Beş Hececiler ve Özellikleri

Beş Hececiler, şiirde sadeliği ve özenli olmayı tercih eden, süsten uzak duran şairlerden oluşan bir topluluktur. Aruz ölçüsünü bırakıp hece ölçüsünü benimseyerek milli edebiyat akımının öncülerinden olmuşlardır. Şiirlerinde memleket sevgisi, yurt güzellikleri ve kahramanlık gibi temaları sıkça işlemişlerdir.

Bu şairler yerli ve milli motiflere önem vererek, gerçek hayattan kesitlerle dolu bir memleket edebiyatı oluşturmaya çalışmışlardır. Şiirde biçimsel yenilikler de arayan topluluk, hece ölçüsüyle serbest müstezat denemeleri yapmış ve dörtlük dışında farklı dize kümeleri kullanmışlardır.

Beş Hececiler olarak bilinen şairler: Yusuf Ziya Ortaç, Enis Behiç Koryürek, Orhan Seyfi Orhon, Faruk Nafiz Çamlıbel ve Halit Fahri Ozansoy'dur.

İpucu: Beş Hececiler'i kolayca hatırlamak için "HEYOF" kısaltmasını kullanabilirsin: Halit Fahri Ozansoy, Enis Behiç Koryürek, Yusuf Ziya Ortaç, Orhan Seyfi Orhon, Faruk Nafiz Çamlıbel.

Halit Fahri Ozansoy ve Enis Behiç Koryürek

Halit Fahri Ozansoy (1891-1971) önce aruz ölçüsüyle duygusal şiirler yazmış, sonra "Aruza Veda" şiiriyle aruzdan vazgeçerek hece ölçüsüne geçmiştir. Konuşulan Türkçeyi şiirlerinde başarıyla kullanmıştır. Şiirlerinde genellikle egzotik sahnelere, melankoli gibi bireysel duygulara, aşk ve ölüm temalarına yer vermiştir. "Rüya", "Efsaneler", "Cenk Duyguları" gibi şiir kitapları vardır.

Enis Behiç Koryürek (1891-1949) de ilk şiirlerini aruzla yazmış ve aşk konusunu işlemiştir. Balkan Savaşı yıllarında Ziya Gökalp'in etkisiyle heceyi benimseyerek Milli edebiyat akımına katılmıştır. Bu dönemde onu üne kavuşturan ulusal duygularla dolu kahramanlık şiirleri yazmıştır. Hece ölçüsü üzerinde çalışmalar yaparak şiirde durak değişiklikleri ve farklı hece kalıplarını denemiştir.

Koryürek'in en önemli eserleri arasında "Miras", "Güneşin Ölümü" ve "Varidat-ı Süleyman" sayılabilir. Dini ve tasavvufi temalar da işlediği "Ruhundan İlhamlar" adlı şiir kitabı da bulunmaktadır.

Not: Her iki şair de başlangıçta aruz ölçüsüyle yazmış olsalar da, Milli edebiyat akımının etkisiyle heceye geçerek Türk şiirinde önemli bir dönüşümün temsilcileri olmuşlardır.

Yusuf Ziya Ortaç ve Orhan Seyfi Orhon

Yusuf Ziya Ortaç (1895-1967), şiirlerinde günlük hayatın çeşitli görünümlerini sade bir dille işlemiştir. Aruz ölçüsüyle başladığı şiir serüveninde, Ziya Gökalp'in etkisiyle hece ölçüsüne geçmiş ve başarılı şiirler yazmıştır. Şiirleri "Türk Yurdu", "Servetifünun" ve "Büyük Mecmua" gibi dergilerde yayımlanmıştır.

Orhan Seyfi Orhon'la birlikte "Akbaba" mizah dergisini çıkaran Ortaç, bu dergide yazdığı fıkralarla siyasal mizahın özgün örneklerini vermiştir. Şiir kitapları arasında "Akından Akına", "Yanardağ" ve "Cenk Ufukları" vardır. Ayrıca "Binnaz", "Kördüğüm" gibi tiyatro; "Sarı Çizmeli Mehmet Ağa" gibi roman türünde eserler de yazmıştır.

Orhan Seyfi Orhon (1890-1972), 1917'de "Yeni Mecmua"da çıkan şiirleriyle tanınmıştır. "Fırtına ve Kar" isimli aruz ölçüsüyle yazdığı uzun şiiri önemlidir. Daha sonra Milli edebiyat akımının etkisinde kalarak hece ölçüsüne geçmiştir. Hece ölçüsüyle yazdığı şiirlerinde yalın bir dil kullanmış, hatta divan şiiri kalıplarını hece ölçüsüne uyarlayarak gazel benzeri şiirler de yazmıştır.

"Fırtına ve Kar", "Gönülden Sesler", "Peri Kızı ile Çoban Hikâyesi" gibi şiir kitaplarının yanı sıra roman, derleme, destan ve fıkra türünde de eserler vermiştir.

Dikkat: Yusuf Ziya Ortaç ve Orhan Seyfi Orhon'un birlikte çıkardığı "Akbaba" mizah dergisi, Türk edebiyat tarihinde önemli bir yere sahiptir ve siyasi mizahın gelişimine katkıda bulunmuştur.

Faruk Nafiz Çamlıbel

Faruk Nafiz Çamlıbel (1898-1973), Beş Hececiler'in en genç fakat en başarılı ismi olarak kabul edilir. Şiir dilinde yeni bir söyleyiş tarzı geliştirmiş ve kendisinden sonra gelen hece şairlerini etkilemiştir. Şiirlerinde Anadolu'yu, memleket sevgisini işleyen Çamlıbel, aşk, hasret, tabiat, ölüm ve kahramanlık gibi temalara da yer vermiştir.

İlk şiirlerini Cenap Şahabettin ve özellikle Yahya Kemal Beyatlı'nın etkisiyle aruz vezniyle yazan şair, sonraları hece veznine geçmiştir. "Sanat" adlı şiirinde, uygulamaya çalıştığı Memleket edebiyatının felsefi temellerini ortaya koymuştur. Ayrıca "Gam Deviren" ve "Deli Ozan" gibi takma isimlerle mizah şiirleri de yazmıştır.

Çamlıbel'in en ünlü eserleri arasında "Han Duvarları", "Dinle Neyden", "Çoban Çeşmesi" gibi şiir kitapları vardır. Bunun yanında "Özyurt", "Canavar" gibi tiyatro oyunları ve "Yıldız Yağmuru" adlı bir romanı da bulunmaktadır. Özellikle "Han Duvarları" şiiri, Türk edebiyatının klasikleri arasına girmiştir.

Bilgi: Faruk Nafiz Çamlıbel'in "Han Duvarları" şiiri, Anadolu'yu ve Anadolu insanını anlatan en önemli şiirlerden biridir ve memleket edebiyatı akımının başyapıtlarından sayılır.