ders notu
Üniversite1,68634
Türk Dili ve EdebiyatıAYT EDEBİYAT
AYT Edebiyat (Yazar-Eser)
126,772328
Türk Dili ve EdebiyatıNoktalama işaretleri
Noktalama işaretleri
117649
Matematik2020 TYT sınavı
2020 yılına ait TYT sınavı. İyi çalışmalar dilerim :)
123476
TürkçeSes Bilgisi
Ses Bilgisi Türkçe Ders Notu
102083
Türk Dili ve EdebiyatıEdebiyat çalışma notu
Edebiyat yazar eser
1274023
Türk Dili ve EdebiyatıSözcükte Yapı TYT Türkçe
Sözcükte Yapı Özet
1236112
En popüler içerikler
9
BiyolojiTyt biyoloji
Bio
95,788152
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
85,904204
Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
94,61670
FizikTYT Fizik
Tyt fizik
107,450212
TarihTYT AYT TARİH
Tarih
92,85168
Felsefe11.Sınıf Felsefe 2.Dönem 2.Yazılı sınavı ders notları
20.yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamı, 20.yüzyıl felsefesi temel problemleri ve akımları konularını içermektedir
113,601113
Matematik8. Sınıf matematik ders notları
Ders notu
81,31135
FizikTYT Fizik
18 sayfada fizik
1218,456734
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
92,36750
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı
Türk Dili ve Edebiyatı956 görüntüleme·Güncellendi 25 Ağu 2026·4 sayfaİslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı Ders Notları: 11-12. Sınıf Özet
Yarennur@dandeliona
İslamiyet öncesi Türk edebiyatı, Türklerin yazılı edebiyattan önce ağızdan ağıza aktardığı zengin bir sözlü gelenek dönemini kapsar. Bu dönemde kopuzla söylenen şiirler, destanlar ve atasözleriyle başlayan edebiyat serüvenimiz, zamanla yazılı eserlere dönüşerek bugünkü edebiyatımızın temellerini atmıştır.
1
of 4
Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı ve Sözlü Gelenek
İlk Türk edebiyatı Hun, Göktürk gibi topluluklar arasında sözlü olarak yaşamış ve Gök Tanrı inancının etkisiyle şekillenmiştir. Bu dönemin eserleri sırf adı verilen şölenlerde kopuz eşliğinde söylenirdi.
Sözlü Türk edebiyatı oldukça sade bir dile sahipti ve doğa, din, kahramanlık gibi temel konuları işlerdi. Şiirler hece ölçüsüyle yazılır, dörtlük halinde düzenlenir ve uyak-redif kullanılırdı.
Bu dönemin en önemli ürünleri arasında koçuk (kahramanlık şiirleri), sav (atasözleri), şögu (ağıt) ve yupu (cenaze törenleri) yer alıyordu. En dikkat çekici tür ise destanlardı - milletlerin büyük olaylarını kahramanlık hikayesi olarak anlatan eserler.
İslamiyet öncesi önemli destanlar: Altyapıroglusu (ilk Türk destanı), Alper Tunga, Oğuz Kaan, Ergenekon ve Bozkurt destanları bu döneme aittir.
Önemli: Destanları inceleyen bilim dalına mitoloji denir.
2
of 4Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Dünya Edebiyatında Destanlar ve Yazılı Döneme Geçiş
Dünya edebiyatında destanlar doğal ve yapma olarak ikiye ayrılır. Doğal destanlar anonim, üç aşamalı (doğuş-yayılma-derleme) ve sözlü gelenekten çıkanlardır. Nibelungen, Chanson de Roland, İlyada-Odysseia gibi.
Yapma destanlar ise yazarı belli olan, yakın tarihi konu alan eserlerdir. Dante'nin İlahi Komedya'sı, Milton'ın Kaybolmuş Cennet'i bunlara örnektir.
Türkler yazılı döneme Göktürk kitabeleriyle (Orhun Anıtları) geçmiştir. 38 harfli Göktürk alfabesiyle yazılan Tonyukuk, Kül Tigin ve Bilge Kağan kitabeleri bu dönemin en önemli yazılı eserleridir.
Geçiş dönemi eserlerinin en önemlisi Yusuf Has Hacib'in Kutadgu Bilig'idir. "Mutluluk veren bilgi" anlamına gelen bu eser, 6645 beyitlik didaktik bir mesnevi olup ideal insan tipini anlatır.
Not: Kutadgu Bilig, Türk edebiyatının ilk mesnevi ve siyasetnamesidır.
3
of 4Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
Geçiş Dönemi Önemli Eserleri
Atabetü'l-Hakayık, Edip Ahmet Yükneki'nin 12. yüzyılda yazdığı "Hakikatlerin Eşiği" anlamındaki dini-ahlaki eserdir. Bilgi, dil, cömertlik gibi konuları işleyen 512 dizeli bu yapıt, Türk töreleri ile İslam düşüncesini ustaca harmanlıyor.
Divanü Lügati't-Türk, Kaşgarlı Mahmut'un hazırladığı Türkçenin ilk sözlüğüdür. 7500 Türkçe kelimenin Farsça karşılığını veren bu ansiklopedik eser, Türkçenin ne kadar zengin olduğunu göstermek için yazılmıştır.
Divan-ı Hikmet, Hoca Ahmet Yesevi'nin 12. yüzyıldaki tasavvuf eseridir. İlahi aşkı konu alan bu yapıt, 12'li ve 9'lu hece ölçüsüyle yazılmış olup Anadolu'da tasavvuf halk edebiyatının gelişmesinde etkili olmuştur.
Dede Korkut Hikayeleri, 15. yüzyılda yazılan ve önözce + 12 hikayeden oluşan karma eserdir. Oğuz Türklerinin yaşamını anlatan bu hikayeler, hem İslami hem de İslamiyet öncesi unsurları barındırır.
Dikkat: Dede Korkut hikayelerin yazarı değil, anlatıcısıdır.
4
of 4Ders notlarını görmek için kaydol. Ücretsiz!
- Tüm belgeleri görebilirsin
- Notlarını Yükselt
- Milyonlarca öğrenciye katıl
Kaydolduğunda Hizmet Şartları ve Gizlilik Politikasını kabul etmiş olursun
İslamiyet Sonrası İlk Destanlar
İslamiyet'in kabulünden sonra Türk destancılık geleneği yeni bir boyut kazanmıştır. Bu dönemde hem milli hem dini unsurları barındıran destanlar ortaya çıkmaya başlamıştır.
Manas Destanı dünyanın en uzun destanı olarak kabul edilir ve Kırgız Türkleri tarafından anlatılmaktadır. Bu eser, İslami değerlerle birlikte Türk geleneklerini de yansıtır.
Diğer önemli İslamiyet dönemi destanları arasında Satuk Buğra Han, Köroğlu, Battal Gazi, Danişmend Gazi ve Cengiz Han destanları yer almaktadır. Bu destanlar artık sadece kahramanlık değil, dini mücadeleyi de konu almaktadır.
Battal Gazi Destanı gibi bazı eserler anonim olup gaza (cihat) ruhunu yansıtırken, Edige Destanı gibi bazıları Altın Orda dönemine ait tarihi olayları işlemektedir.
Önemli: Bu dönem destanları, Türklerin İslamiyet'i benimseme sürecini ve bu süreçteki kimlik arayışını yansıtır.
Hiç sormayacaksın sanmıştık...
Yapay zeka arkadaşımız öğrencilerin ihtiyaçlarına göre özel olarak tasarlanmıştır. Platformda bulunan milyonlarca içeriğe dayanarak öğrencilere gerçekten anlamlı ve ilgili yanıtlar verebiliyoruz. Ancak mesele sadece cevaplar değil, refakatçi aynı zamanda kişiselleştirilmiş öğrenme planları, sınavlar veya sohbet içerikleri ve öğrencilerin becerilerine ve gelişimlerine dayalı %100 kişiselleştirme ile öğrencilere günlük öğrenme zorluklarında rehberlik ediyor.
Uygulamayı Google Play Store ve Apple App Store'dan indirebilirsiniz.
Knowunity uygulaması ücretsiz! Uygulamamız çok yakında indirmeye hazır olacak, bekle bizi. 💙
Benzer Ders Notları
En popüler içerikler: Islam
9Felsefe10. Sınıf Felsefe
2.Dönem 2.Yazılı Notları (2024-2025 müfredatı)
106157
Sosyal Bilgiler7.sınıf sosyal bilgiler ders notları
Sizin için en iyi notlar sosyal bilgiler tüm ünite notları burda🎀🌟
71,20130
Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi7.sınıf Din kültürü 5.ünite Ders notu
Ders notu
72,06898
Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi6.sınıf din kültürü 1.ünite konu anlatımı
Ders notu
61,05925
Sosyal Bilgiler6.Sınıf Sosyal Bilgiler Tüm Üniteler Ders Notu
Sosyalciniz. Net Zeki Doğan
665912
Din Kültürü ve Ahlak BilgisiDin kültürü
8 sinif
84157
Din Kültürü ve Ahlak BilgisiDin kültürü 2. Ünite 8. Sınıf
8.sınıf din kültürü
81,18117
Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi7. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi 1. ünite özet
Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi 1. ünite ders notu, özeti
73,22434
Din Kültürü ve Ahlak BilgisiTyt din konu anlatımlı test
Yks
Üniversite43015
Türk Dili ve Edebiyatı dersinin en popüler içerikleri
9Türk Dili ve EdebiyatıTYT Türkçe
TYT Türkçe
121,86149
Türk Dili ve Edebiyatı9. Sınıf edebiyat ders notları.
9. Sınıflar için Türk Dili edebiyatı notları.
93,30473
Türk Dili ve EdebiyatıKpss türkçe
Ders notu
Üniversite1,68634
Türk Dili ve EdebiyatıAYT EDEBİYAT
AYT Edebiyat (Yazar-Eser)
126,772328
Türk Dili ve EdebiyatıNoktalama işaretleri
Noktalama işaretleri
117649
Matematik2020 TYT sınavı
2020 yılına ait TYT sınavı. İyi çalışmalar dilerim :)
123476
TürkçeSes Bilgisi
Ses Bilgisi Türkçe Ders Notu
102083
Türk Dili ve EdebiyatıEdebiyat çalışma notu
Edebiyat yazar eser
1274023
Türk Dili ve EdebiyatıSözcükte Yapı TYT Türkçe
Sözcükte Yapı Özet
1236112
En popüler içerikler
9BiyolojiTyt biyoloji
Bio
95,788152
Matematik8.sınıf matematik
Tüm üniteleri içermektedir!
85,904204
Tarih9. Sınıf Tarih Konu Anlatımı
9. sınıf tarih tüm ünite konu anlatımı
94,61670
FizikTYT Fizik
Tyt fizik
107,450212
TarihTYT AYT TARİH
Tarih
92,85168
Felsefe11.Sınıf Felsefe 2.Dönem 2.Yazılı sınavı ders notları
20.yüzyıl felsefesini hazırlayan düşünce ortamı, 20.yüzyıl felsefesi temel problemleri ve akımları konularını içermektedir
113,601113
Matematik8. Sınıf matematik ders notları
Ders notu
81,31135
FizikTYT Fizik
18 sayfada fizik
1218,456734
Tarih9.sınıf tarih ders notları
Yeni maarif modele uygundur
92,36750
Kullanıcılarımızdan yorumlar. Onlar her şeyi çok beğendi — sen de beğeneceksin.
4.6/5App Store
4.7/5Google Play
Uygulama çok kolay kullanılıyor ve güzel tasarlanmış. Şu ana kadar aradığım her şeyi buldum ve sunumlardan çok şey öğrendim! Kesinlikle ödevlerim için hep kullanacağım!
A.S.iOS kullanıcısı
Uygulama çok iyi. Çok fazla ders notu ve yardımlaşma var. Örneğin benim problem yaşadığım bir ders Geometriydi ve ANINDA yardım ettiler beraber hem sorularımı çözdük hem konu anlatımı buldum. Herkese tavsiye ederim.
S.L.Android kullanıcısı
BEN ŞOK. Reklamını sık sık gördüğüm için uygulamayı denedim ve gerçekten hayran kaldım. Bu uygulama okul için tam ihtiyacım olan şey. Anında ödev yardımı, konu anlatımı, örnek sınavlar, flaşkartlar hepsi hepsi var, şiddetle tavsiye ederim ✅
A.iOS kullanıcısı