T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük TYT Çalışma Notları

Mustafa Kemal'in Eğitimi ve Dönemin Fikir Akımları

Geleceğin lideri Mustafa Kemal, mahalle mektebinden başlayarak Harp Akademisi'ne kadar uzanan bir eğitim süreci geçirdi. 1905'te kurmay yüzbaşı olarak mezun olduktan sonra Şam'daki 5. Ordu Komutanlığı'na atandı.

Onun düşünce dünyasını şekillendiren önemli isimler vardı. Namık Kemal'den vatanseverliği, Rousseau'dan yurttaşlık bilincini öğrendi. Montesquieu ve Voltaire ona demokrasi ve akılcılığın önemini gösterirken, Ziya Gökalp ve Mehmet Emin Yurdakul milliyetçilik duygularını geliştirdi.

Bu dönemde Osmanlı'da dört ana fikir akımı vardı: Osmanlıcılık, İslamcılık, Türkçülük ve Batıcılık. 1908 Reval Görüşmeleri sonrası II. Meşrutiyet ilan edildi ve İttihat ve Terakki Cemiyeti güç kazandı.

Önemli Not: 1881'de kurulan Düyûn-ı Umumiye İdaresi, Osmanlı'nın mali bağımsızlığını ciddi şekilde zayıflattı.

Birinci Dünya Savaşı ve Osmanlı Devleti

Osmanlı Devleti I. Dünya Savaşı'nda hem taarruza geçtiği hem de savunma yaptığı birçok cephede savaştı. Kafkas ve Kanal cepheleri taarruz, Çanakkale ve Irak cepheleri ise savunma cepheleriydi.

Dört yıl süren savaş 1918'de İtilaf Devletleri'nin zaferiyle sona erdi. Osmanlı, Almanya, Avusturya-Macaristan ve Çarlık Rusyası yıkıldı. Bu büyük yıkımdan sonra Milletler Cemiyeti kuruldu.

30 Ekim 1918 Mondros Ateşkes Antlaşması Osmanlı için felaket anlamına geliyordu. İtilaf Devletleri artık herhangi bir stratejik noktayı işgal edebilecekti. Wilson İlkeleri ise Türklerin çoğunlukta olduğu bölgelerin bağımsızlığından bahsediyordu.

Dikkat: Bu antlaşma Kurtuluş Savaşı'nın başlamasının temel nedenlerinden biridir.

Savaşın Nedenleri ve Osmanlı'nın Savaşa Girişi

I. Dünya Savaşı'nın patlak vermesinin hem genel hem de özel sebepleri vardı. Milliyetçiliğin yayılması, sanayi devrimi sonrası ham madde arayışı ve bloklara ayrılan devletlerin silahlanma yarışı genel nedenlerdi.

Özel nedenler arasında Rusya'nın panslavist politikası, Fransa-Almanya arasındaki Alsas-Loren sorunu ve Avusturya veliahtının öldürülmesi yer alıyordu. Balkan Savaşları da savaşın fitilini ateşleyen önemli gelişmelerdi.

Osmanlı Devleti başlarda İtilaf Devletleri'ne katılmaya çalıştı ama reddedildi. Bu yalnızlıktan kurtulmak ve kaybettiği toprakları geri almak için 2 Ağustos 1914'te Almanya ile ittifak antlaşması imzaladı.

Bükreş Antlaşması (10 Ağustos 1913) II. Balkan Savaşı'nı bitirirken, İstanbul Antlaşması ile Meriç Nehri Bulgaristan sınırı olarak kabul edildi.

Hatırla: Bu kararlar Osmanlı'nın sonunu getiren sürecin başlangıcı oldu.